Daily Current Affairs 12 September 2025- चालू घडामोडी

दैनिक चालू घडामोडी (१२ सप्टेंबर २०२५) मध्ये भारताचा आंतरराष्ट्रीय ज्वेलरी व्यापार विस्तार, देशातील २५० GW नॉन-फॉसिल ऊर्जा क्षमतेची नोंद, Namo Bharat ट्रेनचे वेगवान यश, राहणाऱ्या राजेशाही देशांची माहिती, मासेमारीतील ‘ब्ल्यू रेव्होल्यूशन’, अमेरिकेच्या Hellfire मिसाईलचा UFO वर अपयश, पश्चिम घाटातील Aspergillus बुरशी शोध, उदयपूरचे Ramsar शहर मानांकन, भारतीय IT क्षेत्रावरील US HIRE Act चा धोका, आंतरराष्ट्रीय अटल इनोव्हेशन सेंटर, केरळची मातृत्व मृत्युदर घट आणि आदिवासी कला व संस्कृतीसाठी ‘Adi Sanskriti’ डिजिटल प्लॅटफॉर्मची ओळख या सर्व विषयांचा सखोल वाऱ्यासह आढावा.

ह्या पोस्ट वरील MCQ क्वीज किंवा प्रश्नोत्तरे सोडवण्यासाठी येथे क्लिक करा :
मागील महिन्यातील चालू घडामोडीवरील पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा:
1.ऑगस्ट २०२५ महिन्यातील घडामोडी
2.जुलै २०२५ महिन्यातील घडामोडी
3.जून २०२५ महिन्यातील घडामोडी

१. जेद्दामध्ये SAJEX 2025: भारताचा रत्न-आभूषण व्यापारवृद्धीस नवा शिखर

India Eyes $4.5 Billion Saudi Jewellery Market as SAJEX 2025 Opens New Trade Front

Image Credit: Economic Times

मुख्य मुद्दे: भारताने नजीकच्या मध्य पूर्व बाजारपेठांसाठी ‘SAJEX 2025’ (Saudi Arabia Jewellery Exhibition) ची यशस्वी सुरुवात केली. ह्या प्रदर्शनातील २००+ भारतीय प्रदर्शक, २५० बूथ, आणि २,०००+ आंतरराष्ट्रीय खरेदीदार यांनी भारताच्या ज्वेलरी निर्मिती कुशलतेस नवीन मान्यता मिळवून दिली.

  • भारत सध्या जगातील सर्वाधिक डायमंड कटिंग आणि पॉलिशिंग करतो (जागतिक व्यापारात ९२% हिस्सा).
  • FY24-25 साठी जेम्स आणि ज्वेलरी निर्यात: $३२ बिलियन (Diamonds, Color Stones, Gold व Lab-grown Diamondमध्ये विशेष ओळख).
  • Saudi ज्वेलरी मार्केट २०३० पर्यंत १०.६% वार्षिक दराने $८.३४ बिलियनपर्यंत वाढणार.
  • भारतीय उद्योगांसाठी GCC आणि MENA देशांत ‘मेक इन इंडिया’ ब्रँड वाढवण्याची संधी.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्व: भारतीय उद्योग व निर्यात धोरण, ‘Soft Diplomacy’ आणि FDI वाढीचे प्रत्यक्ष उदाहरण.

२. भारत २५० GW नॉन-फोसिल फ्युएल ऊर्जा क्षमतेवर

Renewable energy initiative image shared by MNRE India

Image Credit: MNRE India Twitter

मुख्य मुद्दे: भारताने उर्जा क्षेत्रात नवा टप्पा गाठला: २५०GW इंस्टॉल्ड नॉन-फोसिल फ्युएल (सौर, पवन, जल, बायोमास, आण्विक). “पॅरिस करार-२०३०” प्रमाणे ५००GW स्वच्छ ऊर्जा लक्ष्यातील अर्ध्यावर भारत पोचला आहे.

  • मागील ५ वर्षात सौरऊर्जेत १८०% आणि पवन ऊर्जा प्रकल्पात ६५% वाढ.
  • ‘ऊर्जा सुरक्षेसाठी विविधिकरण’ – मोफत वीज योजनेत २० लाख ग्रामीण घरांना लाभ.
  • एकूण वीज क्षमतेमध्ये नॉन-फोसिलचा वाटा ४२% वर.
  • ‘राष्ट्रीय हरित ऊर्जा मिशन’, PM-KUSUM, ग्रीन हायड्रोजन उपक्रम.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्व: पर्यावरण व नवीकरणीय ऊर्जा रणनीती, SDG-७ (सस्टेनेबल एनर्जी) व जागतिक पर्यावरण कराराचा प्रभाव.

३. राजेशाही अस्तित्वी देशांची यादी – ‘Monarchy’ आणि त्याचे प्रकार

मुख्य मुद्दे: आताही ४३ देश राजेशाहीच्या विविध स्वरूपांत आहेत – Absolute, Executive, किंवा Ceremonial. मुख्य देश: Saudi Arabia, Oman, UAE, UK, जपान, स्वीडन, नेदरलँड्स, स्पेन, भूतान.

  • Absolute Monarchy: सत्ता पूर्णपणे राजाच्या हातात – Saudi Arabia, Oman, ब्रुनेई.
  • Constitutional/Ceremonial Monarchy: UK, Norway, जपान, नेदरलँड्स (फक्त प्रतीक).
  • Rotational Federal Monarchy: Malaysia (एकेकाळी राजा बदलणारी प्रणाली).
देश राजेशाही शीर्षक भुमिका
Saudi ArabiaKingAbsolute
OmanSultanAbsolute
BruneiSultanAbsolute
UAEPresidentExecutive & Federal
BahrainKingExecutive
MoroccoKingExecutive
JordanKingExecutive
QatarEmirExecutive
KuwaitEmirExecutive
BhutanDruk GyalpoExecutive
EswatiniKingAbsolute
LiechtensteinPrinceExecutive
MonacoPrinceExecutive
TongaKingExecutive
United KingdomKing/QueenCeremonial
CanadaKing/QueenCeremonial
AustraliaKing/QueenCeremonial
New ZealandKing/QueenCeremonial
JamaicaKing/QueenCeremonial
Solomon IslandsKing/QueenCeremonial
Papua New GuineaKing/QueenCeremonial
BahamasKing/QueenCeremonial
Saint LuciaKing/QueenCeremonial
GrenadaKing/QueenCeremonial
Saint Vincent and the GrenadinesKing/QueenCeremonial
Antigua and BarbudaKing/QueenCeremonial
Saint Kitts and NevisKing/QueenCeremonial
TuvaluKing/QueenCeremonial
ThailandKingCeremonial
SpainKingCeremonial
NetherlandsKingCeremonial
CambodiaKingCeremonial
BelgiumKingCeremonial
SwedenKingCeremonial
NorwayKingCeremonial
DenmarkKingCeremonial
LesothoKingCeremonial
LuxembourgGrand DukeCeremonial
JapanEmperorCeremonial
AndorraCo-PrinceCeremonial
Vatican CityPopeAbsolute (religious head, sovereign)
MalaysiaYang di-Pertuan AgongCeremonial & Federal (rotating among sultans)

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्व: सरकार रचना (Polity), Comparative Politics, जागतिक संविधान अभ्यास.

४. ‘Namo Bharat’ क्षेत्रातील सर्वात वेगवान ट्रेन

Namo Bharat Regional Rapid Transit System Train

Image Credit: Government of India - Twitter, GODL-India, Wikimedia Link

मुख्य मुद्दे: Delhi-Meerut RRTS वरील Namo Bharat ट्रेन १६० किमी/तास वेगाने धावणारी सर्वात वेगवान भारतीय ट्रेन ठरली. ८२.१५ किमी कोरिडॉर, १६ स्टेशन, Delhi-Meerut अंतर < ५५ मिनिटांत.

  • ATC-ATP-ATO आधारित तांत्रिक सुरक्षा प्रणाली.
  • Alstom India द्वारा स्थानिक निर्मिती.
  • यंदा भारतातील हाय-स्पीड, ग्रीन व मल्टीमॉडल कनेक्टिव्हिटीसाठी आदर्श प्रकल्प.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्व: आधुनिक इन्फ्रास्ट्रक्चर, लोकल मॅन्युफॅक्चरिंग, गतीशील भारत मिशन.

५. ‘ब्ल्यू रेव्होल्यूशन’: मासेमारीत भारताची जगभर दखल

मुख्य मुद्दे: Pradhan Mantri Matsya Sampada Yojana मुळे १९५ लाख टन मानस मासळी उत्पादकता; भारत मासेमारीत जगात दुसरा. सायंटिफिक जलशास्त्र, डिजिटल ई-मार्केट, महिला सक्षमीकरण, कर्ज-उपक्रम.

  • कर्ज, PMMSY योजनांतर्गत २६ लाख फिशर डिजिटल नेटवर्कवर.
  • ४ वर्षांत ₹२१,२७४ कोटींचे अनुदान प्रशिक्षण व स्वतंत्रतेसाठी.
  • महिला SHGs, तांत्रिक नवसंक्रमण (स्मार्ट व्यवस्था/track & trace).

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्व: ग्रामीण अर्थव्यवस्था, कृषी-पुरक उद्योग संरचना, महिला सक्षमीकरण, Fisheries sector.

६. US Hellfire मिसाईल – UFO वर परिणामशून्य

घटना: ऑक्टोबर २०२४ मध्ये अमेरिकेच्या MQ-9 Reaper ने हिमालयाजवळील यमन क्षेत्रातील तेजस्वी UFO वर AGM-114 Hellfire मिसाईल डागली, पण ती झटकन बाऊन्स झाली. वैज्ञानिक कारण स्पष्ट नाही.

  • Hellfire मिसाईल: १९७२ पासून विविध target-specific युद्ध तंत्र.
  • UFO - Pentagon, US Congress मध्ये चर्चेचे केंद्र.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्व: संरक्षण तंत्रज्ञान, जागतिक घडामोडी, सुरक्षा.

संरक्षण संबंधी बातम्या असलेल्या पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा:
1.SIMBEX २०२५ – भारत-सिंगापूर नौदल संयुक्त सराव
2.आयएनएस निस्तारचे जलावतरण | INS Nistar Commissioned

७. वेस्टर्न घाटात Aspergillus च्या दोन नव्या प्रजाती

मुख्य मुद्दे: पुण्याच्या MACS-ARI संस्थेने दोन Aspergillus sect. Nigri (A. dhakephalkarii, A. patriciawiltshireae) शोधले – ‘Black Aspergilli’. हे औद्योगिक व कृषी क्षेत्रासाठी महत्त्वाचे.

  • मॉलिक्यूलर/जनुकीय तपासणीद्वारे नोंद घेतली.
  • Citric acid उत्पादन, वनस्पती शोधात उपयोग.
  • जैवविविधता संवर्धन दृष्टिकोनातून भारताचा ठसा.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्व: पर्यावरण, जैवविविधता, इंडस्ट्रियल मायक्रोबायोलॉजी.

८. उदयपूरला ‘Ramsar Wetland City’ मान्यता

मुख्य मुद्दे: भारतातील उदयपूर शहराला शर्मा २०२५ मध्ये जागतिक Ramsar संघटनेकडून 'Wetland City’ मान्यता मिळाली – जल व जैवविविधता रक्षणासाठी राष्ट्रपातळीवरील महत्त्वाचा टप्पा.

  • भारत: सर्वाधिक Ramsar साईट्स (९१), तिस-या क्रमांकावर.
  • NCAP/Green Mobility, Amrit Sarovar योजनेत मोठा निधी.
  • शाश्वत शहरी पर्यावरण, मिशन हरित शहर, कम्युनिटी पार्टिसिपेशन चे मॉडेल.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्व: पर्यावरण धोरणें, जागतिक संरचना, शहरी शाश्वतता.

९. US HIRE Act: IT मंदीसाठी अमेरिका धोरण

पार्श्वभूमी: अमेरिकी “HIRE Act” नुसार US कंपन्यांना भारताच्या IT/BPO सेवांसाठी पेमेंटवर २५% कर, deduction वर मनाई. स्टेम विद्यार्थी, IT कर्मचाऱ्यांसाठी धोक्याची घंटा.

  • भारतातील IT क्षेत्रातील परदेशी ग्राहक जागतिक बाजारात स्पर्धात्मकतेला धोका.
  • स्वावलंबन, ग्लोबल टॅलेंट व AI R&D ला चालना आवश्यक.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्व: आर्थिक धोरण, रोजगार, जागतिक व्यापार.

१०. आंतरराष्ट्रीय Atal Innovation Centre (UAE)

प्रथमच: IIT Delhi–Abu Dhabi campus वर भारताबाहेर ‘Atal Innovation Centre’ सुरु – UAEच्या शैक्षणिक व स्टार्टअप इकोसिस्टमसाठी महत्त्वाचे व्यासपीठ.

  • PhD/BTech – एनर्जी, केमिकल टेक्नॉलॉजीसाठी प्रोग्राम.
  • जागतिक स्टार्टअप, ऑपन इनोव्हेशन, स्टूडंट एक्सचेंज.
  • National Education Policy 2020 च्या उद्दिष्टांना पाठबळ.

११. केरळ: मातृत्व मृत्युदरात ऐतिहासिक घट

महत्त्वाचे स्पष्टीकरण: केरळचा मातृत्व मृत्युदर (Maternal Mortality Ratio – MMR) २०२१-२३ च्या SRS (Sample Registration System) बुलेटिननुसार १००,००० जिवंत जन्मांमागे ३० एवढा आहे. करोना महामारीमुळे हा दर काही काळ वाढून ५१ पर्यंत गेला होता (२०२१-२२ मध्ये २२७ मातृत्व मृत्यू – त्यात २२० कोविडशी संबंधित). अलीकडील काळात, जिवंत जन्माची संख्या ५-५.५ लाखांवरून ३.९ लाख (२०२३) वर आणि २०२४-२५ मध्ये आणखी घटून सुमारे ३.५४ लाख होणार आहे. त्यामुळे जास्त मृत्यू न वाढता MMR मध्ये वाढ दिसते.

  • केरळ व आंध्र प्रदेश भारतातील सर्वात कमी MMR असलेले राज्य (सर्वेक्षेप्रमाणे).
  • २०१४-२०१९ या दरम्यान केरळचा MMR ३०–३२ या मर्यादेत स्थिर होता.
  • कोविड-१९ मुळे अचानक spike: ५१/१००,००० (२०२१-२२) – कोविडवरील उपाययोजनांमुळे पुन्हा घट.
  • नवीन ICD-11 वर्गीकरण (२०२२ पासून): ४२ दिवसानंतरच्या मृत्यू ‘late maternal deaths’ तर सर्व मृत्यूचे एकत्रित मोजमाप.
  • MMR चे गणित: (एकूण मातृत्व मृत्यू / एकूण जिवंत जन्म) x १००,०००
  • केरळच्या आरोग्य विभागाची सविस्तर death-line list अधिक अचूक समजली जाते मात्र बहुतेक शासकीय आकडेवारीत SRS data वापरतात.

Defining Terms:

  • MMR: १००,००० जिवंत जन्मांमागे गर्भधारणेच्या किंवा ४२ दिवसांच्या आत गर्भपात, वितरनाशी संबंधित सर्व मृत्यू.
  • Early maternal death: ४२ दिवसाच्या आत.
  • Late maternal death: ४२ दिवसानंतर, पण एका वर्षाच्या आत.
  • ICD Codes: O00-O96, O98, O99, A34 (ICD-10), ICD-11 नुसार redefining.

समस्या आणि आव्हाने:

  • जन्मदर सतत कमी होत असल्याने जिवंत जन्मसंख्या घटते, त्यामुळे MMR चे प्रमाण तुलनात्मकदृष्ट्या वाढते.
  • राज्यांच्या आरोग्यसुचना, Safe Motherhood प्रोग्राम, Institutional deliveries, स्त्री-शिक्षण परिणामकारक ठरले.
  • मात्र, शेवटच्या टप्प्यात मृत्युदर कमी करणे कठीण – सामाजिक/डेमोग्राफिक बदल, कमी जन्मदर, वाढती वृद्ध माता.
  • अनेक आकडे SRS, NHM आणि राज्य आरोग्य खात्याच्या वेगवेगळ्या आकडेवाऱ्या असतात – विश्लेषण करताना तुलना, चुकांची शुद्धता जरूरीची.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्व: मातृत्व मृत्युदर समित्या, गणना पद्धती, ICD-11 मध्ये झालेला बदल, केरळचे आरोग्य मॉडेल, Birth rate-Health Index संबंध आणि आकडा विश्लेषण परीक्षा/निबंध/मुलाखतीस उपयुक्त.

१२. भारत: साक्षरतेचा गौरव

मुख्य माहिती: भारताने २०२५ मध्ये साक्षरतेच्या क्षेत्रात मोठा मैलाचा दगड गाठला आहे. शिक्षण मंत्रालयाच्या अहवालानुसार, २०११ मध्ये ७४% असलेला देशाचा साक्षरता दर २०२३-२४ मध्ये ८०.९% वर पोचला. ८ सप्टेंबरला ‘आंतरराष्ट्रीय साक्षरता दिना’निमित्त “Promoting Literacy in the Digital Era” या थीमवर साजरा करण्यात आला.

  • ULLAS नव भारत साक्षरता कार्यक्रम: या मिशनमुळे ३ कोटीहून अधिक शिक्षार्थ्यांची नोंदणी, ४२ लाख स्वयंसेवकांची सक्रिय भागीदारी आणि सुमारे १.८३ कोटी शिकणाऱ्यांचे मूलभूत साक्षरता व अंकगणित आकलन झाले.
  • साक्षरतेचा अर्थ विस्तृत: आता साक्षरतेमध्ये केवळ वाचन-लेखन नाही, तर डिजिटल, आर्थिक व नागरी जागरूकता, कौशल, उपजीविका व सामाजिक भान यांचा समावेश आहे. डिजिटल पब्लिक इन्फ्रास्ट्रक्चरमुळे या प्रगतीला बळकटी मिळाली.
  • ULLAS कार्यक्रमाची वैशिष्ट्ये: ऑनलाइन व ऑफलाइन शिकवणीचा संमिश्र पद्धतीने वापर; ULLAS Compendium या नावाखाली विविध शिक्षणसामग्रीचा प्रसार; साक्षरता हफ्ता (१-८ सप्टेंबर) दरम्यान देशभर नव्या शिकणाऱ्यांची नोंदणी.

संपूर्ण साक्षरतेचे राज्य व केंद्रशासित प्रदेश:

  • हिमाचल प्रदेश (९९.३%): १९५० साली केवळ ७%, आज राष्ट्रीय निकषपेक्षा वर (९५%).
  • मिझोराम (९८.२%)
  • गोवा (१००%)
  • त्रिपुरा: १९६१ मध्ये २०.२४% वरून आता >९५%
  • लडाख (९७%): पूर्ण साक्षरता मिळवणारा पहिला केंद्रशासित प्रदेश

युवक आणि सामूहिक सहभाग:

  • शालेय, महाविद्यालयीन विद्यार्थी, युवक स्वयंसेवकांस सक्रीय सहभाग.
  • साक्षरता उपक्रमांना शैक्षणिक क्रेडिट्सशी जोडलं जावं अशी शिफारस.
  • दुर्गम भागातही एकत्रित-पद्धतीने शाश्वत प्रगती साधली.

इतिहास आणि भावी दिशा:

  • १९४७ मध्ये भारताचा साक्षरता दर फक्त १२%. ७८ वर्षांत ८०%+.
  • ‘Viksit Bharat’ च्या दृष्टीने १००% सार्वत्रिक साक्षरतेचं लक्ष्य.
  • धान्यांचे स्वयंसेवक, सरकारी अभियान व समुदाय सहभाग महत्त्वाचा.
  • साक्षरता आता सामाजिक सशक्तीकरण, आर्थिक आत्मनिर्भरता व मानवी सन्मानाशी संबंधित मुद्दा ठरते.

स्पर्धा परीक्षेसाठी विशेष मुद्दे:

  • ULLAS, डिजिटल साक्षरता, Volunteer-driven learning, Functional Literacy
  • राज्य/UT-wise Achievement, Government Schemes
  • SDG 4 (Quality Education), National & International Benchmarking
  • वास्तविक उदाहरणांसह – प्रगतीयोग्य/समाजोपयोगी प्रश्नांसाठी अत्यंत उपयुक्त

१३. 'स्वच्छता ही सेवा' २०२५ – उपक्रम, नवीन मिशन्स

मुख्य माहिती: ‘स्वच्छता ही सेवा २०२५’ हा भारत सरकारचा महत्त्वपूर्ण स्वच्छता अभियान आहे, ज्याच्या माध्यमातून देशभरात स्वच्छता, प्लास्टिक वेस्ट कमीकरण, सांडपाणी व्यवस्थापन, वृक्षारोपण आणि पर्यावरणपूरक जीवनशैलीवर लक्ष केंद्रित केले जात आहे. याचा उद्देश ग्रामीण व शहरी भागात नागरिकांच्या सहभागातून शाश्वत स्वच्छता संस्कृती निर्माण करणे आहे.

  • दिसंबर २०२४ मध्ये सुरु झालेले हे अभियान ‘मिशन अमृत सरोवर’, ‘स्वच्छ वायू’, ‘ग्रीन मोबिलिटी’, ‘सफाईमित्र सुरक्षा’, ‘कचरा व्यवस्थापन’, आणि ‘प्लास्टिक निर्मूलन’ यांसाठी व्यापक उपक्रम राबवते.
  • १९५०+ स्थानिक स्वच्छता कार्यकर्त्यांसाठी ‘सफाईमित्र सुरक्षा शिबिर’ आयोजित केले, त्यामुळे कर्मचाऱ्यांचे आरोग्य व संरक्षण सुनिश्चित झालं.
  • कचरा व्यवस्थापनात ‘सर्क्युलर इकॉनॉमी’मुळे ग्राउंड लेवलवर पुनर्नवीनीकरण व कचरा कमी होण्यास प्रोत्साहन मिळाले.
  • CTLs (Cleanliness Target Units) तयार करून सार्वजनिक जागांमध्ये सतत स्वच्छता राखण्याची जबाबदारी दिली गेली.
  • शिक्षण संस्था, कार्यकारिणी समिती, सरकारी व खासगी भागीदार यांचा समन्वय वाढविण्यासाठी विशेष कार्यक्रम राबवले गेले.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्व: सरकारचे स्वच्छता अभियान, पर्यावरणीय धोरणे, सामाजिक सहभाग, SDG 6 (Clean Water and Sanitation) आणि “अमृत महोत्सव” यांचा समावेश असलेल्या प्रश्नांसाठी महत्त्वपूर्ण.

१४. स्वदेशी मल्टिस्टेज मलेरिया लसीचे यश

मुख्य माहिती: भारताने स्वदेशी मल्टिस्टेज (Multiple Stages) मलेरिया लस विकसित करण्यात यशस्वीता मिळवली आहे, ज्यामुळे मलेरियावरील प्रतिबंधात्मक उपाय अधिक प्रभावी होतील. ही लस स्थानिक संशोधन आणि आजच्या आरोग्य आवश्यकता लक्षात घेऊन तयार करण्यात आली आहे.

  • मलेरियाच्या lifecycle मधील विविध टप्प्यांवर प्रभावी उपाय देणारी लस.
  • राष्ट्रीय आरोग्य संस्थांच्या आणि संशोधन संस्थांच्या संयुक्त प्रयत्नांमुळे निर्मिती.
  • सुरक्षितता आणि परिणामकारकता चाचण्या यशस्वी, लवकरच व्यापक वापरासाठी तयार.
  • मलेरियाच्या नियंत्रणासाठी जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) व भारत सरकार यांचे सहकार्य.
  • महत्त्वाची सार्वजनिक आरोग्य गतिशीलता — ग्रामीण आणि आदिवासी भागांत मलेरियाचा धोका कमी करणे.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्व: भारतातील सार्वजनिक आरोग्य धोरण, आरोग्य तंत्रज्ञान, WHO भूमिका आणि भारताचा स्थानिक आरोग्य संशोधनाचा वाटा.

१५. आदिवासी विविधतेसाठी ‘Adi Sanskriti’ डिजिटल प्लॅटफॉर्म

मुख्य माहिती: ‘Adi Sanskriti’ ही आदिवासी कला, सांस्कृतिक वारसा आणि रोजगारासाठी डिजिटल शिक्षण व विपणन व्यासपीठ आहे. भारत सरकारच्या Ministry of Tribal Affairs व TRIFED च्या सहकार्याने चालवले जाणारे हे प्लॅटफॉर्म आदिवासी युवक-युवतींच्या कौशल्य व रोजगारक्षमतेस चालना देत आहे.

  • आदिवासी नृत्य, संगीत, हस्तकला, चित्रकला या ४५+ ऑनलाईन कोर्सेसचा समावेश.
  • ५०००+ सांस्कृतिक दस्तऐवजीकरण, आदिवासी कलाकुसरांचे डिजिटल संग्रह.
  • ‘Adi Haat’ ई-मार्केटप्लेस – आदिवासी वस्त्रोद्योगांना राष्ट्रीय आणि जागतिक ग्राहकांसाठी पोहोचण्याची संधी.
  • १५ राज्यांतील आदिवासी संस्कृतींचा हा कनेक्शन सेंटर, TRIFED विषयी समन्वय वाढविणे.
  • स्थानिक रोजगार, कौशल्य विकास, वर्धापन व उद्योजकता वाढीस प्रोत्साहन.

स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्व: आदिवासी कलासंस्कृती, शासन योजना, कौशल्य विकास, डिजिटल शिक्षण व रोजगार धोरणांवरील प्रश्नांसाठी उपयोगी.

ह्या पोस्ट वरील MCQ क्वीज किंवा प्रश्नोत्तरे सोडवण्यासाठी येथे क्लिक करा :

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

Daily Current Affairs June 2025 - चालू घडामोडी

इमेज
  2 जून 2025: जागतिक आणि राष्ट्रीय चालू घडामोडी | Current Affairs in Marathi 🔹 प्रस्तावना आजच्या चालू घडामोडी (Current Affairs in Marathi) मध्ये आपण शिक्षण , संरक्षण , पर्यावरण , आरोग्य , आंतरराष्ट्रीय संबंध आणि आर्थिक धोरण या क्षेत्रांतील महत्त्वाच्या घटनांचा सविस्तर आढावा घेतला आहे . ही माहिती MPSC, UPSC आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे . 1. गोवा 100% साक्षर राज्य घोषित : ULLAS कार्यक्रमाचा प्रभाव | Goa Achieves Full Literacy Under ULLAS Programme 🔹 संदर्भित संस्था : ULLAS Nav Bharat Saaksharta Karyakram, गोवा सरकार 🔹 स्थान : गोवा , भारत 🔹 संदर्भित ऐतिहासिक घटना : शिक्षण धोरण आणि साक्षरता अभियान मुख्य मुद्दे : • ULLAS कार्यक्रमांतर्गत गोवा 100% साक्षर राज्य घोषित झाले आहे . • NEP 2020 अंतर्गत शिक्षण क्षेत्रात सुधारणा आणि स्वयंसेवकांच्या सहभागामुळे हे यश मिळाले . • 15 वर्षांवरील नागरिकांसाठी साक्षरता अभियान राबवण्यात आले . 2. भारतीय सैन्याचे क्षमता विकास प्...
वाचा.....

यशोगाथा (Success Story) - संतोष खाडे (पोलीस उपअधीक्षक/ DySP)

इमेज
यशोगाथा - संतोष खाडे | MPSC Success Story आई-वडिलांच्या हातातील कोयता सोडण्यासाठी त्याने MPSC चा अभ्यास अन् बनला अधिकारी संतोष खाडे यांची संघर्षगाथा फक्त एका व्यक्तीच्या यशाची कहाणी नाही, तर ती जिद्द, कठोर परिश्रम आणि आशावादाच्या अद्वितीय संगतीची कथा आहे. ऊसतोड मजुराच्या घरात जन्मलेला हा तरुण, परिस्थितीने घडवलेल्या कठीण वाटांवरून प्रवास करत, अपयशाला सामोरा गेला आणि अखेर पोलीस उपअधीक्षक (DySP) पदावर पोहोचला. त्यांच्या आयुष्याची ही कहाणी अशक्य वाटणाऱ्या स्वप्नांना सत्यात उतरवण्याची प्रेरणा देते. हा प्रवास केवळ व्यक्तिगत यशाचा नसून, शिक्षण आणि आत्मविश्वासाच्या बळावर सामाजिक परिवर्तन घडवण्याच्या संकल्पाचा आहे. चला, संतोष खाडे यांच्या आयुष्याचा हा प्रेरणादायी प्रवास उलगडूया! DySP संतोष खाडे यांची यशोगाथा Success Story !! 🔗 MPSC च्या यशोगाथा वाचण्यासाठी क्लिक करा : यश...
वाचा.....

Daily Current Affairs June 2025 - चालू घडामोडी

इमेज
  1 जून 2025: जागतिक आणि राष्ट्रीय चालू घडामोडी | Current Affairs in Marathi 🔹 प्रस्तावना आजच्या चालू घडामोडी (Current Affairs in Marathi) मध्ये आपण पर्यावरणीय संकट , अंतराळ संशोधन , ई - कॉमर्स नियमन , स्वच्छता अभियान , राष्ट्रीय सुरक्षा , जागतिक आरोग्य , अर्थव्यवस्था आणि जैवविज्ञान या क्षेत्रांतील महत्त्वाच्या घटनांचा सविस्तर आढावा घेतला आहे . ही माहिती MPSC, UPSC आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे . 1. जागतिक हिमनद्या वितळण्याचा वेग वाढला : हवामान संकटाचा प्रभाव | Global Glacier Melting Accelerates Amid Climate Crisis 🔹 संदर्भित संस्था : संयुक्त राष्ट्र संघ (UN), जागतिक हवामान संघटना (WMO) 🔹 स्थान : जागतिक स्तरावर 🔹 संदर्भित ऐतिहासिक घटना : हिमनद्या वितळण्याचा वाढता वेग आणि त्याचा जलसंपत्तीवर परिणाम 🔹 मुख्य मुद्दे : संशोधनानुसार , जागतिक तापमानवाढीमुळे हिमनद्या वेगाने वितळत आहेत , ज्यामुळे समुद्राच्या पातळीत वाढ होत आहे . 2.7°C तापमानवाढ झाल्यास 75% हिम...
वाचा.....

Daily Current Affairs June 2025 - चालू घडामोडी

इमेज
  3 जून 2025: जागतिक आणि राष्ट्रीय चालू घडामोडी | Daily Current Affairs in Marathi 🔹 प्रस्तावना      आज दिनांक ३ जून २०२५ चे चालू घडामोडी (Daily Current Affairs in Marathi) हे स्पर्धा परीक्षा तयारीसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. या लेखामध्ये आपण UPSC, MPSC, पोलीस भरती, तलाठी, सरळसेवा, तसेच इतर राज्य व केंद्र सरकारच्या परीक्षा लक्षात घेऊन राष्ट्रीय (National), आंतरराष्ट्रीय (International), आर्थिक (Economic), विज्ञान-तंत्रज्ञान (Science & Technology), क्रीडा (Sports), व पर्यावरण (Environment) क्षेत्रांतील महत्त्वाच्या चालू घडामोडींचा सविस्तर आढावा घेणार आहोत. हे चालू घडामोडी नोट्स स्वरूपात (Current Affairs Notes in Marathi) दिलेले असून, प्रत्येक घटक परीक्षेत उपयोगी पडेल याची हमी आहे. 1. कृषी निवेश पोर्टल : भारतातील शेती गुंतवणुकीला चालना | Krishi Nivesh Portal to Boost Agricultural Investments 🔹 संदर्भित संस्था : भारत सरकार , कृषी मंत्रालय 🔹 स्थान : भारतभर 🔹 संदर्भित ऐतिहासिक घटना : शेती धोरण आणि गुंतवणूक सुधारणा मु...
वाचा.....

Daily Current Affairs July 2025 - चालू घडामोडी

इमेज
भारत चालू घडामोडी – 13 जुलै 2025 | MPSC चालू घडामोडी मराठी 🔷 भारत चालू घडामोडी – 13 जुलै 2025 परिचय: या लेखात आपण आजच्या महत्त्वाच्या 8 घडामोडींचा अभ्यास करणार आहोत, ज्यात महाराष्ट्रातील सार्वजनिक गणेशोत्सवाचा निर्णय, ‘ऑपरेशन शिवा’, DRDO ची चाचणी, DSV Nistar, विंबल्डन, T20 पात्रता व संचार मित्र योजना यांचा समावेश आहे. 1) महाराष्ट्रात सार्वजनिक गणेशोत्सवाला राज्य उत्सवाचा दर्जा Maharashtra Declares Sarvajanik Ganeshotsav as State Festival Photo Credit : Bhaskar Paul | India Today घटनासारांश: महाराष्ट्र शासनाने सार्वजनिक गणेशोत्सवाला राज्य उत्सवाचा दर्जा दिला आहे. हा निर्णय सांस्कृतिक परंपरा जपण्यासाठी घेण्यात आला आहे. महत्त्वाचे मुद्दे: निर्णय महाराष्ट्र मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत घेण्यात आला. राज्य शासन आर्थिक व प्रशासकीय मदत करणार. परिणाम / संदर्भ: सार्वजनिक मंडळांना मान्यता आणि परंपरेच...
वाचा.....

Daily Current Affairs July 2025 - चालू घडामोडी

इमेज
  चालू घडामोडी : ३ जुलै २०२५ | Daily Current Affairs: 3 July 2025 आजच्या चालू घडामोडींचा केंद्रबिंदू आहे — कोळसा मंत्रालयाची ‘RECLAIM’ शाश्वत खाणबंद धोरण , आरबीआयचा महत्त्वाचा निर्णय सूक्ष्म व लघुउद्योजकांसाठी , तमिळनाडूमधील वस्त्रोद्योग हब व भारतातील पहिल्या एकात्मिक पूर पूर्वसूचना प्रणालीचे उद्घाटन . हे सर्व निर्णय भारतातील पर्यावरणीय शाश्वतता , आर्थिक समावेशन व आपत्ती व्यवस्थापनाचे नवे टप्पे दर्शवतात . या सर्व बातम्या स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत . 1. कोळसा मंत्रालयाचा ‘RECLAIM’ फ्रेमवर्क सुरू होणार | Coal Ministry to launch 'RECLAIM' framework for mine closure घटनासारांश : कोळसा मंत्रालय ४ जुलै २०२५ रोजी ‘RECLAIM’ फ्रेमवर्क सुरू करणार आहे . RECLAIM म्हणजे – Responsible, Equitable, Community-led, Landscape-level Approach for Indian Mine Closure . हृदयफुलनेस संस्था आणि कोळसा नियंत्रक संघटनेने एकत्रितपणे याची रूपरेषा तयार केली आहे . महत्त्वाचे म...
वाचा.....

Daily Current Affairs June 2025 - चालू घडामोडी

इमेज
  📅 दैनिक चालू घडामोडी – १८ जून २०२५ Daily Current Affairs – 18 June 2025 दैनिक चालू घडामोडी – १८ जून २०२५ : या लेखात बॉन क्लायमेट कॉन्फरन्स , नॅनो कप्स कर्करोग थेरपी , मारुती रेल्वे साइडिंग , Shakti 2025 , ICC 4‑day Test , IBCA , PM‑WANI योजना आणि द्वेषविरोधी दिवस यांसारख्या भारत - आधारित आणि जागतिक घडामोडी सविस्तर आणि अभ्यासयोग्य चर्चिल्या आहेत . 1.  🐅   इंटरनॅशनल   बिग   कॅट   अलायन्स  –  पहिली   सभा   भारतात India Hosts First Assembly of International Big Cat Alliance (IBCA) 🔹   घटनासारांश : IBCA  ची   पहिली   सभा   १६   जून   रोजी   नवी   दिल्ली   येथे   झाली .  पर्यावरण   मंत्री   भूपेंद्र   यादव   यांची   अध्यक्षपदी   निवड   झाली . 🔹   महत्त्वाचे   मुद्दे : सहभागी   देश :  भूतान ,  कंबोडिया ,  सोमालिया ,  कझाकस्तान   इ . ७   मोठ्या   मांजर ...
वाचा.....

Daily Current Affairs August 2025- चालू घडामोडी

इमेज
दैनिक चालू घडामोडी (३ ऑगस्ट २०२५) | Daily Current Affairs (3 August 2025) संपूर्ण Competitive Exams तसेच General Knowledge Update साठी ‘Daily Current Affairs August 2025 – चालू घडामोडी’ हा ब्लॉग वाचा! या पोस्टमध्ये friendship day, hydropower capital of India, National Doctors Day, INS Himgiri, textile parks under PM MITRA, AI Anganwadi, PM Ekta Malls, Bhutan-India Hydropower Project, Operation Shiv Shakti, आणि Kaziranga tiger reserve अशा स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या current affairs ची विश्लेषणात्मक मांडणी इंग्रजी-मराठी अपडेट्स सोबत दिली आहे. या लेखात प्रत्येक घडामोडीचे सारांश, मुख्य मुद्दे आणि परीक्षेसाठी उपयोग सांगितला आहे. 1. राष्ट्रीय फ्रेंडशिप डे २०२५ | National Friendship Day 2025 Image credit: India Convey . For related news, read: National Friendship Day 2025 . ह्या पोस्ट वरील MCQ क्वीज किंवा प्रश्नोत्तरे सोडवण्यासाठी येथे क्लिक करा : सारांश: भ...
वाचा.....

Daily Current Affairs May 2025- चालू घडामोडी

इमेज
  १ मे २०२५ साठीच्या MPSC, UPSC तसेच इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयुक्त चालू घडामोडी (Current Affairs May 2025) खाली दिलेल्या आहेत. 1️ . अमेरिका - युक्रेन खनिज करार America-Ukraine Minerals Deal Signed 🔹 मुख्य मुद्दे : अमेरिका आणि युक्रेनने दुर्मिळ खनिज संसाधनांवर ऐतिहासिक करार केला , ज्यामुळे अमेरिकेला युक्रेनच्या खनिज साठ्यांमध्ये विशेष प्रवेश मिळणार . युक्रेनमध्ये ग्रॅफाइट , अल्युमिनियम , तेल आणि नैसर्गिक वायूच्या साठ्यांवर अमेरिका गुंतवणूक करणार . या करारामुळे युक्रेनच्या अर्थव्यवस्थेला चालना मिळेल , विशेषतः पुनर्बांधणीच्या प्रक्रियेस मदत होईल . 🔹 ऐतिहासिक संदर्भ : युक्रेनच्या खनिज साठ्यांवर रशियाच्या आक्रमणामुळे मोठा प्रभाव पडला , त्यामुळे अमेरिका युक्रेनला आर्थिक स्थैर्य मिळवण्यास मदत करत आहे . 🔹 परीक्षेसाठी महत्त्व : ✅ GS-II ( आंतरराष्ट्रीय संबंध ): अमेरिका - युक्रेन व्यापार धोरण आणि जागतिक परिणाम . ✅ GS-III ( आर्थिक धोरणे ): खनिज संसाधनांचे जागतिक महत्त्व . 2️ . इस...
वाचा.....

Daily Current Affairs June 2025 - चालू घडामोडी

इमेज
  📰 १० जून २०२५ - चालू घडामोडी दैनिक संकलन | Daily Current Affairs Compilation 📅 १० जून २०२५ रोजीच्या दैनिक चालू घडामोडी (Daily Current Affairs in Marathi) मध्ये आपण पाहणार आहोत भारतातील काही महत्त्वाच्या घडामोडी जसे की Ballistura fitchoides rediscovery in Kerala , DRUM app for green mobility , World Accreditation Day 2025 , Rohini Gram Panchayat e-Governance award , तसेच Dhanushkodi declared as Greater Flamingo Sanctuary . या घडामोडी UPSC, MPSC, SSC, आणि अन्य स्पर्धा परीक्षांच्या अभ्यासासाठी अत्यंत उपयुक्त असून त्यात पर्यावरण, तंत्रज्ञान, प्रशासन, महिला सक्षमीकरण व जागतिक अर्थव्यवस्था यांचा समावेश आहे. 1. बॅलिस्टुरा फिचॉइड्स (Ballistura fitchoides) चा केरळमध्ये पुनः शोध | Rediscovery of Ballistura fitchoides in Kerala 🔹 घटनासारांश : दुर्मिळ प्रजातीतील Ballistura fitchoides ही कृमी केरळमध्ये 103 वर्षांनंतर पुन्हा आढळली आहे . ही एक प्रकारची स्प्रिंगटेल (springtail) असून ती जमिनीत राहते . 🔹 महत्त्वाचे मुद्दे : ही प्रजाती 19...
वाचा.....