Daily Current Affairs May 2025- चालू घडामोडी

३ मे २०२५ साठीच्या MPSC, UPSC तसेच इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयुक्त चालू घडामोडी (Current Affairs May 2025) खाली दिलेल्या आहेत. A comprehensive article covering all the provided links, formatted for MPSC & UPSC exam preparation with मुख्य मुद्दे, ऐतिहासिक संदर्भ, आणि परीक्षेसाठी महत्त्व:


1. BBMB नियंत्रण विवाद – जल आणि ऊर्जा मंत्रालयाच्या अधिकारावर प्रश्नचिन्ह
BBMB Control Dispute Highlights Concerns Over Authority of Water and Power Ministries

Daily Current Affairs May 2025-Bhakra Beas Management Board | Chandigadh | India

🔹 मुख्य मुद्दे:

  1. पंजाब आणि हरियाणामधील जलवाटप तणावामुळे भाखरा ब्यास व्यवस्थापन मंडळ (BBMB) च्या अधिकारावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले.
  2. BBMB जलसंपत्तीऐवजी ऊर्जा मंत्रालयाच्या अखत्यारीत असल्याने जलवाटप निर्णयांवर प्रभाव पडतो.
  3. हरियाणाच्या प्रभावामुळे BBMB निर्णय प्रक्रियेत पक्षपात होत असल्याचा आरोप.

🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (जल व्यवस्थापन आणि आंतरराज्यीय विवाद)

  1. BBMB 1966 च्या पंजाब पुनर्रचना कायद्यानुसार स्थापन झाले, परंतु त्याचा मूळ उद्देश सिंचनासाठी जलवाटप होता.
  2. ऊर्जा निर्मितीसाठी जलवाटप केल्याने पंजाबला उन्हाळ्यात पाणीटंचाईचा सामना करावा लागतो.

🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:

  • जल व्यवस्थापन: आंतरराज्यीय जलवाटप विवाद आणि त्याचे परिणाम.
  • आंतरराज्यीय विवाद: BBMB च्या निर्णय प्रक्रियेतील पारदर्शकतेचे महत्त्व.

2. पहलगाम दहशतवादी हल्ला – LOC तणाव वाढला
Pahalgam Terror Attack: Jammu and Kashmir LoC Tension

🔹 मुख्य मुद्दे:

  1. पहलगाममध्ये दहशतवादी हल्ला, 26 नागरिकांचा मृत्यू.
  2. भारत-पाकिस्तान सीमेवर सलग 9 दिवस गोळीबार, संघर्ष वाढला.
  3. भारताने FATF च्या ग्रे लिस्टमध्ये पाकिस्तानला पुन्हा समाविष्ट करण्याचा विचार.

🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा आणि दहशतवाद विरोधी धोरण)

  1. पहलगाम हल्ल्यामुळे भारताने पाकिस्तानसोबतचे व्हिसा आणि राजनैतिक संबंध कमी केले.
  2. पाकिस्तानने 450 किमी श्रेणीच्या अब्दाली क्षेपणास्त्राची चाचणी घेतली, तणाव वाढला.

🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:

  • आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा: भारत-पाकिस्तान संबंध आणि दहशतवाद विरोधी धोरण.
  • संरक्षण धोरण: LOC तणाव आणि भारताच्या रणनीती.

3. दिल्ली कोर्टाने सोनिया गांधी, राहुल गांधींना नोटीस पाठवली
Delhi Court Issues Notice to Sonia Gandhi, Rahul Gandhi in National Herald Case

🔹 मुख्य मुद्दे:

  1. राष्ट्रीय हेराल्ड मनी लॉन्डरिंग प्रकरणात दिल्ली कोर्टाने सोनिया आणि राहुल गांधींना नोटीस पाठवली.
  2. ED ने ₹988 कोटींच्या आर्थिक गैरव्यवहाराचा आरोप केला.
  3. यंग इंडियन कंपनीद्वारे राष्ट्रीय हेराल्डच्या मालमत्तेचा गैरवापर झाल्याचा आरोप.

🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (आर्थिक गैरव्यवहार आणि कायदेशीर प्रक्रिया)

  1. 2014 मध्ये BJP नेते सुब्रमण्यम स्वामी यांनी तक्रार दाखल केली होती.
  2. ED ने 2025 मध्ये आरोपपत्र दाखल केले, ज्यात सोनिया आणि राहुल गांधी आरोपी म्हणून नमूद.

🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:

  • आर्थिक गैरव्यवहार: राजकीय नेत्यांवरील आर्थिक गैरव्यवहाराचे परिणाम.
  • कायदेशीर प्रक्रिया: PMLA कायद्याचा अभ्यास.

4. दिल्लीमध्ये 400 इलेक्ट्रिक देवी बसेस सुरू
CM Gupta Inaugurates 400 Electric Devi Buses

🔹 मुख्य मुद्दे:

  1. दिल्लीच्या मुख्यमंत्री रेखा गुप्ता यांनी 400 नवीन इलेक्ट्रिक बसेस सुरू केल्या.
  2. DEVi योजना अंतर्गत सार्वजनिक वाहतूक सुधारण्याचा प्रयत्न.
  3. 2025 अखेरपर्यंत 2,080 अधिक इलेक्ट्रिक बसेस जोडण्याची योजना.

🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (पर्यावरण आणि वाहतूक धोरण)

  1. दिल्लीतील प्रदूषण 45% वाहनांमुळे होते, त्यामुळे इलेक्ट्रिक वाहतूक धोरण महत्त्वाचे.
  2. DEVi बसेस महिलांसाठी विशेष आरक्षित जागा आणि GPS ट्रॅकिंगसह सुसज्ज.

🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:

  • पर्यावरण: प्रदूषण नियंत्रणासाठी इलेक्ट्रिक वाहतूक धोरण.
  • वाहतूक धोरण: सार्वजनिक वाहतूक सुधारण्याचे उपाय.

5. युनिव्हर्सिटी ऑफ यॉर्क मुंबईत 2026 पर्यंत नवीन कॅम्पस सुरू करणार
University of York to Open Mumbai Campus by 2026 Offering AI, Business, and Creative Courses

🔹 मुख्य मुद्दे:

  1. युनिव्हर्सिटी ऑफ यॉर्कने मुंबईत नवीन कॅम्पस सुरू करण्याची घोषणा केली.
  2. AI, सायबर सुरक्षा, व्यवसाय, अर्थशास्त्र आणि क्रिएटिव इंडस्ट्रीसाठी अभ्यासक्रम उपलब्ध असतील.
  3. UGC मान्यता मिळाल्यानंतर 2026 मध्ये पहिल्या विद्यार्थ्यांचा प्रवेश सुरू होणार.

🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (शिक्षण आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्य)

  1. युनिव्हर्सिटी ऑफ यॉर्क ही UK मधील प्रतिष्ठित संशोधन संस्था आहे.
  2. भारत-UK सहकार्य अंतर्गत उच्च शिक्षणाच्या संधी वाढवण्याचा प्रयत्न.

🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:

  • शिक्षण: भारतातील आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठांचे विस्तार धोरण.
  • आंतरराष्ट्रीय सहकार्य: भारत-UK शिक्षण भागीदारीचे महत्त्व.



6. सर्वोच्च न्यायालयाने मध्यस्थी विधेयकात सुधारणा करण्याची मागणी केली
SC Urges Law Minister to Make Changes in Arbitration Bill

🔹 मुख्य मुद्दे:

  1. सर्वोच्च न्यायालयाने मध्यस्थी आणि समेट विधेयक 2024 मध्ये सुधारणा करण्याची मागणी केली, कारण त्यात काही प्रक्रियात्मक त्रुटी आढळल्या.
  2. न्यायालयाने विधेयकातील अस्पष्टता दूर करण्यासाठी कायदा मंत्रालयाला पुनरावलोकन करण्याचे निर्देश दिले.
  3. मध्यस्थी प्रक्रियेत गैर-सहभागी पक्षांना समाविष्ट करण्याच्या अधिकाराबाबत विधेयकात स्पष्टता नसल्याचे न्यायालयाने नमूद केले.

🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (कायदेशीर सुधारणा आणि न्यायव्यवस्था)

  1. भारताने 1940 मध्ये मध्यस्थी कायदा लागू केला, जो 1996 मध्ये सुधारित करण्यात आला.
  2. 2024 विधेयक हे 1996 च्या कायद्याच्या सुधारित आवृत्तीवर आधारित आहे, परंतु न्यायालयाने त्यातील त्रुटी दाखवून दिल्या.

🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:

  • कायदेशीर सुधारणा: मध्यस्थी कायद्याचे महत्त्व आणि त्यातील सुधारणा.
  • न्यायव्यवस्था: न्यायालयाच्या निर्णयांचा कायद्यावर प्रभाव.

7. जागतिक पत्रकार स्वातंत्र्य 2025 मध्ये सर्वात कमी स्तरावर
Global Press Freedom at All-Time Low in 2025, RSF Says

🔹 मुख्य मुद्दे:

  1. Reporters Without Borders (RSF) च्या अहवालानुसार जागतिक पत्रकार स्वातंत्र्य 2025 मध्ये ऐतिहासिक नीचांकी स्तरावर पोहोचले.
  2. अमेरिकेतील पत्रकार स्वातंत्र्यावर मोठा परिणाम, विशेषतः सरकारी हस्तक्षेपामुळे.
  3. युरोपमध्ये पत्रकारांना सर्वाधिक स्वातंत्र्य मिळते, तर चीन, उत्तर कोरिया आणि एरिट्रिया सर्वात कमी रँकिंगमध्ये.

🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (मीडिया स्वातंत्र्य आणि लोकशाही)

  1. RSF 2002 पासून जागतिक पत्रकार स्वातंत्र्य निर्देशांक प्रकाशित करत आहे.
  2. भारत 2025 मध्ये 151 व्या स्थानावर आहे, जे 2024 च्या 159 व्या स्थानाच्या तुलनेत थोडे सुधारले आहे.

🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:

  • लोकशाही: पत्रकार स्वातंत्र्य आणि त्याचा सामाजिक परिणाम.
  • मीडिया धोरण: जागतिक स्तरावर पत्रकार स्वातंत्र्याचे महत्त्व.

8. पुनम गुप्ता यांनी RBI उपगव्हर्नर पदाचा कार्यभार स्वीकारला
Poonam Gupta Assumes Charge as Deputy Governor of Reserve Bank

🔹 मुख्य मुद्दे:

  1. पुनम गुप्ता यांनी भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या उपगव्हर्नर पदाचा कार्यभार स्वीकारला.
  2. त्यांना आर्थिक धोरण, वित्तीय स्थिरता आणि सांख्यिकी व्यवस्थापन विभागांचे नेतृत्व करण्याची जबाबदारी देण्यात आली.
  3. त्यांची नियुक्ती तीन वर्षांसाठी करण्यात आली असून ते जूनमध्ये MPC बैठकीत सहभागी होतील.

🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (आर्थिक धोरण आणि केंद्रीय बँक व्यवस्थापन)

  1. गुप्ता यांनी पूर्वी IMF आणि जागतिक बँकेत वरिष्ठ पदांवर काम केले आहे.
  2. त्यांनी राष्ट्रीय आर्थिक संशोधन परिषदेचे (NCAER) महासंचालक म्हणून कार्य केले आहे.

🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:

  • आर्थिक धोरण: RBI च्या धोरणात्मक निर्णयांचा अभ्यास.
  • केंद्रीय बँक व्यवस्थापन: आर्थिक स्थिरतेसाठी RBI ची भूमिका.

9. वैज्ञानिकांनी सर्वात प्रभावी सर्पविष प्रतिकारक विकसित केला
Man Exposes Himself to Lethal Snake Venom 856 Times, Helps Scientists Develop World's Most Broadly Effective Antidote

🔹 मुख्य मुद्दे:

  1. टिमोथी फ्रिडे यांनी स्वतःला 856 वेळा सर्पविषाच्या संपर्कात आणले, ज्यामुळे वैज्ञानिकांना व्यापक प्रभावी प्रतिकारक विकसित करता आला.
  2. त्यांच्या रक्तातील अँटीबॉडीज वापरून वैज्ञानिकांनी नवीन प्रतिकारक तयार केला, जो 19 प्रकारच्या सर्पविषावर प्रभावी आहे.
  3. हा प्रतिकारक WHO च्या सर्वात धोकादायक सर्पांच्या वर्गवारीतील विषावर प्रभावी असल्याचे सिद्ध झाले.

🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (वैद्यकीय संशोधन आणि जैविक सुरक्षा)

  1. परंपरागत प्रतिकारक घोडे किंवा मेंढ्यांच्या रक्तातून तयार केले जातात, परंतु हे नवीन तंत्रज्ञान मानवी अँटीबॉडीजवर आधारित आहे.
  2. WHO च्या अहवालानुसार दरवर्षी 81,000 ते 1,38,000 लोक सर्पदंशामुळे मृत्युमुखी पडतात.

🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:

  • वैद्यकीय संशोधन: नवीन प्रतिकारक तंत्रज्ञान आणि त्याचा प्रभाव.
  • जैविक सुरक्षा: सर्पदंश प्रतिबंध आणि उपचार.

10. वैज्ञानिकांनी मृत तार्‍याभोवती फिरणारा सर्वात थंड एक्सोप्लॅनेट शोधला
Coldest Exoplanet Orbiting a Dead Star Found by Scientists

🔹 मुख्य मुद्दे:

  1. James Webb Space Telescope (JWST) ने WD 1856+534 b नावाचा सर्वात थंड एक्सोप्लॅनेट शोधला.
  2. हा ग्रह एका मृत तार्‍याभोवती फिरतो आणि त्याचे तापमान -87°C आहे.
  3. हा ग्रह "फॉरबिडन झोन" मध्ये असूनही टिकून राहिला आहे, जे वैज्ञानिकांसाठी आश्चर्यकारक आहे.

🔹 ऐतिहासिक संदर्भ (खगोलशास्त्र आणि ग्रह संशोधन)

  1. JWST ने 2020 मध्ये हा ग्रह शोधला, परंतु नवीन निरीक्षणांमुळे त्याचे तापमान आणि संरचना स्पष्ट झाली.
  2. हा ग्रह एका पांढऱ्या बटू तार्‍याभोवती फिरतो, जे पूर्वी सूर्यासारखे होते.

🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व:

  • खगोलशास्त्र: एक्सोप्लॅनेट संशोधन आणि त्याचे परिणाम.
  • ग्रह संशोधन: मृत तार्‍यांच्या भोवती ग्रह टिकू शकतात का?



टिप्पण्या

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

Daily Current Affairs June 2025 - चालू घडामोडी

यशोगाथा (Success Story) - संतोष खाडे (पोलीस उपअधीक्षक/ DySP)

Daily Current Affairs June 2025 - चालू घडामोडी

Daily Current Affairs June 2025 - चालू घडामोडी

Daily Current Affairs July 2025 - चालू घडामोडी

Daily Current Affairs July 2025 - चालू घडामोडी

Daily Current Affairs June 2025 - चालू घडामोडी

Daily Current Affairs August 2025- चालू घडामोडी

Daily Current Affairs May 2025- चालू घडामोडी

Daily Current Affairs June 2025 - चालू घडामोडी