Daily Current Affairs 6 November 2025- चालू घडामोडी
दैनिक चालू घडामोडी - ६ नोव्हेंबर २०२५
या लेखात जागतिक अर्थव्यवस्था, तंत्रज्ञान, संरक्षण, व्यवहार, माहिती-तंत्रज्ञान, जागतिक आरोग्य, सामाजिक धोरण आणि नाविन्यपूर्ण प्रयोगयोजना यासह आंतरराष्ट्रीय व राष्ट्रीय महत्त्वाच्या घडामोडींचा आढावा परीक्षेच्या दृष्टिकोनातून सविस्तर दिला आहे. SEO अनुकूल शैली व परीक्षेसाठी उपयुक्त रचना जपली आहे.
मागील महिन्यातील चालू घडामोडीवरील पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा:
1.सप्टेंबर २०२५ महिन्यातील घडामोडी
2.ऑगस्ट २०२५ महिन्यातील घडामोडी
3.जुलै २०२५ महिन्यातील घडामोडी
4.जून २०२५ महिन्यातील घडामोडी
१. BRICS देशांचे G7 पेक्षा वेगवान आर्थिक वाढीचे मुख्य कारण | Why Are BRICS Growing Faster Than G7?
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: Statista
सारांश:
BRICS (ब्राझील, रशिया, भारत, चीन, दक्षिण आफ्रिका) देश २०२५-२६ मध्ये सरासरी ४.२% दराने वाढीसाठी तयार असून, G7 देश फक्त १.७% दराने वाढत आहेत. BRICS चा जवळपास $३१.७२ ट्रिलियन GDP असून, G7 पेक्षा अजूनही खाली आहे परंतु वाढीचा वेग जास्त आहे. BRICS मध्ये सहकारी विकसित बाजारपेठ, औद्योगिकीकरण, उद्दिष्ट केंद्रित धोरणे व लोकसंख्येचा लाभ हे महत्त्वाचे घटक ठरतात. G7 राष्ट्रांचा प्रगती दर स्थिर झाला असून BRICS समूहाने सामाजिक, औद्योगिक व तांत्रिक सुधारणा अधिक गतीने केल्या आहेत.
महत्त्वाचे तथ्ये:
- BRICS+ सरासरी GDP वृद्धी: ४.२% (G7: १.७%) [2025].
- BRICS नवीन सदस्य व उदयीमान अर्थव्यवस्था, G7 पारंपरिक उच्चविकसित अर्थव्यवस्था.
- BRICS चा $३१.७२ ट्रिलियन, तर G7 चा $५१.४५ ट्रिलियन तुलनात्मक GDP.
परीक्षा उपयोग: BRICS vs G7, जागतिक अर्थव्यवस्था, वाढीचे दर, स्पर्धा परीक्षेसाठी वैश्विक आर्थिक तालिका.
२. ‘प्रोजेक्ट सन्कॅचर’ – Google ची AI डेटा सेंटरसाठी अवकाश मोहीम | Google’s Project Suncatcher: Space-based AI Data Centres
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: Economic Times
सारांश:
Google ने ‘Project Suncatcher’ अंतर्गत सूर्यऊर्जेवर चालणाऱ्या AI डेटा सेंटर्स अवकाशात उभारण्याचा निर्णय घेतला आहे. ही सॅटेलाइट्स सूर्यापासून थेट ऊर्जा घेऊन पृथ्वीवरील AI व मशीन लर्निंगसाठी प्रचंड संगणकीय संसाधन पुरवतील. उपग्रहाचे डिझाइन सौर-पॅनेल्ससह जलद सिग्नल ट्रान्समिशनसाठी खास तयार केले जाईल. Google ने संकेत दिले की, अवकाशातील या तंत्रज्ञानामुळे पृथ्वीवरील ऊर्जा वापर कमी होईल आणि AI संगणकीय क्षमता कित्येक पटीने वाढेल.
महत्त्वाचे तथ्ये:
- सौरऊर्जेवर चालणारे, जागतिक स्तरावरील डेटासेंटर नेटवर्क.
- Google च्या इतिहासातील मोठा ‘moonshot’ AI प्रकल्प.
- सतत सूर्यप्रकाश असणाऱ्या sun-synchronous अवकाश कक्षेत कार्यरत उपग्रह.
परीक्षा उपयोग: Google AI, डेटा सेंटर इन स्पेस, टेक इनोव्हेशन, भविष्यकालीन संगणक.
३. आज जगातील सर्वाधिक मिलियनर्स असलेल्या देशांची यादी | Which Countries Have The Most Millionaires?
सारांश:
२०२५ साली सर्वाधिक मिलियनर्स युनायटेड स्टेट्समध्ये आहेत (२३.८३ मिलियन), चीन दुसऱ्या क्रमांकावर (६.३३ मिलियन) आहे. फ्रान्स, जपान, जर्मनी, युके, कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया, इटली व दक्षिण कोरिया हे पुढील क्रमांकावर आहेत. या देशांनी आर्थिक विकास, नवकल्पना, जागतिक स्तरावरील गुंतवणूक व उत्पादन यामुळे मिळवलेले स्थिती आहे. भारत ९१७,००० मिलियनर्स या यादीमध्ये आहे.
महत्त्वाचे तथ्ये:
- अमेरिकेत २३.८३ मिलियन, चीनमध्ये ६.३३ मिलियन मिलियनर्स.
- टॉप १०: USA, चीन, फ्रान्स, जपान, जर्मनी, युके, कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया, इटली, दक्षिण कोरिया.
- भारत – सुमारे ९.१७ लाख मिलियनर्स (२०२५).
परीक्षा उपयोग: जागतिक अर्थतज्ञ, देशांनुसार संपत्ती, आर्थिक आकडेवारी, स्पर्धा परीक्षेत विशेष विचारले जाणारे प्रश्न.
४. INS इक्षक: भारतीय नौदलाची हायड्रोग्राफिक उत्कृष्टता | Indian Navy to Commission INS Ikshak
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: PIB
सारांश:
भारतीय नौदल INS इक्षक या नवीनतम हायड्रोग्राफिक सर्वेक्षण जहाजाची नियुक्ती करणार आहे. या पोतामुळे भारताचा समुद्रसर्वेक्षण व जलसंपत्ती व्यवस्थापनातचा तांत्रिक दर्जा वाढेल. INS इक्षक आधुनिक उपकरणे, सॅटेलाइट नेव्हिगेशन सिंस्टम तसेच सखोल जल सर्वेक्षणासाठी आवश्यक तंत्रांनी सुसज्ज आहे.
महत्त्वाचे तथ्ये:
- INS इक्षक सुसज्जतम हायड्रोग्राफिक सामग्रीसह सागरी सीमांचे संरक्षण.
- इलेक्ट्रॉनिक चार्ट्स, मल्टीबीम लेझर, अत्याधुनिक सॉफ्टवेअर.
- भारतीय सीमांची जलनक्शे बनवण्याच्या दृष्टिकोनातून क्रांतीकारक पाऊल.
परीक्षा उपयोग: भारतीय नौदल, हायड्रोग्राफिक सर्वेक्षण, सागरी सुरक्षा.
५. भारताची AI गव्हर्नन्स फ्रेमवर्क – सुरक्षित व नैतिक नवप्रवर्तनासाठी | India’s AI Governance Framework for Safe, Ethical Innovation
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: PIB
सारांश:
भारत सरकारने AI वर नियंत्रण राखण्यासाठी ‘लाईट-टच ओव्हरसाईट’ असलेले गव्हर्नन्स फ्रेमवर्क जाहीर केले. यामुळे स्टार्टअप्स, संशोधक व बिझनेस यांना सुरक्षित, नैतिक आणि जबाबदार AI नवप्रवर्तनात मदत मिळेल. या फ्रेमवर्कमध्ये डेटा संरक्षण, नैतिक गोपनीयता, निकोप संशोधन, आंतरराष्ट्रीय मान्यतेचे धोरण यांचा समावेश आहे.
महत्त्वाचे तथ्ये:
- गोपनीयता, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स इनोव्हेशनसाठी संयमित नियंत्रण.
- डेटा सिक्युरिटी, स्टार्टअप्ससाठी सोयीचे वातावरण.
- जागतिक तत्त्वांनुसार भारताचा पहिला AI गव्हर्नन्स फ्रेमवर्क.
परीक्षा उपयोग: भारत AI नियम, गव्हर्नन्स धोरण, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स.
६. ‘निसार’ मायक्रोसेटेलाईट ७ नोव्हेंबर रोजी कार्यरत | NISAR Set To Go Operational on November 7
सारांश:
NASA व ISRO च्या संयुक्त विद्यमाने ‘NISAR’ (नासा-इसरो सिंथेटिक अपर्चर रडार) सॅटेलाइट ७ नोव्हेंबर २०२५ रोजी कार्यरत होईल. हा प्रकल्प हवामान, पृष्ठभाग बदल, कार्बन सायकल, पृथ्वी निरीक्षण, व आपत्ती व्यवस्थापनासाठी वापरला जाईल.
महत्त्वाचे तथ्ये:
- निसार प्रकल्प जागतिक हवामान व पर्यावरण विज्ञानात क्रांती घडवेल.
- भारत-अमेरिका सहकार्य, पृथ्वीवरील डेटा प्रत्यक्षात मिळवेल.
- जलद व अचूक सॅटेलाइट प्रतिमा, आपत्ती व्यवस्थापन.
परीक्षा उपयोग: ISRO-NASA, पृथ्वी निरीक्षण, हवामान शास्त्र.
७. महाराष्ट्र ‘स्टारलिंक’सह करार करणारे भारतातील पहिले राज्य | Maharashtra First Indian State to Tie Up with Starlink
सारांश:
महाराष्ट्राने एलॉन मस्कच्या स्टारलिंकसह इंटरनेट सुविधा वाढवणारा महत्वाचा करार केला आहे, ज्यामुळे ग्रामीण व दुर्गम भागात जलद ब्रॉडबँड पोहोचेल. डिजिटल शिक्षण, आरोग्य आणि डिजिटल प्रशासनात मोठ्या प्रमाणात वाढ अपेक्षित.
महत्त्वाचे तथ्ये:
- भारतातील सर्वप्रथम राज्य, स्टारलिंकसह थेट उच्चगती इंटरनेट.
- शासन सेवांमध्ये डिजिटल परिवर्तन.
- ग्रामीण विद्यार्थ्यांसाठी शिक्षण प्रवेश सुलभ.
परीक्षा उपयोग: डिजिटल इंडिया, इंटरनेट प्रवेश, महाराष्ट्र नवीन तंत्रज्ञान.
८. भारत-इजराइल संरक्षण सहकार्य – नवीन सामरिक अध्याय | India-Israel MoU: New Chapter in Defence Ties
सारांश:
भारत आणि इजराइलने संरक्षण सहकार्य व आयुध संशोधनासाठी नवा MoU (मेमोरँडम ऑफ अँडरस्टँडिंग) केला आहे. यामुळे उन्नत तंत्रज्ञान, सामरिक प्रकल्प, संयुक्त संशोधन व ऑर्डनन्स उद्योगात सहकार्य वाढणार.
महत्त्वाचे तथ्ये:
- संयुक्त संरक्षण तंत्रज्ञान विकास व सामरिक भागीदारी मजबूत.
- इलेक्ट्रॉनिक व मल्टी-सिस्टम आयुध प्रकल्प.
- भारत-इजराइल द्विपक्षीय संबंध संपृक्त.
परीक्षा उपयोग: भारत-इजराइल संरक्षण, द्विपक्षीय करार, आंतरराष्ट्रीय संरक्षण व्यूहरचना.
९. भारतीय UPI प्रणाली आता मलेशियातही | NPCI Expands UPI Payments to Malaysia
सारांश:
इंडिया (NPCI) नी Razorpay च्या भागीदारीतून UPI (Unified Payments Interface) सिस्टीम मलेशिया मध्ये सुरू केली आहे. या योजनेने भारतीय पर्यटक व NRI लोकांसाठी जलद, सुरक्षित आणि पारदर्शक डिजिटल व्यवहार सुविधा तयार केली आहे. भारतीय फिनटेक उद्योगाचा हा मोठा पल्ला आहे.
महत्त्वाचे तथ्ये:
- पहिल्यांदा मलेशियात ऑफिशियल UPI पावती सुविधा.
- UPI – NFC, QR कोड यांसारख्या तंत्रांचे समर्थन.
- भारतीय व्यवहार सुलभतेचा जागतिक विस्तार.
परीक्षा उपयोग: UPI, NPCI, भारताची डिजिटल व्यवहार व्यवस्था, आंतरराष्ट्रीय व्यवहार.
१०. मालदीव: पहिली जनरेशन-वार तंबाखू बंदी लागू करणारे देश | Maldives Enforces World’s First Generational Tobacco Ban
सारांश:
मालदीवने जगातील पहिली ‘जनरेशन तंबाखू बॅन’ लागू केली आहे. २००१ नंतर जन्मलेल्या नागरिकांना तंबाखू पदार्थ खरेदी किंवा वापरण्यास पूर्ण बंदी आहे. या धोरणामुळे पुढील काही दशकांमध्ये देश धूम्रपानमुक्त होईल अशी अपेक्षा आहे.
महत्त्वाचे तथ्ये:
- २००१ नंतर जन्मलेल्या नागरिकांसाठी तंबाखूवर पूर्ण बंदी.
- जनरेशन वाइज तंबाखू निर्मूलन मोहीम.
- मालदीव – जागतिक आरोग्यदृष्ट्या नाविन्यपूर्ण निर्णय.
परीक्षा उपयोग: तंबाखू संसर्ग धोरण, जनरेशन बॅन, सार्वजनिक आरोग्य, मालदीव धोरण.
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा