Daily Current Affairs 14 February 2026 - चालू घडामोडी

१. भारतीय सेनेत पहिला आंतरराष्ट्रीय लष्करी साहस चॅलेंज कप (IMACC) २०२६ | Indian Army Hosts First IMACC 2026

भारतीय सेना IMACC 2026 पूर्व हिमालयात | Indian Army First IMACC 2026 Eastern Himalayas

प्रतिमा स्रोत / Image Credit: News on Air

पूर्वेकडील हिमालयाच्या पदरी १८ ते २३ फेब्रुवारी २०२६ दरम्यान भारतीय सेना पहिल्या आंतरराष्ट्रीय लष्करी साहस चॅलेंज कप (IMACC) २०२६ चे आयोजन करणार आहे. हे इव्हेंट लष्करी सहकार्य वाढवण्यासाठी आणि सैनिकांच्या सहनशक्ती व कार्यक्षमतेची कसोटी घेण्यासाठी आहे.

सहभागी देश: भूतान, ब्राझील, कझाकिस्तान, किरगिझिस्तान, नेपाळ, श्रीलंका, सौदी अरेबिया.
भारतीय सहभागी: भारतीय सेना, भारतीय हवाईसेना, भारतीय तटरक्षक, इंडो-तिबेटन बॉर्डर पोलिस (ITBP).
उद्देश: शारीरिक तंदुरुस्ती, मानसिक सहनशक्ती, टीमवर्क, नेतृत्व, दबावाखाली निर्णयक्षमता तपासणे.
स्थान: पूर्व हिमालयातील डोंगराळ खोऱ्यांमध्ये आव्हानात्मक भूप्रदेश.
महत्त्व: संरक्षण कूटनीती वाढवणे, मित्रराष्ट्रांमध्ये परस्परसंबंध मजबूत करणे.
CISM: इंटरनॅशनल मिलिटरी स्पोर्ट्स कौन्सिल अंतर्गत 'Friendship through Sport' ध्येय.

परीक्षा दृष्टिकोन: IMACC २०२६, भारतीय सेना आयोजन, CISM इव्हेंट्स, लष्करी साहस स्पर्धा, संरक्षण सहकार्य.

२. WHO ने नवीन nOPV2 पोलिओ लस पूर्वप्रतीक्षा दिली | WHO Prequalifies New nOPV2 Vaccine

WHO नवीन nOPV2 पोलिओ लस | WHO Prequalifies Novel Oral Polio Vaccine Type 2 nOPV2

प्रतिमा स्रोत / Image Credit: The Hindu

जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) ने नॉवेल ओरल पोलिओ व्हॅक्सिन टाईप २ (nOPV2) ही नवीन लस पूर्वप्रतीक्षा दिली असून, cVDPV2 महामारी रोखण्यासाठी जागतिक क्षमता वाढवली आहे. ही पूर्वप्रतीक्षा लसीच्या सुरक्षितता, गुणवत्ता व प्रभावकारकतेची हमी देते.

nOPV2 वैशिष्ट्ये: जुन्या OPV पेक्षा अनुवांशिकदृष्ट्या स्थिर, विषारी रूपात बदलण्याचा धोका कमी.
शेल्फ लाईफ: २४ महिने, सामान्य थंडगार तापमानात साठवणूक.
निर्मिती: हैदराबाद येथील Biological E Limited.
जागतिक महत्त्व: १९८० नंतर पोलिओ केसेस ९९% कमी.
भारतासाठी: २०१४ मध्ये पोलिओ मुक्त घोषित.

परीक्षा दृष्टिकोन: nOPV2 लस, WHO पूर्वप्रतीक्षा, cVDPV2, Biological E, पोलिओ उन्मूलन.

३. कोणती नदी 'काळी नदी' म्हणून ओळखली जाते? | Which River is Known as Black River?

काली नदी (शारदा किंवा महाकाली नदी) ही भारतातील काळी नदी म्हणून ओळखली जाते. ही नदी उत्तराखंडच्या कळपनी भागात हिमालयात उगम पावते आणि तिचे पाणी खोल डोंगरांच्या सावल्या, काळ्या खडक आणि खनिजयुक्त मातीमुळे गडद दिसते.

उगम: कळपनी, पिथौरागढ जिल्हा, उत्तराखंड (३६०० मीटर उंची).
मार्ग: भारत-नेपाळ सीमेचे स्वरूप घेते, तनकपूर येथे मैदानी भागात येते, घाघरा नदीत विसर्जित होते.
कारणे: संस्कृतमध्ये 'काली' म्हणजे काळा, देवी कालीशी जोडलेले, काळ्या खडकांमुळे.
महत्त्व: शारदा कालवा सिंचन, जलविद्युत, भारत-नेपाळ महाकाली करार.
दुसरी काली नदी: कर्नाटकातील पश्चिम घाटात, मँगनीज खडकांमुळे काळी, अरबी समुद्रात विसर्जित.

परीक्षा दृष्टिकोन: काली नदी, काळी नदी भारत, शारदा नदी, भारत-नेपाळ सीमा नदी, खारदाई करार.

४. केरळ सरकारने 'स्त्री सुरक्षा' योजना सुरू केली | Kerala Launches Sthree Suraksha Scheme

केरळचे मुख्यमंत्री पिनारयी विजयन यांनी ११ फेब्रुवारी २०२६ रोजी स्त्री सुरक्षा योजना सुरू केली, ज्यात १० लाख १८ हजार लाभार्थ्यांना दरमहा ₹१००० पेन्शन दिली जाते. ही योजना ३५ ते ६० वयाच्या आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल महिलांसाठी आणि ट्रान्समहिलांसाठी आहे.

लाभार्थी: १०,१८,०४२ (पहिल्या टप्प्यात), DBT द्वारे थेट बँक खात्यात जमा.
उद्देश: आर्थिक स्वावलंबन, लिंग न्याय, महिलांसाठी मैत्रीपूर्ण केरळ.
विशेष: केरळ पहिला राज्य ज्यात जेंडर बजेटिंग, गुलाबी पोलिस विंग इ.
LDF धोरण: सामाजिक सुरक्षा पेन्शन मजबूत करणे.
स्थान: तिरुवनंतपुरम येथील मल्यांकीजू येथे उद्घाटन.

परीक्षा दृष्टिकोन: स्त्री सुरक्षा योजना, केरळ पेन्शन योजना २०२६, पिनारयी विजयन, जेंडर बजेटिंग केरळ.

५. राष्ट्रीय महिला दिन २०२६: १३ फेब्रुवारीचे महत्त्व व सरोजिनी नायडू | National Women’s Day 2026 India

भारतात दरवर्षी १३ फेब्रुवारी रोजी राष्ट्रीय महिला दिन साजरा केला जातो, जो सरोजिनी नायडू यांच्या जयंतीनिमित्त आहे. त्या 'भारत कोकिला' म्हणून ओळखल्या जातात आणि स्वातंत्र्यलढ्यातील प्रमुख नेत्यांपैकी एक होत्या.

जन्म: १३ फेब्रुवारी १८७९, हैदराबाद; बाल विद्वान, किंग्स कॉलेज लंडन व गर्टन कॉलेजमध्ये शिक्षण.
कारकीर्द: १९२५ मध्ये काँग्रेसच्या पहिल्या महिला अध्यक्षा, १९४७ मध्ये उत्तर प्रदेशच्या पहिल्या महिला राज्यपाल.
कविता: गोल्डन थ्रेशोल्ड, बर्ड ऑफ टाईम इ.; स्वातंत्र्यलढ्यात गांधीजींसोबत सहभाग.
महत्त्व: महिला सक्षमीकरण, लिंग समानता, शिक्षण व राजकारणातील सहभाग.

परीक्षा दृष्टिकोन: राष्ट्रीय महिला दिन १३ फेब्रुवारी, सरोजिनी नायडू जयंती, भारत कोकिला, पहिली महिला राज्यपाल.

६. भारतातील एकमेव तिरंगा बनविणारा गाव | Only Indian Village Making National Flag

कर्नाटकातील हबळी जवळील बेंगेरी गाव हे भारतातील एकमेव अधिकृत तिरंगा बनविणारे गाव आहे. कर्नाटक खादी ग्रामोद्योग संघ (KKGSS) खादी कपड्यापासून BIS मानकांनुसार ध्वज बनवते.

स्थान: धारवाड जिल्हा, हबळी जवळ; 'तिरंगा गाव' म्हणून ओळख.
प्रक्रिया: हात फिरवलेला खादी (कापूस, रेशीम, ऊन), चरखा, हातबुनाचे कपडे, रंगभरती, अशोक चक्र मुद्रण.
मानके: ३:२ प्रमाण, केशरी-सफेद-हिरवा, २४ नंदे, BIS प्रमाणपत्र.
परंपरा: पिढ्यान्पिढ्या कौशल्य, गांधीजींच्या स्वदेशी भावनेला जोडलेले.
पुरवठा: देशभर सरकारी कार्यालये, शाळा, राष्ट्रीय कार्यक्रमांसाठी.

परीक्षा दृष्टिकोन: बेंगेरी गाव तिरंगा, कर्नाटक खादी संघ, भारतीय ध्वज कोड, खादी ध्वज नियम.

७. फिलिपाईन इगल जगातील सर्वांत मोठ्या raptors पैकी एक | Philippine Eagle Among World’s Largest Raptors

फिलिपाईन इगल (Pithecophaga jefferyi) ही जगातील सर्वांत मोठ्या raptors पैकी एक आहे, जी फिलिपाईन्सच्या डोंगराळ जंगलांमध्ये आढळते. ही लुप्तप्राय प्रजाती असून, तिचे पंख १.८ ते २.२ मीटर रुंद असतात.

वैशिष्ट्ये: मोठे डोळे, मोठा कंकाल, उड्डाणात मजबूत; माकड, पक्षी शिकार.
स्थान: फिलिपाईन्सचे डोंगराळ जंगले; फिलिपाईन राष्ट्रीय पक्षी.
स्थिती: IUCN लुप्तप्राय, जंगलतोड, शिकारमुळे धोका.
महत्त्व: जैवविविधता निर्देशक, संरक्षण प्रयत्न सुरू.

परीक्षा दृष्टिकोन: फिलिपाईन इगल, raptors, फिलिपाईन्स राष्ट्रीय पक्षी, लुप्तप्राय raptors.

हा ब्लॉग शोधा