Daily Current Affairs 10 November 2025- चालू घडामोडी
दैनिक चालू घडामोडी - १० नोव्हेंबर २०२५
दैनिक चालू घडामोडी १० नोव्हेंबर २०२५: COP30 हवामान परिषद, FAIFA तंबाखू शेतकरी मुद्दा, UN Tourism ची महिला नेतृत्व, Anish Bhanwala ISSF पदक, मुंबई-दिल्ली अरबपती यादी, मालदीव विमानतळ, हरित हायड्रोजन, अल्झायमर संशोधन, गहरे समुद्राचे मासेमारी नियम, INS सह्याद्री QUAD ड्रिल.
1.सप्टेंबर २०२५ महिन्यातील घडामोडी
2.ऑगस्ट २०२५ महिन्यातील घडामोडी
3.जुलै २०२५ महिन्यातील घडामोडी
4.जून २०२५ महिन्यातील घडामोडी
१. COP30 ‘Belem’ मध्ये १०-२१ नोव्हेंबर रोजी | COP30 in Belem from 10-21 November
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: Business Standard
सारांश:
COP30 हा यूएनएफसीसीसी अंतर्गत हवामान बदलासाठीचा ३० वा अधिवेशन आहे, ज्यात जवळपास २०० देश सहभागी होतात. २०२५ मध्ये हा अधिवेशन ब्राझिलमधील Belem मध्ये होणार असून हवामान कृतीसाठी Paris Agreement च्या अंमलबजावणीवर, जैवविविधता संरक्षणावर, नेट-झीरो आर्थिक धोरणांवर चर्चा होईल. Amazon basin आणि indigenous-led conservation वर भर देण्यात येणार आहे.
Belem Declaration च्या माध्यमातून नवीन जागतिक हवामान उद्दिष्टे निश्चित केली जातील. यावेळचा मुख्य मुद्दा बहुपातळी प्रशासन, स्थानिक सरकारांचा सहभाग, आणि जागतिक आर्थिक पाठिंबा आहे. या अधिवेशनात शेतकरी व अन्न सुरक्षा क्षेत्रात करीत असलेल्या उत्सर्जनांच्या कमीकरणासाठी तंत्रज्ञान हस्तांतरण आणि निधी येण्याचे देखील ठोस पावले उचलण्यासाठी प्रयत्न होतील.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- पहिली वेळ जहाल स्थानिक आणि उपराष्ट्रीय सरकारांना अधिक अधिकार देणे हे ठराव.
- अन्न सुरक्षा आणि कृषीतील प्रदूषण कमी करण्यासाठी तंत्रज्ञान व नवकल्पना.
- Amazon basin संरक्षण आणि मध्यम पुढील ऊर्जा मार्गदर्शक धोरणे.
- भारतीय हवामान धोरणांचा प्रभाव आणि भूमिकेचाही दर्जा वाढणार.
परीक्षा उपयोग: COP30 तपशील, हवामान बदल, Paris Agreement, Amazon basin संरक्षण, बहुपातळी प्रशासन.
२. WHO-FCTC COP11 मध्ये तंबाखू शेतकऱ्यांना वगळल्याबाबत FAIFA ची टीका | FAIFA Criticizes Tobacco Farmers’ Exclusion at COP11
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: WHO FCTC
सारांश:
FAIFA ने २०२५ च्या WHO-FCTC COP11 मध्ये तंबाखू शेतकऱ्यांना निर्णय प्रक्रियेतून वगळण्यात आल्यावर तीव्र टीका केली आहे. भारत हा जागतिक दुसरा मोठा तंबाखू उत्पादक असून, या क्षेत्रावर लाखो लोकांचा पाया आहे. FAIFA ने शेतकऱ्यांच्या सहभाग आणि संवादासाठी आवाहन केले आहे, जेणेकरून धोरणे सर्वसमावेशक असतील.
तंबाखू उत्पादन हा भारतासाठी आर्थिक दृष्ट्या महत्त्वाचा असून त्याच्या नीतिमत्तेतील बदलांनी देशातील शेतकरी, तंबाखू उद्योग आणि निर्यात यावर प्रभाव पडू शकतो. FAIFA चा इशारा असा की नीतिनिर्मितीत तंबाखू शेतकऱ्यांचा समावेश केल्याशिवाय परिणामकारक धोरणे शक्य नाहीत.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- WHO-FCTC COP11, Geneva येथे १७-२२ नोव्हेंबर २०२५.
- FAIFA Federation of All India Farmer Associations आहे.
- तंबाखू उद्योगासाठी भारताचा महत्त्वाचा आर्थिक सहभाग.
- शेतकऱ्यांना धोरणांमध्ये सहभागी करणे आवश्यक.
परीक्षा उपयोग: WHO-FCTC, FAIFA भूमिका, तंबाखू धोरण, कृषी प्रभाव.
३. UN Tourism चे पहिले महिला प्रमुख - Shaikha Nasser Al Nowais | Shaikha Nasser Al Nowais Becomes First Woman to Lead UN Tourism
सारांश:
Shaikha Nasser Al Nowais यांना २०२६ पासून संयुक्त राष्ट्र पर्यटन कार्यालयाच्या प्रमुख पदावर नियुक्ती करण्यात आली आहे. हे पद इतिहासातील पहिले असून, तिच्या नेतृत्वाखाली जागतिक पर्यटनाचे महिला सक्षमीकरण, डिजिटल नवकल्पना, आणि जबाबदार पर्यटनाला चालना मिळेल.
UAE नुसार महिला सक्षमीकरणाला प्रोत्साहन देण्याच्या धोरणामुळे हा टप्पा साध्य झाला आहे. जागतिक पर्यटन धोरणांमध्ये डिजिटल तंत्रज्ञान, पर्यावरणीय शाश्वतता आणि युवा सक्षमीकरण यांना महत्त्व दिले जाईल.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- UN Tourism मधील महिला नेतृत्वाचा इतिहासातील पहिला टप्पा.
- जागतिक पर्यटनाच्या जबाबदाऱ्या, सहकार्य आणि नवकल्पना.
- महिला आणि युवांसाठी पर्यटन व्यासपीठे सशक्त करणे.
परीक्षा उपयोग: UN Tourism, महिला नेतृत्व इतिहास, जागतिक पर्यटन धोरण.
४. Anish Bhanwala ISSF World Championships 2025 मध्ये सिल्व्हर पदक विजेता | Anish Bhanwala Wins Silver at ISSF World Championships 2025
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: Indian Express
सारांश:
हरियाणाचा युवा खेळाडू Anish Bhanwala ने 2025 मध्ये कायकायरोमधील ISSF विश्वचषकांत जलद फायर पिस्टल ट्रेडमध्ये सिल्व्हर पदक मिळविले. 28 गुण मिळवून फ्रान्सच्या्र Clement Bessaguet नंतर दुसरे ठिकाण मिळवले.
हा त्याचा वरिष्ठ स्तरावरील पहिला जागतिक वैयक्तिक पदक आहे. Anish पुढील 2026 पॅरिस ऑलिम्पिकसाठी तयारी करत आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- ISSF World Championships, Cairo, Egypt
- Silver medal – 28 points
- Olympic cycle preparation
परीक्षा उपयोग: भारतीय खेळाडू, ISSF, Shooting Championships.
५. मुंबई आणि दिल्ली जगातील टॉप १० अरबपती शहरांत | Mumbai and Delhi in World's Top 10 Billionaire Cities
सारांश:
Hurun Global List नुसार मुंबई सर्वाधिक अरबपती असलेल्या शहरांमध्ये तिसऱ्या स्थानावर व दिल्ली नवव्या स्थानावर आहे. मुंबईत ९२, दिल्लीत ५७ अरबपती राहतात. हे आर्थिक वाढ व भारतातील नवउद्योजकतेचे प्रतीक आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- New York १, London २, Mumbai ३, Delhi ९
- आर्थिक समृद्धी आणि उद्योग वृद्धीची माहिती.
परीक्षा उपयोग: अरबपती शहर, आर्थिक धोरण, भारतातील व्यवसाय.
६. मालदीवमध्ये भारताच्या मदतीने Hanimaadhoo विमानतळ उद्घाटन | Maldives Inaugurates Hanimaadhoo Airport With Indian Assistance
सारांश:
मालदीव राष्ट्राध्यक्षाने Hanimaadhoo आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचे उद्घाटन केले, जे भारताकडून $800 दशलक्ष कर्जसह बांधण्यात आले आहे. हा प्रकल्प विभागीय आर्थिक प्रगतीसाठी मोठा टप्पा आहे, पर्यटन आणि व्यापाराला चालना मिळेल.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- JMC Projects India बांधकाम करते.
- 60 वर्षांचा भारत-मालदीव डिप्लोमॅटिक संबंध.
- पर्यटन व व्यावसायिक संधी वाढीवर भर.
परीक्षा उपयोग: मालदीव, भारत, आंतरराष्ट्रीय विकास, विमानतळ.
७. नवी दिल्ली मध्ये Green Hydrogen आंतरराष्ट्रीय परिषद सुरू | International Conference on Green Hydrogen in New Delhi
सारांश:
11-12 नोव्हेंबर 2025 मध्ये New Delhi मध्ये MNRE आयोजित आंतरराष्ट्रीय Green Hydrogen परिषद होणार आहे. भारताला 2030 पर्यंत 5 मिलियन टन ग्रीन हायड्रोजन उत्पादन करणे उद्दिष्ट आहे.
परिषदेत ऊर्जा संक्रमण, हायड्रोजन मोबिलिटी, संशोधन व पायाभूत सुविधा विकास यावर चर्चा होईल. भारताने सौर आणि वायूऊर्जा उत्पादनात मोठी प्रगती केली आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- MNRE आयोजित परिषद
- 2030 Green hydrogen उत्पादन लक्ष्य
- Renewable energy आणि भारतीय धोरण
परीक्षा उपयोग: ग्रीन हायड्रोजन, ऊर्जा संक्रमण, भारताच्या नवकल्पना.
८. Alzheimer’s रोग आणि Microglia संशोधनातील नवे शोध | New Findings on Alzheimer's and Microglia
सारांश:
मेंदूतील Microglia प्रतिकारक कोष Alzheimer’s च्या विकासास प्रतिबंध करतात. PU.1 प्रथिन कमी झाल्यास अल्झायमरचा धोका कमी होतो, तर CD28 रिसेप्टर जास्त असल्यास स्मृती संरक्षणात मदत होते.
या संशोधनामुळे नवनवीन उपचारांसाठी मार्गप्रशस्त होण्याची अपेक्षा आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- Immune cells मध्ये Alzheimer’s विरोधी भूमिका.
- नवीन औषधे विकसित करण्याची शक्यता.
परीक्षा उपयोग: Alzheimer’s, Neuroscience, Immune therapy.
९. केंद्र सरकारने EEZ साठी नवे Deep Sea Fishing नियम लागू केले | New Deep-Sea Fishing Rules for EEZ
सारांश:
भारत सरकारने EEZ क्षेत्रातील डीप-सी फिशिंगसाठी नवीन नियम घोषित केले आहेत. Indian cooperatives आणि Fish Farmers यांना आधिकार दिला असून विदेशी जहाजांना बंदी आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- पर्यावरण संरक्षणास प्राधान्य
- नियमन हेतु नवीन रजिस्ट्रेशन व स्मार्ट सिस्टम्स
- विदेशी जहाजांना EEZ फिशिंग बंदी
परीक्षा उपयोग: EEZ, पर्यावरणीय नियम, मत्स्यव्यवसाय.
१०. INS सह्याद्री Guam मध्ये QUAD मालबार युद्धसरावात | INS Sahyadri at QUAD Malabar Drill in Guam
सारांश:
भारत, यूएस, जपान आणि ऑस्ट्रेलिया या QUAD देशांबरोबर INS सह्याद्री ने Guam येथे मालबार 2025 नौदल युद्धसरावात भाग घेतला. या सरावात सामरिक सुरक्षा व नौदल आपसातील सहकार्य वाढीला भर मिळाली.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- Indo-Pacific क्षेत्राचे सामरिक समन्वय
- मालबार नौदल सराव 2025 ची प्रमुख घटना
परीक्षा उपयोग: Indian Navy, QUAD, Malabar naval exercise.
संरक्षण संबंधी बातम्या असलेल्या पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा:
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा