Daily Current Affairs May 2025 - चालू घडामोडी
28 मे
2025: भारताच्या
सुरक्षा, न्यायव्यवस्था, हवामान, विज्ञान आणि आरोग्य क्षेत्रातील महत्त्वाच्या घडामोडी | Current Affairs in
Marathi
प्रस्तावना
| Introduction
आजच्या
28 मे 2025 चालू घडामोडी (Current Affairs in
Marathi) मध्ये आपण राष्ट्रीय सुरक्षा (National Security),
न्यायव्यवस्था
(Judiciary), हवामान
(Weather), विज्ञान
(Science), आणि आरोग्य (Public Health) या क्षेत्रांतील महत्त्वाच्या
बातम्यांचा सविस्तर (Detailed Analysis)
आढावा घेतला आहे.
या चालू घडामोडी MPSC, UPSC, पोलिस भरती (Police Recruitment), तलाठी (Talathi Exam), रेल्वे भरती (Railway Jobs), आणि अन्य स्पर्धा परीक्षांसाठी (Competitive
Exams) अत्यंत उपयुक्त आहेत.
1. भारताने
5th जनरेशन फायटर जेट विकसित करण्यासाठी खासगी क्षेत्राला संधी दिली | India’s 5th Gen
Fighter Jet Program
🔹 संदर्भित संस्था: भारत सरकार, संरक्षण मंत्रालय, HAL, DRDO
🔹
स्थान: नवी दिल्ली, भारत
🔹
संदर्भित ऐतिहासिक घटना: भारताचे स्वदेशी संरक्षण उत्पादन धोरण
🔹 मुख्य मुद्दे:
- भारताने 5th जनरेशन फायटर जेट विकसित करण्यासाठी खासगी क्षेत्राला संधी दिली, ज्यामुळे देशांतर्गत संरक्षण उत्पादनाला चालना मिळणार आहे.
- HAL
आणि DRDO व्यतिरिक्त खासगी कंपन्यांना या प्रकल्पात भाग घेण्याची संधी मिळणार आहे, ज्यामुळे स्पर्धात्मकता वाढेल आणि उत्पादन वेगाने होईल.
- या निर्णयामुळे भारताच्या हवाई संरक्षण क्षमतेत मोठी वाढ होण्याची शक्यता आहे, विशेषतः पाकिस्तान आणि चीनच्या वाढत्या सैन्य क्षमतेच्या पार्श्वभूमीवर.
2. सुप्रीम
कोर्टमध्ये 3 नवीन न्यायाधीश आणि 22 उच्च न्यायालयीन न्यायाधीशांचे बदल | Supreme Court
Collegium Decisions
🔹 संदर्भित संस्था: भारताचे सर्वोच्च न्यायालय, न्यायाधीश नियुक्ती समिती (Collegium)
🔹
स्थान: नवी दिल्ली, भारत
🔹
संदर्भित ऐतिहासिक घटना: भारतीय न्यायव्यवस्थेतील सुधारणा आणि न्यायाधीश नियुक्ती प्रक्रिया
🔹 मुख्य मुद्दे:
- सुप्रीम कोर्टने 3 नवीन न्यायाधीशांची नियुक्ती केली, तसेच 22 उच्च न्यायालयीन न्यायाधीशांचे बदल करण्यात आले.
- न्यायाधीश नियुक्ती प्रक्रियेत पारदर्शकता आणि गुणवत्ता सुधारण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे.
- या निर्णयामुळे न्यायव्यवस्थेतील कार्यक्षमता वाढण्याची शक्यता आहे, विशेषतः प्रलंबित प्रकरणांच्या निकाली लागण्याच्या दृष्टीने.
3. भारतात
मान्सून लवकर का आला? हवामानशास्त्रज्ञांचे विश्लेषण | Early Monsoon in
India 2025
🔹 संदर्भित संस्था: भारतीय हवामान खाते (IMD), जागतिक हवामान संशोधन संस्था
🔹
स्थान: भारतभर
🔹
संदर्भित ऐतिहासिक घटना: भारताचा मान्सून प्रणाली आणि हवामान अंदाज
🔹 मुख्य मुद्दे:
- भारतात मान्सून लवकर का आला याचे हवामानशास्त्रज्ञांनी विश्लेषण केले, ज्यामध्ये हवामान बदल, समुद्र तापमान आणि वाऱ्याच्या प्रवाहाचा प्रभाव समाविष्ट आहे.
- मान्सूनच्या लवकर आगमनामुळे कृषी क्षेत्राला फायदा होण्याची शक्यता आहे, परंतु पुर आणि जलसंकट यांसारख्या समस्याही निर्माण होऊ शकतात.
- IMD
ने सांगितले की भारतात "सामान्यपेक्षा जास्त" पाऊस पडण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे कृषी आणि जलसंपत्ती व्यवस्थापनावर परिणाम होईल.
4. कमल
हसन यांच्या ‘तमिळने कन्नडला जन्म दिला’ वक्तव्यावर वाद | Kamal Haasan Language
Controversy
🔹 संदर्भित व्यक्ती: कमल हसन (अभिनेता), कर्नाटक BJP अध्यक्ष, कन्नड रक्षण वेदिका
🔹
स्थान: बंगळुरू, भारत
🔹
संदर्भित ऐतिहासिक घटना: भारतीय भाषांचा इतिहास आणि सांस्कृतिक विवाद
🔹 मुख्य मुद्दे:
- कमल हसन यांनी ‘तमिळने कन्नडला जन्म दिला’ असे वक्तव्य केल्यामुळे मोठा वाद निर्माण झाला.
- कर्नाटक BJP आणि कन्नड रक्षण वेदिकेने या वक्तव्याचा निषेध केला आणि माफीची मागणी केली.
- या विवादामुळे दक्षिण भारतातील भाषिक आणि सांस्कृतिक संबंधांवर प्रभाव पडण्याची शक्यता आहे.
5. हैदराबाद
विद्यापीठाच्या संशोधकांचा LHC मध्ये मोठा सहभाग | University of
Hyderabad & LHC Breakthrough Prize
🔹 संदर्भित संस्था: हैदराबाद विद्यापीठ, CERN, Large
Hadron Collider (LHC)
🔹
स्थान: हैदराबाद, भारत - जिनिव्हा, स्वित्झर्लंड
🔹
संदर्भित ऐतिहासिक घटना: हिग्स बोसॉनचा शोध आणि कण भौतिकशास्त्रातील प्रगती
🔹 मुख्य मुद्दे:
- हैदराबाद विद्यापीठाच्या संशोधकांनी LHC मध्ये महत्त्वपूर्ण योगदान दिले, ज्यामुळे त्यांना ‘Science Oscar’
पुरस्कार मिळाला.
- भारतीय वैज्ञानिकांचे जागतिक संशोधनात योगदान वाढत आहे, विशेषतः कण भौतिकशास्त्र आणि हाय-एनर्जी संशोधन क्षेत्रात.
6. मातांच्या मानसिक आरोग्याची गंभीर स्थिती | Mothers' Mental Health Crisis
🔹 संदर्भित संस्था: अमेरिकन आरोग्य आणि सामाजिक सेवा विभाग (HHS), JAMA Internal Medicine, राष्ट्रीय मानसिक आरोग्य संस्थान (NIMH)
🔹 स्थान: अमेरिका
🔹 संदर्भित ऐतिहासिक घटना: मातांच्या मानसिक आरोग्यावरील पूर्वीचे संशोधन आणि सरकारच्या धोरणात्मक उपाययोजना
🔹 मुख्य मुद्दे:
- 2016 ते 2023 दरम्यान मातांच्या मानसिक आरोग्याचा दर्जा मोठ्या प्रमाणात कमी झाला, जसे की "उत्तम" मानसिक आरोग्य असल्याचे सांगणाऱ्या महिलांची संख्या 38.4% वरून 25.8% पर्यंत घसरली.
- "सामान्य" मानसिक आरोग्य असल्याचे सांगणाऱ्या मातांची संख्या 18.8% वरून 26.1% पर्यंत वाढली, तर "खराब" मानसिक आरोग्य असणाऱ्यांचे प्रमाण 5.5% वरून 8.5% पर्यंत वाढले.
- एकट्या मातांना आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल गटातील महिलांना मानसिक आरोग्याच्या समस्या अधिक प्रमाणात जाणवतात, त्यामुळे समाजातील आर्थिक आणि सामाजिक स्थैर्यावर परिणाम होत आहे.
🔹 मातांच्या मानसिक आरोग्याचा परिणाम:
- मुलांच्या भावनिक आणि शैक्षणिक विकासावर थेट प्रभाव पडतो, ज्या मुलांच्या आई मानसिकदृष्ट्या अस्थिर असतात, त्यांना अधिक मानसिक तणावाचा सामना करावा लागू शकतो.
- कौटुंबिक स्थिरतेवर परिणाम होत असल्याने आर्थिक आणि सामाजिक अस्थिरता वाढत आहे, विशेषतः नोकरीधारक मातांमध्ये अधिक मानसिक ताण आढळतो.
🔹 उपाययोजना आणि पुढील दिशा:
✅ मातांसाठी मानसिक आरोग्य सेवा सुधारणे – परवडणाऱ्या उपचार आणि सुलभ सेवा उपलब्ध करून देणे.
✅ समाजात मानसिक आरोग्य जागरूकता वाढवणे – मातांच्या समस्या समजून घेण्यासाठी खुल्या चर्चा आणि धोरणात्मक उपाययोजना करणे.
✅ गर्भधारणेनंतर मानसिक आरोग्यावर विशेष लक्ष केंद्रित करणे – पोस्टपार्टम डिप्रेशनच्या उपचारांवर भर देणे.
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा