Daily Current Affairs 23 August 2025- चालू घडामोडी
दैनिक चालू घडामोडी (२३ ऑगस्ट २०२५) Daily Current Affairs 23 August 2025 – RBI MPC सदस्य इंद्रनील भट्टाचार्यची नियुक्ती, जन धन खाते विस्तार, राष्ट्रीय अंतराळ दिवस, डॉ. एम.एस. स्वामिनाथनचा गौरव, NASA Surya AI सूर्य संशोधन आणि केरळचे डिजिटल साक्षरता पथदर्शन या विषयांची माहिती. स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयुक्त विविध घटकांचा समावेश.
मागील महिन्यातील चालू घडामोडीवरील पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा:
१. RBI ने इंद्रनील भट्टाचार्य यांची MPC सदस्य म्हणून नियुक्ती | RBI Appoints Indranil Bhattacharyya as MPC Member
Image Credit: By Government of the United Kingdom, Government of India & Swapnil1101 - Bitmap scan from www.rbi.org.in, Public Domain, Link
सारांश:
भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) २८ वर्षांचा अनुभव असलेले अनुभवी अर्थतज्ज्ञ इंद्रनील भट्टाचार्य यांना Monetary Policy Committee (MPC) साठी नवीन सदस्य म्हणून नियुक्त केले आहे. त्यांनी कतार सेंट्रल बँकेसह JNU मधून अर्थशास्त्र पदवी मिळवली असून, RBIमध्ये कार्यकारी संचालक म्हणून व्यापक अनुभव घेतला आहे. भट्टाचार्य आता MPC मध्ये ओक्टोबरच्या बैठकांपूर्वी राजीव रंजन यांची जागा घेतील, ज्यासाठी ६१८व्या बोर्ड बैठकीत राखीव आर्थिक धोरण बदलाचे समावेश झाले आहेत.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- मॅक्रोइकोनॉमिक्स, वित्तीय बाजार, मॉनेटरी पॉलिसीवर प्रावीण्य.
- Credit Policy, Inflation, बॉंड मार्केट संशोधन अनुभव.
- RBIच्या धोरण, आर्थिक सुधारणा, बँकिंग सुरक्षा.
परीक्षा उपयोग:
रिझर्व्ह बँक, धोरण समिती, सेंट्रल बँकिंग, अर्थविवेक.
२. 'जन धन खाते' वाढीसंदर्भातील महत्त्वपूर्ण बातमी | Jan Dhan Account Expansion Update
Image Credit: By https://www.pmjdy.gov.in/, Fair use, Link
सारांश:
प्रधानमंत्री जन धन योजनेने भारतात ५० कोटींहून अधिक खातेधारकांना आर्थिक समावेश, विमा, पेन्शन, डिजिटल बँकिंग आणि सरकारी लाभवितरण सुलभ केले आहे. डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफर (DBT) आणि डिजिटाइजेशनमुळे गरीब जनता आणि ग्रामीण भागातील बँकिंगची सहजता वाढली आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- वित्तीय समावेशन, विना-मल्टीपल अकाउंटिंग, खात्याचा वाढता वेग.
- DBT, विमा, डिजिटल व्यवहारामुळे व्यवहारप्रणाली सुधारली.
- सरकारी योजनांचा लाभ गरजू नागरिकांपर्यंत पोहोचवला.
परीक्षा उपयोग:
आर्थिक समावेश, सरकारी योजना, बँकिंग.
३. राष्ट्रीय अंतराळ दिवस २०२५ | National Space Day 2025
Image Credit: By Indian Space Research Organisation (GODL-India), Link
सारांश:
राष्ट्रीय अंतराळ दिवस २०२५ साजरा करण्यात आला आणि भारताच्या 'Aryabhatta' ते 'Gaganyaan' पर्यंतच्या अंतराळ मोहिमांचा गौरव करण्यात आला. ISROने अंतराळ संशोधनात जागतिक नेतृत्व, STEM शिक्षण व नवकल्पना यावर सतत बल दिला आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- Aryabhatta, Mangalyaan, Chandrayaan, Gaganyaan – ऐतिहासिक आयकॉन्स.
- स्पेस R&D, ISRO नेतृत्व, युवा प्रेरणा व विज्ञान प्रसार.
- गगनयान मानव अंतराळ मोहिमेचा उल्लेख आणि भारताच्या ऑर्बिटल टेक्नॉलॉजीतील प्रगती.
परीक्षा उपयोग:
अंतराळ विज्ञान, ISRO, विज्ञान व राष्ट्रीय दिवस.
४. डॉ. एम.एस. स्वामिनाथन – हरित क्रांतीचे जनक | Green Revolution & MS Swaminathan
सारांश:
डॉ. एम.एस. स्वामिनाथन यांच्या हरित क्रांतीमुळे भारताचा अन्न-बचाव, कृषी संशोधन आणि महिला शाश्वतीकरणात मोठा बदल झाला. त्यांनी बायोटेक्नॉलॉजी, कृषी विज्ञान, खाद्यान्न सुरक्षा व ग्रामीण विकासाला समर्पित योगदान दिले.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- हरित क्रांतीमुळे अन्न उत्पादन वाढवणे, Feeding India उपक्रम.
- Women Farmer Empowerment, Sustainable Agriculture advocacy.
- शेतकरी कल्याण, ग्रामीण उन्नती, कृषी नवसंशोधन.
परीक्षा उपयोग:
कृषी, हरित क्रांती, अन्न सुरक्षा, संशोधन.
५. NASA Surya AI – सौर हवामान व अंतराळ विश्लेषण | NASA Surya AI for Solar & Space Research
Caption: Illustrations of Solar Dynamics Observatory solar imagery used for training Surya: Solar coronal ultraviolet and extreme ultraviolet images from the Atmospheric Imaging Assembly (AIA) and solar surface velocity and magnetic field maps from the Helioseismic and Magnetic Imager (HMI).
Image Credit: NASA/SDO (Source)
सारांश:
NASA आणि IBM च्या सहकार्याने विकसित ‘Surya AI’ हे अत्याधुनिक सौर हवामान विश्लेषण आणि स्पेस वेदर फोरकास्टिंगसाठी एक महत्वाचे foundation AI model आहे. Surya AI चे प्रशिक्षण NASAs Solar Dynamics Observatory च्या १५ वर्षांहून अधिक उच्च-रिजोल्यूशन डेटावर झाले आहे. Surya सौर विवर, फ्लेअर आणि coronal mass ejections यांचे दोन तास आधीचे दृश्यात्मक पूर्वानुमान १६% जास्त अचूकता आणि वेगाने देते. हे ओपन-सोर्स आहे आणि Hugging Face व GitHub वर सार्वजनिक उपलब्ध आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- Visual forecasting: सौर फ्लेअर, सौर वायू (Solar wind), UV radiation, आणि शाक्तिकरणाचा अद्ययावत अंदाज.
- SDO डेटा १२ सेकंदांच्या अंतराने अनेक wavelength, magnetic field मापनासह; AI दोन तासांचे विज्युअल pre-warning देते.
- Space weather prediction: satellite, power grid, aviation, communication सुरक्षा आणि मानव अंतराळ मोहिमांसाठी महत्त्वपूर्ण.
- Surya Bench: AI सहाय्यक नव संशोधनासाठी curated datasets व benchmarks जगभर प्रयोगासाठी.
परीक्षा उपयोग:
स्पेस टेक्नॉलॉजी, सौर संशोधन, संरक्षण, कम्युनिकेशन, AI, NASA.
६. केरळ – भारताचे पहिले पूर्णपणे डिजिटल साक्षर राज्य | Kerala: India's 1st Fully Digitally Literate State
Image Credit: CPIM Kerala Twitter
सारांश:
केरळने देशातील सर्व जिल्हे आणि वयोगटांसाठी डिजिटल साक्षरता अभ्यासक्रम पूर्ण केला आहे. राज्याने ई-गव्हर्नन्स, स्मार्ट क्लासरूम, डिजिटल हेल्थ व नागरिक सेवांचे डिजिटलीकरणात राष्ट्रीय आदर्श निर्माण केला. डिजिटल फिनान्स, व्हर्च्युअल शिक्षण, सर्व जनतेसाठी डिजिटल भारत साध्य केला.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- मुख्यमंत्री पिनाराई विजयन यांच्या नेतृत्वाखाली ‘Digital Kerala’ मिशन.
- Smart classrooms, e-governance, e-health व सर्व वयोगट डिजिटल साक्षर.
- शाश्वत समाज-आर्थिक प्रगती, शिक्षण व नागरिक सेवा डिजिटल पद्धतीने.
परीक्षा उपयोग:
डिजिटल इंडिया, राज्य धोरण, शिक्षण, तंत्रज्ञान.
मागील महिन्यातील चालू घडामोडीवरील पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा:
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा