Daily Current Affairs 19 December 2025- चालू घडामोडी
१९ डिसेंबर २०२५ दैनिक चालू घडामोडींमध्ये Viksit Bharat G RAM G (VB-G RAM G) Bill 2025, Bharat Taxi, काश्मीर खोऱ्यात टँक इंडक्शन, Singapore Changi Airport आणि Air India पुरस्कार, Dhruv64 indigenous microprocessor, Maitri-II Antarctic station, ‘Homebound’ Oscar 2026 shortlist, Gen-Z Post Office, Forest University, Ambani family wealth list आणि NH-45 वरील wildlife-safe road यांचा स्पर्धा परीक्षांसाठी महत्त्वपूर्ण आढावा दिला आहे.
मागील महिन्यातील चालू घडामोडीवरील पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा:
1.ऑक्टोबर २०२५ महिन्यातील घडामोडी
1.सप्टेंबर २०२५ महिन्यातील घडामोडी
2.ऑगस्ट २०२५ महिन्यातील घडामोडी
3.जुलै २०२५ महिन्यातील घडामोडी
4.जून २०२५ महिन्यातील घडामोडी
१. VB-G RAM G Bill 2025 व MGNREGA – ग्रामीण रोजगारातील मोठा बदल | Viksit Bharat G RAM G Bill & MNREGA Comparison
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: Hindustan Times
१८ डिसेंबर २०२५ रोजी लोकसभेने Viksit Bharat Guarantee for Rozgar and Ajeevika Mission (Gramin) (VB-G RAM G) Bill, 2025 मंजूर केला, ज्यामुळे MGNREGA नंतर ग्रामीण रोजगार धोरणात मोठा बदल होतो. MGNREGA हा हक्काधारित, demand-driven १०० दिवस रोजगार हमी कार्यक्रम होता, तर VB-G RAM G हा १२५ दिवस रोजगार हमीसह पायाभूत सुविधा व दीर्घकालीन livelihoods यावर लक्ष केंद्रीत करतो. या बदलामागे Viksit Bharat 2047 ध्येयांशी rural employment व asset creation यांचे एकत्रीकरण हा मुख्य हेतू आहे.
- MGNREGA – प्रत्येक ग्रामीण कुटुंबाला वर्षाला किमान १०० दिवस unskilled manual work ची हमी; Panchayati Raj Institutions मार्फत decentralised planning; durable rural assets (रस्ते, जलसंधारण) आणि social audit, transparency व महिलांचा/वंचित गटांचा समावेश.
- VB-G RAM G – वर्षाला १२५ दिवसांचे work guarantee, म्हणजे २५% वाढ; कामांचा फोकस चार प्रमुख verticals वर: water security, rural infrastructure, livelihood assets आणि climate/disaster resilience.
- Rights व demand – दोन्ही कायदेशीर हक्काधारित आहेत, परंतु MGNREGA हा demand-driven open-ended funding वर आधारित होता; VB-G RAM G मध्ये normative, capped state-wise budget allocations, ज्यामुळे अतिरिक्त खर्च राज्यांनी उचलायचा.
- Agricultural pause – peak sowing आणि harvesting कालावधीत जास्तीत जास्त ६० दिवसांसाठी योजना pause करण्याची तरतूद, राज्यांना स्थानिक cropping pattern नुसार pause जाहीर करण्याचा अधिकार; उद्देश – शेतीसाठी labour उपलब्धता सुधारणे.
- Funding pattern – VB-G RAM G हा Centrally Sponsored Scheme: North-Eastern आणि Himalayan States/UTs साठी ९०:१०, इतर राज्यांसाठी ६०:४०, legislature नसलेल्या UTs साठी १००% केंद्र अनुदान.
- Technology-based governance – Viksit Bharat National Rural Infrastructure Stack आणि PM Gati Shakti National Master Plan शी पूर्ण एकत्रीकरण; works चे GIS आधारित mapping व planning.
- Digital features – biometric attendance, AI आधारित fraud detection, GPS tracking of works, weekly public data disclosure आणि unified asset database.
- Positive aspects – durable व climate-resilient assets, rural markets व warehouses सारखे livelihood assets, weekly wage payments, उल्लंघनावर ₹१०,००० पर्यंत दंड, single women, elderly, disabled व transgender workers सारख्या vulnerable groups वर विशेष भर.
- Concerns – poorer व उच्च rural poverty असलेली राज्ये ६०:४० cost-sharing मुळे fiscal burden मध्ये अडकू शकतात; capped allocations मुळे MGNREGA च्या demand-driven हक्क स्वरूपावर परिणाम होण्याची भीती.
- Digital exclusion – weak connectivity, device failure किंवा biometric mismatch मुळे सर्वात वंचित कामगारांपैकी काही जण प्रणालीतून वगळले जाऊ शकतात.
- Landless labourers – agricultural pause दरम्यान कृषी कामही न मिळाल्यास त्यांच्या उत्पन्नावर ताण वाढू शकतो; त्यामुळे complementary livelihood support आवश्यक ठरू शकतो.
- Implementation challenge – इतिहासात MGNREGA अंतर्गत प्रत्यक्ष काम दिवस सरासरी ४५–५५ राहिले आहेत; त्यामुळे १२५ दिवसांची नवी हमी ground level वर किती पूर्ण होईल याबाबत प्रश्नचिन्ह.
परीक्षा दृष्टिकोन: VB-G RAM G Bill – लोकसभा मंजुरी: १८ डिसेंबर २०२५; रोजगार हमी – १२५ दिवस; agricultural pause – ६० दिवस; funding – ९०:१० / ६०:४० / १००%; demand-driven MGNREGA विरुद्ध normative capped VB-G RAM G; digital stack + PM Gati Shakti integration.
२. Bharat Taxi – driver-owned ride-hailing प्लॅटफॉर्म | Bharat Taxi to Roll Out in January 2026
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: Navbharat Times
Bharat Taxi हे Sahkar Taxi Cooperative Limited द्वारे चालवले जाणारे driver-owned ride-hailing platform असून जानेवारी २०२६ मध्ये Delhi मध्ये पूर्णपणे सुरू होणार आहे. हे app-based सेवा Ola आणि Uber सारख्या corporate aggregators ना देशी cooperative-based पर्याय म्हणून स्पर्धा देईल.
- Launch – जानेवारी २०२६, Delhi; डिसेंबर २०२५ पासून New Delhi आणि Gujarat (Saurashtra) मध्ये pilot operations सुरू.
- Drivers – एक लाखाहून अधिक drivers नोंदणीकृत; cars, auto-rickshaws आणि bike taxis या तिन्ही प्रकारच्या सेवांचा समावेश.
- Zero-commission model – सुरुवातीला भाड्याचा १००% हिस्सा drivers कडे; नंतर cooperative चा हिस्सा (जवळपास २०%) पुन्हा drivers च्याच फायद्यासाठी वापरण्याची भूमिका.
- Fare structure – minimum ₹३० (४ किमी पर्यंत); ४–१२ किमी साठी ₹२३/km; १२ किमी पुढे ₹१८/km; surge pricing टाळण्याची भूमिका, फक्त अपवादात्मक परिस्थितीत dynamic pricing.
- App features – Android/iOS support, live tracking, digital payments, multilingual interface, २४×७ customer support.
- Safety measures – driver verification, panic options आणि Delhi Police control room सोबत coordination सारख्या सुविधा.
- Corporate apps पेक्षा फरक – ownership व decision-making मध्ये drivers ची थेट भागीदारी आणि cooperative नफ्याचा वाटा drivers कडे परत जाणे.
परीक्षा दृष्टिकोन: Bharat Taxi – operator: Sahkar Taxi Cooperative Limited; launch: जानेवारी २०२६, Delhi; model: driver-owned, zero-commission; fares: ₹३० (४ किमी), ₹२३/km (४–१२), ₹१८/km (१२+).
३. काश्मीर खोऱ्यात टँक इंडक्शन – लॉजिस्टिक मैलाचा दगड | Army Inducts Tanks into Kashmir Valley
भारतीय सेनेने Northern Railway च्या सहकार्याने विशेष military train वापरून Jammu प्रदेशातून Anantnag (Kashmir Valley) येथे tanks आणि artillery guns यशस्वीरित्या हलवले. हा व्यायाम उच्च हिमालयीन भागात heavy armour जलद तैनात करण्याच्या logisitic क्षमतेचे प्रदर्शन आहे.
- मार्ग – Jammu ते Anantnag; पुढे Kashmir Valley मधील विविध महत्त्वाच्या ठिकाणी deployment सुलभ करण्यासाठी हा rail link वापरला गेला.
- सामग्री – main battle tanks, artillery guns आणि इतर heavy equipment – सर्व काही एका coordinated military train द्वारे हलवले.
- उद्देश – rail-based heavy equipment movement ची प्रक्रिया आणि infrastructure चाचपून operational readiness वाढवणे.
- फायदे – road convoys वरील अवलंबित्व कमी; हवामान, traffic व सुरक्षा अडथळ्यांविरुद्ध अधिक resilience; मोठ्या प्रमाणावर उपकरणे कमी वेळेत हलवणे शक्य.
- Indian Army–Northern Railway यातील समन्वयामुळे defence logistics आणि Indian Railways च्या युद्धकाळातील भूमिकेचे महत्त्व अधोरेखित.
परीक्षा दृष्टिकोन: स्थान – Jammu ते Anantnag (Kashmir Valley); माध्यम – special military train; उद्देश – heavy armour rail logistics validation; भागीदार – Indian Army + Northern Railway.
४. Singapore Changi आणि Air India – २०२५ मधील विमान वाहतूक पुरस्कार | Changi Airport & Air India Win Top Aviation Awards 2025
Singapore Changi Airport ला २०२५ साठी world’s best international airport चा मान मिळाला आहे. त्याचवेळी Travel + Leisure Awards 2025 अंतर्गत Air India ला ‘Best Domestic Airline’ पुरस्कार देण्यात आला.
- Singapore Changi Airport – उत्कृष्ट passenger अनुभव, वेळेची बचत, modern सुविधांची मुबलकता (gardens, indoor waterfall, shopping), connectivity आणि innovation यामुळे सर्वोच्च स्थान.
- जगातील सर्वोत्तम विमानतळाचा हा किताब Changi Airport ला tourism, business travel आणि global aviation hub म्हणून अधिक बळकटी देतो.
- Air India – देशांतर्गत network, fleet modernization, cabin service व on-time performance सुधारण्याच्या प्रयत्नांवर आधारित Best Domestic Airline सन्मान.
- या पुरस्कारामुळे भारतीय aviation sector ची प्रतिमा आणि Air India च्या rebranding प्रयत्नांना चालना मिळते.
परीक्षा दृष्टिकोन: World’s best international airport 2025 – Singapore Changi Airport; Travel + Leisure Awards 2025 Best Domestic Airline – Air India.
महत्वाच्या दिवसांसंबंधी असलेल्या पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा:
2.राष्ट्रीय अंतराळ दिवस २०२५ | National Space Day 2025 3.जागतिक ज्येष्ठ नागरिक दिवस २०२५ | World Senior Citizens Day 2025
५. Dhruv64 – भारताचा १.० GHz, ६४-bit dual-core देशी मायक्रोप्रोसेसर | India’s First 1.0 GHz 64-bit Dual-Core Microprocessor Dhruv64
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: Press Information Bureau, Government of India
भारताने Dhruv64 नावाचा १.० GHz, ६४-bit dual-core indigenous microprocessor विकसित करून देशी semiconductor क्षमतेत महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे. हा chip strategic व commercial electronics applications मध्ये वापरासाठी डिझाइन करण्यात आला आहे.
- Architecture – ६४-bit dual-core, १.० GHz clock speed; energy-efficient आणि low power consumption वर भर.
- वापर क्षेत्र – रक्षा (defence systems), अंतराळ (space missions), औद्योगिक स्वयंचलन (industrial automation), IoT devices आणि सरकारी digital infrastructure.
- Indigenous design – भारतीय R&D संस्थांनी आणि उद्योगांनी मिळून डिझाइन व विकसित केलेला microprocessor, आयात-आधारित chip वर अवलंबित्व कमी करण्याचे उद्दिष्ट.
- Strategic महत्त्व – national security, supply chain resilience आणि technology sovereignty यासाठी देशी processors ची भुमिका महत्त्वाची.
परीक्षा दृष्टिकोन: नाव – Dhruv64; वैशिष्ट्य – १.० GHz, ६४-bit dual-core; प्रकार – indigenous microprocessor; वापर – defence, space, industrial automation, IoT.
६. Maitri-II – भारताचे नवे Antarctic station (लक्ष्य २०३२) | India Plans New Antarctic Station Maitri-II (Target 2032)
प्रतिमा स्रोत / Image Credit:
Geography and You
Photo courtesy: Prof. Shivaji Prabhakar Chavan
SRTMUN Antarctic Expedition 2019-20
भारताने Maitri-II नावाचे नवे Antarctic संशोधन केंद्र उभारण्याची योजना आखली असून हे station २०३२ पर्यंत पूर्ण करण्याचे लक्ष्य आहे. हे station विद्यमान Maitri आणि Bharati सोबत भारतीय polar research क्षमता मोठ्या प्रमाणात वाढवेल.
- Research focus – climate change, Antarctic glaciers, sea-level rise, biodiversity, atmosphere आणि space weather यांचे दीर्घकालीन निरीक्षण.
- Design – energy-efficient, environment-friendly आणि Antarctic Treaty व पर्यावरणीय नियमांशी सुसंगत उच्च दर्जाची पायाभूत सुविधा.
- India चे विद्यमान stations – Dakshin Gangotri (historic), Maitri आणि Bharati; Maitri-II चौथी महत्त्वाची पायरी म्हणून पाहिले जाते.
- Global climate policy – Antarctica मधील संशोधन डेटा भारताला climate negotiations आणि global policy discussions मध्ये अधिक वैज्ञानिक आधार प्रदान करतो.
परीक्षा दृष्टिकोन: New Antarctic station – Maitri-II; target year – २०३२; विद्यमान stations – Maitri, Bharati; फोकस – climate, glaciers, sea-level, biodiversity.
७. भारतीय चित्रपट ‘Homebound’ – Oscar 2026 shortlist मध्ये | India’s ‘Homebound’ in Oscar 2026 Shortlist
भारताचा ‘Homebound’ हा चित्रपट Academy Awards (Oscars) 2026 मधील Best International Feature Film श्रेणीच्या shortlist मध्ये समाविष्ट झाला. या यशामुळे भारतीय cinema ला जागतिक पातळीवर नवी मान्यता मिळते.
- श्रेणी – Best International Feature Film; shortlist हा final nominations आधीचा महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो.
- चित्रपटामुळे भारतीय कथा, सामाजिक वास्तव आणि cinematic quality बद्दल global audience मध्ये उत्सुकता निर्माण झाली आहे.
परीक्षा दृष्टिकोन: Oscars 2026 – Best International Feature shortlist मध्ये भारताचा चित्रपट – ‘Homebound’.
८. जम्मू-कश्मीरचा पहिला Gen-Z Post Office | Jammu & Kashmir Gets First Gen-Z Post Office
जम्मू-कश्मीरमध्ये पहिला Gen-Z Post Office सुरू करण्यात आला आहे, जो विशेषतः तरुण पिढीच्या digital गरजांना लक्षात घेऊन डिझाइन केलेला आहे. येथे पारंपरिक postal services सोबत e-commerce आणि banking संबंधित आधुनिक सुविधा उपलब्ध आहेत.
- Digital kiosks, online booking, tracking सुविधा आणि e-commerce parcel handling यांचा एकत्रित वापर.
- Modern interiors, interactive spaces आणि youth-friendly branding करून post office ला multi-service hub बनवण्याचा प्रयत्न.
- उद्देश – Gen-Z आणि युवा वर्गाला postal network मध्ये परत आकर्षित करणे व digital + physical सेवांचा मेळ साधणे.
परीक्षा दृष्टिकोन: India’s first Gen-Z Post Office – Jammu & Kashmir; उद्देश – youth-centric, digital-enabled postal सेवांचा विस्तार.
९. भारताचे पहिले Forest University – गोरखपूर | India’s First Forest University in Gorakhpur
भारताचे पहिले Forest University उत्तर प्रदेशातील गोरखपूर येथे स्थापन होणार असून forestry education आणि research साठी हे विशेष केंद्र ठरणार आहे. या विद्यापीठातून वन व्यवस्थापन, wildlife conservation आणि green jobs यांवर विशेष भर असेल.
- Academic focus – forestry, ecology, wildlife management, climate studies आणि community-based forest governance.
- उद्देश – वनसंवर्धन, जैवविविधता संरक्षण आणि climate-resilient livelihood models साठी skilled manpower व policy support तयार करणे.
- प्रदेशातील green cover वाढवणे आणि sustainable development objectives साध्य करण्यास सहाय्य.
परीक्षा दृष्टिकोन: India’s first Forest University – Gorakhpur (Uttar Pradesh); फोकस – forestry, wildlife, climate, green jobs.
१०. Bloomberg 2025 Richest Families List – अंबानी कुटुंब एकमेव भारतीय | Ambanis Only Indians on Bloomberg 2025 Richest Families List
Bloomberg च्या 2025 Richest Families List मध्ये अंबानी कुटुंब हे एकमेव भारतीय कुटुंब म्हणून समाविष्ट झाले आहे. या यादीत बहुपिढी कुटुंबांची एकत्रित wealth आणि global business साम्राज्यांचा आढावा घेतला जातो.
- Ambani family – energy, telecom, retail, digital services अशा विविध क्षेत्रांतील Reliance conglomerate मुळे अफाट संपत्ती.
- ही नोंद भारताच्या corporate ताकदीचे आणि international business presence चे प्रतीक आहे.
परीक्षा दृष्टिकोन: Bloomberg 2025 Richest Families List – only Indian family: Ambanis.
११. NH-45 वरील भारताचा पहिला Wildlife-Safe Road | India’s First Wildlife-Safe Road on NH-45
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: Pune Mirror
भारताचा पहिला wildlife-safe road राष्ट्रीय महामार्ग NH-45 वर सुरू करण्यात आला आहे, ज्यात वाहतूक आणि वन्यजीव संरक्षण यांचा समतोल साधण्यासाठी विशेष डिझाईन वापरले गेले आहेत. हा उपक्रम road kills कमी करण्यास आणि wildlife corridors ची connectivity राखण्यास मदत करतो.
- संरचना – animal overpasses आणि underpasses, fencing, warning signages, speed regulation झोन आणि reflective markers.
- उद्देश – प्राण्यांच्या नैसर्गिक हालचालीचे मार्ग सुरक्षित ठेवत वाहतूक व्यवस्थापन; biodiversity संरक्षणासोबत पायाभूत सुविधा विकास.
- sensor-based monitoring आणि cameras द्वारे animal movement track करून accident risk कमी करण्याचे प्रयत्न.
परीक्षा दृष्टिकोन: India’s first wildlife-safe road – NH-45; प्रमुख वैशिष्ट्ये – wildlife crossings (over/underpasses), fencing, speed control आणि monitoring systems.
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा