Daily Current Affairs May 2025- चालू घडामोडी
७ मे २०२५ साठीच्या MPSC, UPSC तसेच इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयुक्त चालू घडामोडी (Current Affairs May 2025) खाली दिलेल्या आहेत. The article covers Operation Sindoor, UNSC on Pahalgam Attack, Punjab-Haryana Water Dispute, Caste Census etc. A comprehensive article covering all the provided links, formatted for MPSC & UPSC exam preparation with मुख्य मुद्दे, ऐतिहासिक संदर्भ, आणि परीक्षेसाठी महत्त्व:
1. ऑपरेशन
सिंदूर – भारतीय सैन्याने पाकिस्तानमधील 9 दहशतवादी ठिकाणांवर हल्ला केला
Operation Sindoor: Indian Army Targets 9 Terror Sites in
Pakistan and PoK
🔹 मुख्य मुद्दे:
- भारतीय सैन्याने ऑपरेशन सिंदूर अंतर्गत पाकिस्तान आणि PoK मधील 9 दहशतवादी ठिकाणांवर हल्ला केला.
- जैश-ए-मोहम्मद, लष्कर-ए-तैयबा आणि हिजबुल मुजाहिदीनच्या तळांवर लक्ष्य साधले.
- पाहलगाम दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारताने हे कारवाई केली.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (भारत-पाकिस्तान संघर्ष आणि दहशतवाद विरोधी धोरण)
- पुलवामा हल्ल्यानंतर भारताने बालाकोट एअर स्ट्राईक केली होती.
- भारताने पूर्वीही PoK मधील दहशतवादी तळांवर सर्जिकल स्ट्राईक केली होती.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- संरक्षण धोरण: भारताच्या दहशतवाद विरोधी धोरणाचा अभ्यास.
- आंतरराष्ट्रीय संबंध: भारत-पाकिस्तान तणाव आणि त्याचे परिणाम.
2. केंद्र
सरकारने किश्तवारमधील 4 जलविद्युत प्रकल्पांना गती दिली
Centre to Fast-Track 4 Hydro Projects in Kishtwar,
Including Pakal Dul Dam
🔹 मुख्य मुद्दे:
- पाकल दुल (1000 MW), राटले (850 MW), किरू (624 MW), क्वार (540 MW) प्रकल्पांना गती देण्यात आली.
- भारताने इंडस वॉटर ट्रीटी स्थगित केल्यानंतर जल व्यवस्थापन धोरणात बदल.
- 2027
पर्यंत हे प्रकल्प पूर्ण करण्याचे लक्ष्य.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (जल व्यवस्थापन आणि आंतरराष्ट्रीय करार)
- इंडस वॉटर ट्रीटी 1960 मध्ये भारत-पाकिस्तान दरम्यान झाली होती.
- भारताने जलविद्युत प्रकल्पांद्वारे जलसंपत्तीचा अधिक चांगला उपयोग करण्याचा प्रयत्न केला.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- जल व्यवस्थापन: भारताच्या जल धोरणाचा अभ्यास.
- आंतरराष्ट्रीय करार: इंडस वॉटर ट्रीटी आणि त्याचे परिणाम.
3. UNSC ने
पाहलगाम हल्ल्यासाठी पाकिस्तानला जबाबदार धरले
Pakistan Tries to Up Ante, But UNSC Seeks Accountability
for Pahalgam Attack
🔹 मुख्य मुद्दे:
- UNSC
ने पाहलगाम हल्ल्यासाठी पाकिस्तानला जबाबदार धरले.
- लष्कर-ए-तैयबा या दहशतवादी गटाच्या सहभागावर प्रश्नचिन्ह.
- पाकिस्तानच्या क्षेपणास्त्र चाचणी आणि अण्वस्त्र धोरणावर चिंता व्यक्त.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा आणि संयुक्त राष्ट्र धोरण)
- UNSC
ने पूर्वीही भारत-पाकिस्तान तणावावर चर्चा केली आहे.
- भारताने आंतरराष्ट्रीय स्तरावर दहशतवाद विरोधी धोरण मजबूत करण्याचा प्रयत्न केला.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- संयुक्त राष्ट्र धोरण: UNSC च्या निर्णयांचा अभ्यास.
- आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा: भारताच्या दहशतवाद विरोधी धोरणाचा अभ्यास.
4. डोनाल्ड
ट्रम्प आणि मार्क कार्नी यांच्यात व्यापार करारावर चर्चा
Donald Trump's Response to a New Trade Deal with Canada
as He Meets Mark Carney
🔹 मुख्य मुद्दे:
- डोनाल्ड ट्रम्प यांनी कॅनडासोबत नवीन व्यापार करार करण्याची इच्छा व्यक्त केली.
- USMCA
व्यापार करार 2026 मध्ये पुनरावलोकनासाठी तयार आहे.
- ट्रम्प यांनी कॅनडाला अमेरिकेचा 51 वा राज्य बनवण्याची कल्पना मांडली.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि राजकीय संबंध)
- USMCA
करार 2020 मध्ये लागू झाला, जो पूर्वीच्या NAFTA कराराची सुधारित आवृत्ती आहे.
- कॅनडाने अमेरिकेच्या व्यापार धोरणावर चिंता व्यक्त केली आहे.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- आंतरराष्ट्रीय व्यापार: USMCA करार आणि त्याचे परिणाम.
- राजकीय संबंध: अमेरिका-कॅनडा संबंधांचा अभ्यास.
5. पंजाब-हरियाणा जल विवाद – राजकीय फायद्यासाठी मुद्द्याचे विकृतीकरण
Punjab-Haryana Water Dispute Being Politicised
🔹 मुख्य मुद्दे:
- भारतीय किसान संघ (एकता उग्राहन) प्रमुख जोगिंदर सिंह उग्राहन यांनी केंद्र आणि पंजाब सरकारवर जल विवादाचे राजकीय भांडवल करण्याचा आरोप केला.
- भाखरा धरणातून जलवाटपाच्या मुद्द्यावर पंजाब आणि हरियाणा सरकारमध्ये तणाव वाढला.
- पंजाबने हरियाणाला अतिरिक्त पाणी देण्यास नकार दिला, तर हरियाणाने सर्वोच्च न्यायालयात जाण्याचा इशारा दिला.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (जल व्यवस्थापन आणि आंतरराज्यीय विवाद)
- भाखरा-नंगल प्रकल्प 1966 मध्ये पंजाब पुनर्रचना कायद्यानुसार स्थापन झाला.
- हरियाणाने 8,500 क्यूसेक्स पाण्याची मागणी केली, परंतु पंजाबने ती नाकारली.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- जल व्यवस्थापन: आंतरराज्यीय जलवाटप विवाद आणि त्याचे परिणाम.
- राजकीय धोरण: जलवाटपाच्या मुद्द्यावर राजकीय हस्तक्षेपाचा अभ्यास.
6. पाकिस्तानने
भारतीय क्षेपणास्त्र हल्ल्याचा बदला घेण्याची घोषणा केली
Pakistan Vows to Retaliate After Wave of Indian Missiles
Hit Country
🔹 मुख्य मुद्दे:
- भारताने पाहलगाम दहशतवादी हल्ल्यानंतर पाकिस्तानमधील 9 ठिकाणी क्षेपणास्त्र हल्ले केले.
- पाकिस्तानचे पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांनी भारताच्या कारवाईला "युद्धाची घोषणा" म्हणून संबोधले.
- पाकिस्तानने राष्ट्रीय सुरक्षा समितीची बैठक बोलावली आणि हवाई क्षेत्र 48 तासांसाठी बंद केले.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (संरक्षण धोरण आणि आंतरराष्ट्रीय संबंध)
- भारताने पूर्वी बालाकोट एअर स्ट्राईक केली होती, जी पाकिस्तानच्या दहशतवादी तळांवर होती.
- पाकिस्तानने भारताच्या कारवाईला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आव्हान देण्याचा इशारा दिला.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- संरक्षण धोरण: भारताच्या दहशतवाद विरोधी धोरणाचा अभ्यास.
- आंतरराष्ट्रीय संबंध: भारत-पाकिस्तान तणाव आणि त्याचे परिणाम.
7. जातीय
जनगणना – सामाजिक आणि राजकीय परिणाम
Cast of Characters: On the Caste Census
🔹 मुख्य मुद्दे:
- 1931
नंतर प्रथमच भारतात जातीय जनगणना होणार आहे.
- सर्वोच्च न्यायालयाने अनुसूचित जाती आणि जमातींच्या उपवर्गीकरणाला मान्यता दिली.
- जातीय जनगणनेमुळे आरक्षण धोरणावर मोठा प्रभाव पडू शकतो.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (सामाजिक धोरण आणि लोकशाही)
- SECC
2011 मध्ये
46 लाख वेगवेगळ्या जातीनावांची नोंद झाली होती.
- जातीय जनगणनेमुळे सामाजिक गटांचे प्रतिनिधित्व सुधारण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- सामाजिक धोरण: जातीय जनगणनेचा प्रभाव आणि त्याचे परिणाम.
- लोकशाही: आरक्षण धोरण आणि सामाजिक समावेशकता.
8. भारत
सरकारने बौद्ध अवशेषांच्या लिलावाला विरोध केला
Government Moves to Stop Sotheby’s HK Auction of Buddhist
Relics Excavated from Piprahwa Stupa
🔹 मुख्य मुद्दे:
- भारत सरकारने सोथबीच्या हाँगकाँग लिलावाला विरोध केला आणि बौद्ध अवशेष परत मिळवण्याची मागणी केली.
- पिपरहवा स्तूपातील अवशेष 1898 मध्ये उत्खनन केले गेले होते आणि ते भगवान बुद्धाशी संबंधित आहेत.
- संस्कृती मंत्रालयाने सोथबीला कायदेशीर नोटीस पाठवली आणि लिलाव थांबवण्याची मागणी केली.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (सांस्कृतिक वारसा आणि पुरातत्व संशोधन)
- 1899
मध्ये हे अवशेष भारतीय संग्रहालय, कोलकाता येथे हस्तांतरित करण्यात आले होते.
- भारतीय कायद्यानुसार हे अवशेष विक्रीसाठी पात्र नाहीत.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- सांस्कृतिक वारसा: भारताच्या ऐतिहासिक अवशेषांचे संरक्षण.
- पुरातत्व संशोधन: बौद्ध अवशेषांचे महत्त्व आणि त्यांचे संरक्षण.
9. संयुक्त
राष्ट्रसंघाने गाझामधील वाढत्या मानवी संकटाचा इशारा दिला
UN Warns of Growing Humanitarian Catastrophe in Gaza
🔹 मुख्य मुद्दे:
- UN
आणि भागीदार संस्थांनी गाझामधील मानवी संकटाचा तीव्र इशारा दिला, कारण इस्रायलने मदत पुरवठ्यावर जवळपास पूर्ण बंदी घातली आहे.
- गाझामधील अन्न, पाणी आणि औषधांचा तुटवडा वाढत असून, हजारो लोक उपासमारीच्या संकटात आहेत.
- UN
ने इस्रायलला सीमा उघडण्याचे आवाहन केले, जेणेकरून मदत कार्य सुरळीत होऊ शकेल.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (आंतरराष्ट्रीय संबंध आणि मानवी हक्क)
- गाझामधील संघर्ष अनेक दशकांपासून सुरू असून, 2025 मध्ये परिस्थिती अधिक गंभीर झाली आहे.
- UN
आणि NGOs ने पूर्वीही गाझामधील मानवी संकटावर आवाज उठवला आहे, परंतु इस्रायलच्या धोरणांमुळे मदत कार्य अडथळ्यात आले आहे.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- आंतरराष्ट्रीय संबंध: इस्रायल-फिलिस्तीन संघर्ष आणि त्याचे परिणाम.
- मानवी हक्क: युद्धग्रस्त भागातील मदत कार्य आणि UN च्या भूमिका.
10. IMF च्या
अहवालानुसार भारत 2025 मध्ये चौथ्या क्रमांकाची अर्थव्यवस्था बनेल
IMF’s April Outlook Projects India to Become Fourth
Largest in 2025
🔹 मुख्य मुद्दे:
- IMF
च्या अहवालानुसार भारत 2025 मध्ये जपानला मागे टाकून चौथ्या क्रमांकाची अर्थव्यवस्था बनेल.
- भारताचे GDP $4.187 ट्रिलियनपर्यंत पोहोचेल, तर जपानचे GDP $4.186 ट्रिलियन असेल.
- भारत 2027 पर्यंत $5 ट्रिलियन अर्थव्यवस्था बनण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (आर्थिक धोरण आणि जागतिक व्यापार)
- भारताने 2014 नंतर आर्थिक सुधारणांवर भर दिला, ज्यामुळे GDP वाढण्यास मदत झाली.
- IMF
ने भारताच्या खाजगी उपभोग आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेच्या वाढीला महत्त्व दिले आहे.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- आर्थिक धोरण: भारताच्या आर्थिक वाढीचे महत्त्व आणि त्याचे परिणाम.
- जागतिक व्यापार: भारत-जपान व्यापार संबंध आणि जागतिक अर्थव्यवस्थेतील स्थान.
11. भारत
सरकारने भारतीय उपग्रह इंटरनेट टर्मिनल्सच्या परदेशातील वापरावर बंदी घातली
Government Bans Indian Satellite Internet Terminals from
Working Outside India
🔹 मुख्य मुद्दे:
- भारत सरकारने भारतीय उपग्रह इंटरनेट टर्मिनल्सच्या परदेशातील वापरावर बंदी घातली आहे.
- सुरक्षा कारणास्तव हे टर्मिनल्स भारताबाहेर कार्यरत राहू शकणार नाहीत.
- Starlink
आणि अन्य उपग्रह इंटरनेट सेवा प्रदात्यांना भारतात कार्य करण्यासाठी नवीन नियमांचे पालन करावे लागेल.
🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (तंत्रज्ञान आणि राष्ट्रीय सुरक्षा)
- भारताने पूर्वीही दूरसंचार आणि इंटरनेट सुरक्षेसाठी कठोर नियम लागू केले आहेत.
- पाहलगाम हल्ल्यानंतर भारत सरकारने उपग्रह इंटरनेट सुरक्षेवर अधिक भर दिला आहे.
🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:
- तंत्रज्ञान: उपग्रह इंटरनेट सेवा आणि त्याचे धोरणात्मक परिणाम.
- राष्ट्रीय सुरक्षा: भारताच्या इंटरनेट सुरक्षेचे महत्त्व आणि धोरणात्मक बदल.
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा