Daily Current Affairs 14 August 2025- चालू घडामोडी
दैनिक चालू घडामोडी (१४ ऑगस्ट २०२५) मध्ये राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय महत्त्वाच्या बातम्यांचा सविस्तर आढावा दिला आहे. हा ब्लॉग MPSC, UPSC, Railway, Banking, SSC तसेच इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयुक्त असून, World Elephant Day 2025, National Anubhav Awards, INS Udaygiri & INS Himgiri, Drone AI Artificial Rain, Operation Alert Rajasthan Border, Navapur Two States Railway Station, SHRESTH Health Index, IOAA 2025 Mumbai, ₹8146 Crore Tato-II Hydroelectric Project, E20 Fuel, Western Ghats Freshwater Crab Discovery, IPC Section 498-A, आणि Punjab Baaj Akh Anti-Drone System यांसह पर्यावरण, संरक्षण, विज्ञान-तंत्रज्ञान, कायदा व प्रशासनाच्या अद्ययावत घडामोडी मांडल्या आहेत.
मागील महिन्यातील चालू घडामोडीवरील पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा:
१. जागतिक हत्ती दिन २०२५ | World Elephant Day 2025
Image Credit: DD News
सारांश:
‘World Elephant Day’ दरवर्षी १२ ऑगस्ट रोजी साजरा केला जातो. २०२५ मध्ये “Bringing the world together to help elephants” थीमनुसार हत्ती संवर्धन, आंतरराष्ट्रीय सहकार्य, आणि वन्यजीव संरक्षणावर भर.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- हत्तीसाठी सुरक्षित वसाहती, त्यांचे जैवविविधतेतील महत्त्व.
- मानव-हत्ती संघर्ष कमी करणे, संरक्षण कायदे, पर्यटनाचा प्रभाव.
- Elephants: Environmental Engineers; जंगलांच्या आरोग्यासाठी महत्त्वपूरक.
परीक्षा उपयोग:
पर्यावरणीय संवर्धन, वन्यजीव धोरण, जैवविविधता, वन कायदे.
२. राष्ट्रीय अनुभव पुरस्कार २०२५ | National Anubhav Awards 2025
सारांश:
Retired सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या योगदानाचे गौरव करण्यासाठी ‘राष्ट्रीय अनुभव पुरस्कार’ दिले जातात; २०२५मध्ये एक दशक पूर्ण.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- सरकारी सेवेतून निवृत्त कर्मचाऱ्यांनी ‘Anubhav Portal’वर अनुभव-पत्र शेअर केलेली सर्वोत्तम उदाहरणे.
- कामाचा अनुभव, कार्यक्षमता, सार्वजनिक प्रशासन सुधारणा.
- निवृत्त व्यक्तींचे समाजातील योगदान उजळवणे.
परीक्षा उपयोग:
लोकप्रशासन, माहिती तंत्र, सरकारी सुधारणा.
३. भारतीय नौदल : INS उदयगिरी आणि INS हिमगिरी | INS Udaygiri & INS Himgiri Commission
सारांश:
भारतीय नौदलात दोन महत्त्वाचे युद्धनौका INS उदयगिरी आणि INS हिमगिरी (Project-17A class frigates) समाविष्ट.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- अत्याधुनिक तंत्रज्ञान: रडार, सोनार, मिसाईल्स, नेटवर्क सिस्टम्स.
- स्वदेशी बनावटीचे जहाज, सागरी सुरक्षेसाठी बळकट.
- नौदलाचे सामर्थ्य वाढवणारे, आयुध निर्यातीत वाढ.
परीक्षा उपयोग:
सुरक्षा, संरक्षण तंत्र, नौदल विकास.
४. भारतातील पहिले ड्रोन-एआय कृत्रिम पाऊस प्रयोग | Drone-AI Artificial Rain Experiment, Jaipur
Image Credit: India Today
सारांश:
जयपूर येथे AI व ड्रोनच्या साहाय्याने भारतातील पहिले Artificial Rain Experiment सुरू; जल संकटावर नवा उपाय.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- AI प्रणालीद्वारे ढगांच्या विश्लेषणानंतर ड्रोनद्वारे केमिकल सीडिंग.
- कृषी, पाणीपुरवठा, पुर नियंत्रण, हवामान शास्त्र.
- परिक्षणाचा उद्देश: तात्पुरती पर्जन्य वाढवणे.
परीक्षा उपयोग:
हवामान शास्त्र, तंत्रज्ञान, जल व्यवस्थापन.
५. ऑपरेशन अलर्ट – राजस्थान सीमारेषेवर विशेष उपाय | Operation Alert, Rajasthan Border
सारांश:
स्वातंत्र्य दिनाच्या पार्श्वभूमीवर BSF ने Rajasthan Border वर ‘Operation Alert’ कार्यान्वित केले.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- सुरक्षा व गस्त, ड्रोन वापर, इन्फ्रारेड व नाइट व्हिजन सिस्टीम.
- घुसखोरी, तस्करी आणि सीमा सुरक्षेचा वर्धित उपाय.
- स्थानिक प्रशासन, नागरिकांचे सहकार्य.
परीक्षा उपयोग:
सीमा सुरक्षा, BSF धोरण, आंतरराष्ट्रीय संबंध.
६. दोन राज्यांच्या सीमेत असलेले एकमेव रेल्वे स्टेशन | Only Indian Railway Station in Two States
सारांश:
‘Navapur Railway Station’ हे महाराष्ट्र व गुजरात या दोन राज्यांत धावणारे एकमेव स्टेशन; दोन्ही राज्यांमध्ये प्लॅटफॉर्म विभागलेले.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- प्रशासन, तिकीट व कर प्रणाली, लोकेशनचे खास आकर्षण.
- प्रवाशांना सुविधा आणि द्विराज्यीय प्रशासन.
परीक्षा उपयोग:
भौगोलिक माहिती, भारतीय रेल्वे, प्रशासनिक केस स्टडी.
७. श्रेष्ठ – राज्य आरोग्य नियमन उत्कृष्टता निर्देशांक | SHRESTH: State Health Regulatory Excellence Index
सारांश:
‘SHRESTH’ भारतातील पहिले ‘State Health Regulatory Excellence Index’, राज्यांच्या आरोग्य नियमन संस्थांची गुणवत्ता मोजणारे निर्देशांक.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- चिकित्सा सुविधा, सुसज्जता, गुणवत्ता, आरोग्य संचालन व्यवस्थापन.
- प्रत्येक राज्यातील सरकारी व खासगी चिकित्सा धोरणांचा तुलनात्मक अभ्यास.
परीक्षा उपयोग:
आरोग्य व्यवस्थापन, सार्वजनिक प्रशासन, नीतिशास्त्र.
८. मुंबई: आंतरराष्ट्रीय खगोलशास्त्र ऑलिम्पियाड | International Olympiad on Astronomy & Astrophysics (IOAA-2025), Mumbai
सारांश:
मुंबईमध्ये IOAA-2025चे सर्वात मोठे आयोजन; ५० देश, २२४ स्पर्धक सहभागी.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- खगोलशास्त्र व तारा विज्ञान विषयांवर परीक्षा, प्रात्यक्षिके आणि चर्चासत्रे.
- भारताच्या विज्ञान क्षेत्राचे जागतिक नेतृत्व.
परीक्षा उपयोग:
खगोलशास्त्र, विज्ञानस्पर्धा, शिक्षण उपक्रम.
९. ₹8146 कोटी टॅटो-II जलविद्युत प्रकल्प, अरुणाचल प्रदेश | ₹8146 Crore Tato-II Hydroelectric Project, Arunachal Pradesh
सारांश:
कॅबिनेटने Arunachal Pradesh मध्ये टॅटो-II 816 MW जलविद्युत प्रकल्पास मंजुरी दिली; पूर्वोत्तरच्या ऊर्जा क्षेत्रासाठी महत्त्वपूर्ण उपक्रम.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- Green energy, नवीकरणीय स्रोत, स्थानिक रोजगार.
- जल वितरण, आर्थिक विकास, राज्याचे ऊर्जायोगदान.
परीक्षा उपयोग:
ऊर्जा धोरण, जलविद्युत प्रकल्प, क्षेत्रीय विकास.
१०. भारतातील E20 इंधन: अर्थ, फायदे व धोरण | E20 Fuel in India
सारांश:
E20 म्हणजे २०% इथेनॉल आणि ८०% पेट्रोलचे मिश्रण; सरकारने E20 अपनवण्याचा निर्णय घेतला.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- पेट्रोलवरील निर्भरता कमी, पर्यावरण स्नेही, हवामानविषयक फायदे.
- वाहनांची कार्यक्षमता, उत्सर्जन घट, पायाभूत व्यवस्था बदल.
परीक्षा उपयोग:
इंधन तंत्रज्ञान, पर्यावरण, औद्योगिक धोरण.
११. पश्चिम घाटात नवी गोड्या पाण्याची खेकडे प्रजाती | New Freshwater Crab Species in Western Ghats
सारांश:
पश्चिम घाटात नवी ‘Gubernatoriana patuli’ गोड्या पाण्यातील खेकडे प्रजाती शोधली गेली.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- जैवविविधतेची वाढ, स्थानिक इकोसिस्टम, संशोधन संधी.
- खत, पाण्याचे शुद्धीकरण, निसर्ग अभ्यास.
परीक्षा उपयोग:
जैवविविधता, प्राणीशास्त्र, संशोधन.
१२. कलम ४९८-A, भारतीय दंड संहिता | Section 498-A IPC
सारांश:
IPC कलम ४९८-अ हे विवाहित महिलेला क्रूरतेपासून संरक्षण देण्यासाठी; घटस्फोट, न्यायालयीन प्रक्रिया व IPC अंतर्गत गुन्ह्याचा उल्लेख.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- वैवाहिक शोषण, महिलांचे हक्क, कायदेशीर संरक्षण.
- न्यायप्रक्रिया, पावती, शिक्षा, फौजदारी प्रकरणे.
परीक्षा उपयोग:
कायदा/संहिता, महिला अधिकार, भारतीय संविधान.
१३. पंजाब – बाजअख अँटी-ड्रोन सुरक्षा प्रणाली | Baaj Akh Anti-Drone System, Punjab
सारांश:
पंजाब सरकारने शहरी व सीमावर्ती सुरक्षेसाठी ‘Baaj Akh’ अँटी-ड्रोन प्रणाली कार्यान्वित केली.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- ड्रोनच्या धमक्या, तस्करी, आतंकवाद विरोधी सुरक्षा.
- हायटेक रडार, फायरवॉल, ड्रोन तटस्थीकरण प्रणाली.
परीक्षा उपयोग:
सुरक्षा तंत्रज्ञान, सायबर सुरक्षितता, राज्य प्रशासन.
मागील महिन्यातील चालू घडामोडीवरील पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा:
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा