Daily Current Affairs May 2025- चालू घडामोडी
९ मे २०२५ साठीच्या MPSC, UPSC तसेच इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयुक्त चालू घडामोडी (Current Affairs May 2025) खाली दिलेल्या आहेत. The article covers Operation Sindoor, India Pakistan War, Indus Waters Treaty, India UK FTA, etc. A comprehensive article covering all the provided links, formatted for MPSC & UPSC exam preparation with मुख्य मुद्दे, ऐतिहासिक संदर्भ, आणि परीक्षेसाठी महत्त्व:
1. भारताने
इंडस वॉटर ट्रीटी स्थगित केली – जागतिक बँकेची प्रतिक्रिया
World Bank Chief Reacts to India's Indus Waters Treaty
Move
🔹 मुख्य मुद्दे:
- भारताने पाहलगाम दहशतवादी हल्ल्यानंतर इंडस वॉटर ट्रीटी स्थगित केली.
- जागतिक बँकेचे अध्यक्ष अजय बंगा यांनी स्पष्ट केले की जागतिक बँकेची भूमिका केवळ मध्यस्थाची आहे आणि ती या विवादात हस्तक्षेप करणार नाही.
- पाकिस्तानने भारताच्या निर्णयाला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आव्हान देण्याचा इशारा दिला.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (भारत-पाकिस्तान जल व्यवस्थापन आणि आंतरराष्ट्रीय करार)
- इंडस वॉटर ट्रीटी 1960 मध्ये भारत-पाकिस्तान दरम्यान झाली होती.
- भारताने जलविद्युत प्रकल्पांद्वारे जलसंपत्तीचा अधिक चांगला उपयोग करण्याचा प्रयत्न केला.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- जल व्यवस्थापन: भारताच्या जल धोरणाचा अभ्यास.
- आंतरराष्ट्रीय करार: इंडस वॉटर ट्रीटी आणि त्याचे परिणाम.
2. भारत
सरकारची नवीन धोरणे – PIB प्रेस रिलीज
PIB Press Release on Government Policies
🔹 मुख्य मुद्दे:
- PLI
योजनेच्या बजेटमध्ये मोठी वाढ – इलेक्ट्रॉनिक्स, ऑटोमोबाईल्स आणि औषध उद्योगांना प्रोत्साहन.
- सरकारने उत्पादन आधारित प्रोत्साहन (PLI) योजनेत ₹1.97 लाख कोटींची तरतूद केली.
- 14
प्रमुख क्षेत्रांना प्रोत्साहन देण्यासाठी नवीन धोरणे लागू.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (आर्थिक धोरण आणि औद्योगिक विकास)
- PLI
योजना 2020
मध्ये सुरू करण्यात आली होती.
- भारताच्या आत्मनिर्भर भारत धोरणाचा भाग म्हणून ही योजना विकसित करण्यात आली.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- आर्थिक धोरण: भारताच्या औद्योगिक धोरणाचा अभ्यास.
- आंतरराष्ट्रीय व्यापार: भारताच्या उत्पादन धोरणाचा जागतिक व्यापारावर परिणाम.
3. व्हॅटिकनमध्ये
नवीन पोपची निवड – पांढऱ्या धुराचा संकेत
White Smoke from Sistine Chapel Confirms a New Catholic
Pope Has Been Chosen
🔹 मुख्य मुद्दे:
- सिस्टिन चॅपलच्या धुरातून पांढरा धूर उठला, नवीन पोपची निवड झाली.
- 133
कार्डिनल्सच्या
गुप्त मतदानानंतर पोपची घोषणा.
- सेंट पीटर्स बॅसिलिकाच्या बाल्कनीवरून
"Habemus Papam!" घोषणा.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (ख्रिश्चन धर्म आणि व्हॅटिकन परंपरा)
- पोप निवड प्रक्रिया – कार्डिनल्सच्या गुप्त मतदानाद्वारे निवड.
- व्हॅटिकन सिटी – कॅथोलिक चर्चचे जागतिक केंद्र.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- आंतरराष्ट्रीय संबंध: व्हॅटिकन आणि जागतिक राजकारण.
- धार्मिक परंपरा: पोप निवड प्रक्रिया आणि तिचे महत्त्व.
4. भारत-UK
मुक्त व्यापार करार – वाहन आयात कोटा इंजिन क्षमतेवर आधारित
India-UK FTA: Quota for Cars to Be Based on Engine
Capacity, Price
🔹 मुख्य मुद्दे:
- भारत-UK मुक्त व्यापार करारांतर्गत वाहन आयात कोटा इंजिन क्षमतेवर आधारित असेल.
- इलेक्ट्रिक वाहनांसाठी कोटा त्यांच्या किंमतीवर आधारित असेल.
- आयात शुल्क 10-15 वर्षांत टप्प्याटप्प्याने कमी करण्यात येणार आहे.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि वाहन उद्योग धोरण)
- भारत-UK व्यापार कराराने भारतीय वाहन उद्योगाला नवीन संधी उपलब्ध करून दिल्या.
- इलेक्ट्रिक वाहनांसाठी वेगळे धोरण तयार करण्यात आले आहे.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- आंतरराष्ट्रीय व्यापार: भारत-UK व्यापार संबंध आणि त्याचे परिणाम.
- वाहन उद्योग धोरण: भारताच्या वाहन उद्योग धोरणाचा अभ्यास.
5. भारत-चिली व्यापार करार – व्यापक आर्थिक भागीदारी कराराच्या दिशेने वाटचाल
India-Chile Sign Terms of Reference for New Trade Deal
🔹 मुख्य मुद्दे:
- भारत आणि चिलीने व्यापक आर्थिक भागीदारी करार (CEPA) साठी संदर्भ अटींवर स्वाक्षरी केली.
- हा करार विद्यमान प्राधान्य व्यापार करार (PTA) च्या पुढील विस्तारावर आधारित असेल.
- डिजिटल सेवा, MSME, गुंतवणूक प्रोत्साहन आणि महत्त्वपूर्ण खनिज क्षेत्रांचा समावेश होणार आहे.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि आर्थिक धोरण)
- भारत-चिली व्यापार संबंध 2005 पासून मजबूत झाले आहेत.
- 2016
मध्ये PTA चा विस्तार करण्यात आला आणि 2019-2021 दरम्यान पुढील विस्तारासाठी चर्चा झाली.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- आंतरराष्ट्रीय व्यापार: भारत-चिली व्यापार संबंध आणि त्याचे परिणाम.
- आर्थिक धोरण: भारताच्या व्यापार धोरणाचा अभ्यास.
6. JD वॅन्स
– भारत-पाक संघर्षावर अमेरिकेची भूमिका नाही
Not Our Business: US Vice President JD Vance on
India-Pakistan Tensions
🔹 मुख्य मुद्दे:
- अमेरिकेचे उपाध्यक्ष JD वॅन्स यांनी भारत-पाक संघर्षात हस्तक्षेप न करण्याचे स्पष्ट केले.
- अमेरिकेने दोन्ही देशांना तणाव कमी करण्याचे आवाहन केले, परंतु थेट हस्तक्षेप न करण्याचा निर्णय घेतला.
- अमेरिकेचे परराष्ट्र धोरण ट्रम्प प्रशासनाच्या धोरणाशी सुसंगत असल्याचे विश्लेषकांचे मत.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (आंतरराष्ट्रीय संबंध आणि संरक्षण धोरण)
- अमेरिकेने पूर्वी भारत-पाक तणावात मध्यस्थी करण्याचा प्रयत्न केला होता.
- ट्रम्प प्रशासनाने जागतिक संघर्षांमध्ये कमी हस्तक्षेप करण्याचे धोरण स्वीकारले आहे.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- आंतरराष्ट्रीय संबंध: भारत-पाक संघर्ष आणि अमेरिकेच्या भूमिकेचा अभ्यास.
- संरक्षण धोरण: जागतिक राजकारणातील अमेरिकेच्या धोरणांचा अभ्यास.
7. इस्रायलने
गाझावर हल्ले तीव्र केले – 92 लोकांचा मृत्यू
Israeli Strikes Across Gaza Kill Several People as Israel
Prepares to Ramp Up Its Offensive
🔹 मुख्य मुद्दे:
- इस्रायलच्या हवाई हल्ल्यांमध्ये गाझामध्ये किमान 92 लोकांचा मृत्यू झाला.
- इस्रायलने गाझाच्या नियंत्रणासाठी नवीन योजना जाहीर केली, ज्यामध्ये स्थलांतर आणि सुरक्षा कंपन्यांचा समावेश आहे.
- अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्या दौऱ्यानंतर ही योजना अंमलात आणली जाणार आहे.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (मध्यपूर्व संघर्ष आणि आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा)
- गाझा युद्ध 20 महिन्यांपासून सुरू असून, हजारो लोकांचा मृत्यू झाला आहे.
- इस्रायल-हमास संघर्षामुळे जागतिक स्तरावर तणाव वाढला आहे.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा: इस्रायल-गाझा संघर्ष आणि त्याचे परिणाम.
- युद्ध धोरण: मध्यपूर्व संघर्षाचा अभ्यास.
8. हबल
दुर्बिणीने फिरणाऱ्या महाकाय कृष्णविवराचा शोध लावला
NASA's Hubble Pinpoints Roaming Massive Black Hole
🔹 मुख्य मुद्दे:
- नासाच्या हबल दुर्बिणीने 600 दशलक्ष प्रकाशवर्ष दूर असलेल्या फिरणाऱ्या महाकाय कृष्णविवराचा शोध लावला.
- AT2024tvd
नावाच्या ताऱ्याच्या नाशामुळे या कृष्णविवराचे अस्तित्व स्पष्ट झाले.
- हे कृष्णविवर आकाशगंगेच्या केंद्रात नसून दूरस्थ भागात आहे, जे अत्यंत दुर्मिळ आहे.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (खगोलशास्त्र आणि कृष्णविवर संशोधन)
- कृष्णविवर सामान्यतः आकाशगंगेच्या केंद्रात आढळतात, परंतु हे विशेषतः दूरस्थ आहे.
- हबल दुर्बिणीने पूर्वीही कृष्णविवरांचे महत्त्वपूर्ण शोध लावले आहेत.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- खगोलशास्त्र: कृष्णविवर संशोधन आणि त्याचे परिणाम.
- अंतराळ संशोधन: नासाच्या दुर्बिणींचा अभ्यास.
9. नासाच्या
वेब दुर्बिणीने कॉस्मिक क्लिफ्सचे 3D दृश्य सादर केले
New Visualization from NASA's Webb Telescope Explores
Cosmic Cliffs
🔹 मुख्य मुद्दे:
- नासाच्या वेब दुर्बिणीने कॉस्मिक क्लिफ्सचे 3D दृश्य तयार केले, जे ताऱ्यांच्या जन्मस्थळाचे विस्तृत चित्र देते.
- ही दृश्यरचना कारिना नेब्युलाच्या भागावर आधारित आहे, जिथे नवीन तारे जन्म घेतात.
- गॅस आणि धुळीच्या प्रवाहांमुळे ताऱ्यांच्या निर्मितीची प्रक्रिया स्पष्ट होते.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (अंतराळ संशोधन आणि खगोलशास्त्र)
- वेब दुर्बिणीने 2022 मध्ये पहिली प्रतिमा सादर केली होती, जी अत्यंत स्पष्ट होती.
- ही दुर्बिणी ताऱ्यांच्या जन्मस्थळांचा अभ्यास करण्यासाठी वापरण्यात येते.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- अंतराळ संशोधन: वेब दुर्बिणीच्या शोधांचा अभ्यास.
- खगोलशास्त्र: ताऱ्यांच्या जन्म प्रक्रियेचा अभ्यास.
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा