Daily Current Affairs 25 December 2025- चालू घडामोडी
२५ डिसेंबर २०२५ दैनिक चालू घडामोडीच्या या भागात Khelo India Tribal Games लोगो व Mascot ‘Morveer’ अनावरण, भारताची पहिली National Anti-Terror Policy, Good Governance Day व Good Governance Index आणि Asian Waterbird Census – Coringa Wildlife Sanctuary सर्व्हे यांचा सविस्तर आढावा दिला आहे.
मागील महिन्यातील चालू घडामोडीवरील पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा:
1.ऑक्टोबर २०२५ महिन्यातील घडामोडी
1.सप्टेंबर २०२५ महिन्यातील घडामोडी
2.ऑगस्ट २०२५ महिन्यातील घडामोडी
3.जुलै २०२५ महिन्यातील घडामोडी
4.जून २०२५ महिन्यातील घडामोडी
१. Khelo India Tribal Games – लोगो व Mascot ‘Morveer’ अनावरण | Khelo India Tribal Games Logo & Mascot Unveiled
प्रतिमा स्रोत / Image Source:
Adda247 Current Affairs
पहिल्या Khelo India Tribal Games (KITG) साठी लोगो, थीम गीत आणि अधिकृत Mascot ‘Morveer’ चे अनावरण छत्तीसगडमधील बिलासपूर येथील Late B. R. Yadav Sports Stadium मध्ये करण्यात आले.30] आदिवासी खेळाडूंना विशेष व्यासपीठ देण्यासाठी हा राष्ट्रीय क्रीडा उपक्रम १४ फेब्रुवारी २०२६ पासून सुरू होणार आहे आणि केंद्र सरकारच्या Khelo India योजनेचा एक महत्त्वाचा विस्तार मानला जातो.
- कार्यक्रमात छत्तीसगडचे मुख्यमंत्री Vishnu Deo Sai, उपमुख्यमंत्री Arun Sao तसेच केंद्र व राज्य क्रीडा विभागातील वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते.30]
- ‘Morveer’ हे Chhattisgarhi शब्दांवर आधारित Mascot आहे – ‘Mor’ म्हणजे “माझे/आपले” आणि ‘Veer’ म्हणजे “शूरवीर”, जे आदिवासी समाजाचा अभिमान व धैर्य दर्शवते.
- Games मध्ये archery, athletics, football, hockey, wrestling, swimming आणि weightlifting असे सात मुख्य क्रीडा प्रकार तसेच दोन indigenous demonstration sports असतील.
- Talent identification हा मुख्य उद्देश असून निवडलेल्या खेळाडूंना Khelo India Athletes म्हणून दरवर्षी ८ वर्षांपर्यंत शिष्यवृत्ती देण्यात येईल.30]
- युवक व्यवहार व क्रीडा मंत्रालय, Sports Authority of India, Indian Olympic Association आणि राष्ट्रीय क्रीडा महासंघ यांच्या सहकार्याने स्पर्धा आयोजित केल्या जाणार आहेत.
परीक्षा दृष्टिकोन: कार्यक्रम – Khelo India Tribal Games (पहिली आवृत्ती), स्थळ – बिलासपूर (छत्तीसगड), सुरुवात – १४ फेब्रुवारी २०२६; Mascot – ‘Morveer’; उद्दिष्ट – आदिवासी क्रीडा प्रतिभेचा शोध व Khelo India शिष्यवृत्ती.
२. भारताची पहिली National Anti-Terror Policy | India’s First National Anti-Terror Policy
केंद्र सरकार भारताची पहिली National Anti-Terror Policy (National Counter Terrorism Policy) अंतिम करत आहे, जी देशभर दहशतवादविरोधी कारवायांसाठी एकसमान मार्गदर्शक चौकट देईल.35] या धोरणात digital radicalisation, खुले सीमाभाग, निधीमार्फत होणारे conversion नेटवर्क्स आणि नवीन तंत्रज्ञानाधारित धोक्यांना तोंड देण्यासाठी विविध उपायांचा समावेश आहे.35]
- धोरणाचा मसुदा गृह मंत्रालय (MHA) तयार करत असून National Investigation Agency (NIA) ने ऑपरेशनल अनुभवावर आधारित महत्त्वाचे inputs दिले आहेत.
- धोरणाचा उद्देश – केंद्र आणि राज्य पातळीवरील सुरक्षा एजन्सींमध्ये समन्वय वाढवणे, माहितीची देवाणघेवाण सुलभ करणे आणि दहशतवादी कृत्ये घडण्यापूर्वीच रोखणे.
- NATGRID सारख्या प्लॅटफॉर्मद्वारे विविध सरकारी व खाजगी डेटाबेसचा उपयोग intelligence आणि law enforcement agencies साठी अधिक प्रभावी बनवण्यावर भर आहे.
- online radicalisation, encrypted communication आणि social media चा वापर करून भरती/प्रचार करणाऱ्या नेटवर्क्सवर विशेष लक्ष केंद्रीत केले जाणार आहे.
- धोरणात सीमा सुरक्षेचे घटक, maritime security, terror financing आणि critical infrastructure संरक्षण यांचेही निर्देश समाविष्ट असतील.
परीक्षा दृष्टिकोन: धोरण – पहिली National Anti-Terror / Counter Terrorism Policy; मुख्य जबाबदारी – MHA, NIA; महत्वाचे घटक – digital radicalisation, terror financing, open borders, NATGRID आधारित माहिती-सामायिकरण.
३. Good Governance Day – नागरिक-केंद्रित सुशासन | Good Governance Day: Citizen-Centric Governance
प्रतिमा स्रोत / Image Source:
PIB Press Information Bureau
Good Governance Day दरवर्षी २५ डिसेंबर रोजी माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या जयंतीनिमित्त साजरा केला जातो, ज्यामध्ये उत्तरदायित्व, पारदर्शकता आणि नागरिकाभिमुख प्रशासनावर भर दिला जातो. हा दिवस भारतातील सुशासनाच्या सुधारित चौकटीचे प्रतीक असून सेवा वितरण, पायाभूत सुविधा आणि डिजिटल गव्हर्नन्स सुधारण्यासाठी विविध उपक्रमांशी जोडला जातो.
- अटलबिहारी वाजपेयी यांनी पंतप्रधान म्हणून राष्ट्रीय महामार्ग, ग्रामीण रस्ते (PMGSY) आणि दूरसंचार विस्तार यांसारख्या पायाभूत सुविधांना प्राधान्य दिले.
- त्यांच्या लोकशाहीवादी व सर्वसमावेशक नेतृत्वामुळे नागरिक-केंद्रित, उत्तरदायी आणि परिणामाभिमुख प्रशासनाचे तत्त्व दृढ झाले.
- २०१९ मध्ये Department of Administrative Reforms and Public Grievances (DARPG) ने Good Governance Index (GGI) सुरू केला, जो राज्ये व केंद्रशासित प्रदेशांमधील सुशासन कामगिरीचे मापन करतो.
- GGI मध्ये १० क्षेत्रांतील ५८ निर्देशकांचा वापर केला जातो – कृषी, उद्योग, मानव संसाधन, आरोग्य, पायाभूत सुविधा, आर्थिक व सामाजिक कल्याण, न्याय व सुरक्षाव्यवस्था, पर्यावरण आणि नागरिक-केंद्रित प्रशासन.
- राज्यांना भौगोलिक व विकास पातळी लक्षात घेऊन चार गटात विभागले जाते, ज्यामुळे समान स्तरावरील राज्यांची तुलना सुलभ होते.
- GGI च्या निष्कर्षांवर आधारित परिषद, best practices शेअरिंग आणि डिजिटल गव्हर्नन्स उपक्रमांमुळे Viksit Bharat 2047 या दृष्टिकोनाला बळ मिळते.
परीक्षा दृष्टिकोन: Good Governance Day – २५ डिसेंबर (अटलबिहारी वाजपेयी जयंती); Good Governance Index – २०१९ मध्ये DARPG द्वारा सुरू; १० क्षेत्रे, ५८ निर्देशक; उद्देश – राज्य/UT स्तरावर सुशासन कामगिरी मापन व स्पर्धात्मक सुधारणा.
महत्वाच्या दिवसांसंबंधी असलेल्या पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा:
2.राष्ट्रीय अंतराळ दिवस २०२५ | National Space Day 2025 3.जागतिक ज्येष्ठ नागरिक दिवस २०२५ | World Senior Citizens Day 2025
४. Asian Waterbird Census – Coringa Wildlife Sanctuary सर्व्हे | Asian Waterbird Census at Coringa Sanctuary
प्रतिमा स्रोत / Image Source:
The Hindu
Photo Credit: BY ARRANGEMENT
४०वा Asian Waterbird Census आणि ६०वा International Waterbird Census १०–११ जानेवारी २०२६ रोजी Andhra Pradesh मधील Coringa Wildlife Sanctuary व आसपासच्या wetlands मध्ये आयोजित केला जाणार आहे. या सर्व्हेद्वारे स्थलांतरित आणि स्थानिक जलपक्ष्यांची विविधता, लोकसंख्या प्रवृत्ती आणि Godavari मुखातील या महत्त्वाच्या सागरी दलदलीचे पर्यावरणीय महत्त्व नोंदवले जाईल.
- सर्व्हे Andhra Pradesh Forest Department, Bombay Natural History Society (BNHS), Wildlife Institute of India आणि World Wide Fund for Nature यांच्या सहकार्याने पार पडेल.
- हा Coringa Wildlife Sanctuary आणि त्याच्या आसपासच्या wetlands साठी दहावा जलपक्षी सर्व्हे असेल, ज्यामुळे दीर्घकालीन monitoring साठी महत्त्वपूर्ण डेटा मिळतो.
- Coringa हे Godavari delta जवळील विस्तृत mangrove जंगल आणि समृद्ध पक्षी जैवविविधतेसाठी प्रसिद्ध आहे, जे स्थलांतरित जलपक्ष्यांसाठी महत्त्वाचे निवासस्थान आहे.
- सर्व्हेमध्ये चार प्रमुख प्रजातींवर विशेष लक्ष दिले जाईल – endangered Indian Skimmer, endangered Great Knot, Near Threatened Eurasian Curlew आणि Eurasian Oystercatcher.
- या सर्व प्रजाती Godavari मुखात हिवाळ्यात खाद्य शोधण्यासाठी येतात; Godavari estuary हे Indian Skimmer आणि Great Knot एकत्र दिसणारे विरळ ठिकाण मानले जाते.
- स्थानिक birdwatchers ना सहभागी करून घेण्याचा Forest Department चा उद्देश असून त्यामुळे डेटा संकलनासोबतच समुदायात संरक्षणाविषयी जागृती वाढेल.
- सर्व्हेचे निष्कर्ष जागतिक waterbird डेटाबेसचा भाग बनतील आणि पूर्व किनारपट्टीवरील स्थलांतरित प्रजातींसाठी संरक्षण नियोजनास मदत करतील.
परीक्षा दृष्टिकोन: Asian Waterbird Census – ४०वी आवृत्ती; स्थळ – Coringa Wildlife Sanctuary, Godavari estuary (आंध्र प्रदेश); प्रमुख संस्थाः AP Forest Dept, BNHS, WII, WWF; लक्ष प्रजाती – Indian Skimmer, Great Knot (endangered), Eurasian Curlew (Near Threatened), Eurasian Oystercatcher.
५. सिक्कीम उच्चभूिमध्ये नवीन Collembola प्रजाती | New Collembola Species Discovered in Sikkim Highlands
प्रतिमा स्रोत / Image Source:
GKToday
सिक्कीमच्या उच्चभूमीतील वन्यजीव अभयारण्यात नवीन Collembola प्रजाती (springtails) शोधण्यात आली असून ही प्रजाती जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वाची आहे. Collembola हे मायक्रोस्कोपिक आर्थ्रोपॉड्स असून मातीच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचे भूमिका बजावतात.
- सिक्कीम उच्चभूमीतील विशेष वातावरणामुळे येथे अद्वितीय मायक्रोफौना आढळतात.
- नवीन प्रजातीच्या शोधाने सिक्कीमच्या उच्च उंचीवरील मातीच्या पारिस्थितिक तंत्राचे महत्त्व अधोरेखित झाले.
- या प्रजातींचा शोध जैवविविधता संशोधन आणि संरक्षणासाठी महत्त्वाचा टप्पा आहे.
परीक्षा दृष्टिकोन: Collembola (springtails) – नवीन प्रजाती सिक्कीम उच्चभूिमध्ये शोधली गेली; महत्त्व – माती आरोग्य, उच्च उंची जैवविविधता.
६. IIT Delhi चा AI Agent AILA – स्वायत्त प्रयोग | IIT Delhi's AI Agent AILA for Autonomous Lab Experiments
IIT Delhi ने AI Agent AILA विकसित केला असून हा प्रयोगशाळेतील स्वायत्त प्रयोगांसाठी वापरला जाणार आहे. AILA हे कृत्रिम बुद्धिमत्ता तंत्रज्ञानाचे एक क्रांतिकारी अनुप्रयोग असून संशोधन कार्यक्षमतेत वाढ करेल.
- AILA स्वयंचलितपणे प्रयोग डिझाइन, उपकरण हाताळणी आणि डेटा विश्लेषण करू शकते.
- हे AI agent वैज्ञानिक संशोधन प्रक्रियेला वेगवान आणि अचूक बनवेल.
- IIT Delhi च्या या तंत्रज्ञानाने भारतातील AI संशोधनात नवीन दिशा दिली आहे.
परीक्षा दृष्टिकोन: AILA – IIT Delhi चा AI Agent; उद्देश – स्वायत्त प्रयोगशाळा प्रयोग; महत्त्व – संशोधन कार्यक्षमता वाढ.
७. महाराष्ट्रातील प्राचीन वर्तुळाकार दगड लॅबिरिंथ | Ancient Circular Stone Labyrinth Discovered in Maharashtra
महाराष्ट्रात प्राचीन वर्तुळाकार दगड लॅबिरिंथ (stone labyrinth) शोधण्यात आले असून हे पुरातत्त्वीयदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचे आहे. हा शोध महाराष्ट्राच्या प्रागैतिहासिक संस्कृतीबद्दल नवीन माहिती पुरवतो.
- वर्तुळाकार दगड रचना प्राचीन धार्मिक किंवा सांस्कृतिक विधींसाठी वापरली गेली असावी.
- हा शोध महाराष्ट्राच्या प्रागैतिहासिक स्थळांच्या यादीत भर घालतो.
- पुरातत्त्वीय संशोधनाला नवीन दिशा मिळाली आहे.
परीक्षा दृष्टिकोन: प्राचीन stone labyrinth – महाराष्ट्रात शोधला गेला; महत्त्व – प्रागैतिहासिक संस्कृती, धार्मिक विधींचे पुरावे.
८. गुजरातमध्ये ५ लाख रूफटॉप सोलर इन्स्टॉलेशन्स | Gujarat Tops India with 5 Lakh Rooftop Solar Installations
गुजरातने देशात सर्वाधिक ५ लाख रूफटॉप सोलर इन्स्टॉलेशन्स पूर्ण केल्या असून नवीकरणीय ऊर्जा क्षेत्रात आघाडी घेतली आहे. हे यश गुजरातच्या सौर ऊर्जा धोरण आणि प्रोत्साहन योजनांचे परिणाम आहे.
- ५ लाख सोलर इन्स्टॉलेशन्समुळे मोठ्या प्रमाणात वीज उत्पादन वाढले आहे.
- गुजरात नवीकरणीय ऊर्जा लक्ष्य साध्य करण्यात आघाडीवर आहे.
- रूफटॉप सोलरमुळे घरगुती वीज खर्चात बचत होत आहे.
परीक्षा दृष्टिकोन: गुजरात – ५ लाख रूफटॉप सोलर इन्स्टॉलेशन्ससह देशात अव्वल; महत्त्व – नवीकरणीय ऊर्जा, ऊर्जा स्वावलंबन.
९. वैभव सूर्यवंशीचा ३६ चेंडूंचा शतक | Vaibhav Suryavanshi's Record 36-Ball Century
वैभव सूर्यवंशीने केवळ ३६ चेंडूंमध्ये शतक ठोकले असून हा क्रिकेटमधील अविस्मरणीय रेकॉर्ड आहे. या तरुण खेळाडूने आपली जबरदस्त फलंदाजीच्या क्षमता सिद्ध केली आहे.
- ३६ चेंडूंचे शतक हा T20 क्रिकेटमधील वेगवान शतकांचा विक्रम आहे.
- वैभव सूर्यवंशी भारतीय क्रिकेटमधील उभरता तारा ठरला आहे.
- हा रेकॉर्ड भविष्यातील मोठ्या कामगिरींचा संकेत आहे.
परीक्षा दृष्टिकोन: वैभव सूर्यवंशी – ३६ चेंडूंचा शतक; महत्त्व – T20 क्रिकेटमधील वेगवान शतकाचा रेकॉर्ड.
१०. भारतीय रेल्वेचे AI सिस्टम – वन्यजीव मृत्यू प्रतिबंध | Indian Railways AI Systems to Prevent Wildlife Deaths
भारतीय रेल्वेने वन्यजीव मृत्यू रोखण्यासाठी AI आधारित सिस्टम्स तैनात केले असून हे सिस्टम्स ट्रेन मार्गावरील संवेदनशील भागात प्रभावी ठरत आहेत. यामुळे मानव-वन्यजीव संघर्ष कमी होण्यास मदत होत आहे.
- AI सिस्टम्समध्ये CCTV कॅमेरा, motion sensors आणि real-time alert system समाविष्ट आहेत.
- ट्रेन ड्रायव्हर्सना तात्काळ अलर्ट पाठवून वेग कमी करण्यास सांगितले जाते.
- हा उपक्रम रेल्वे आणि वन विभागाच्या संयुक्त प्रयत्नांचा भाग आहे.
परीक्षा दृष्टिकोन: भारतीय रेल्वे – AI सिस्टम वन्यजीव मृत्यू प्रतिबंधासाठी; घटक – CCTV, motion sensors, real-time alerts.
११. मध्य प्रदेश – २०२६-२७ पासून Rolling Budget | Madhya Pradesh Rolling Budget from 2026-27
मध्य प्रदेश सरकारने २०२६-२७ या आर्थिक वर्षापासून Rolling Budget प्रणाली लागू करण्याची घोषणा केली असून ही प्रणाली दीर्घकालीन नियोजनासाठी महत्त्वाची आहे. Rolling Budget मुळे प्रत्येक वर्षी पुढील तीन वर्षांचे नियोजन करता येईल.
- Rolling Budget ही आधुनिक आर्थिक नियोजन पद्धत असून अर्थव्यवस्थेच्या बदलांनुसार लवचिकता मिळते.
- मध्य प्रदेश हा या प्रणालीचा अवलंब करणारा पहिला राज्य ठरला आहे.
- या प्रणालीमुळे विकास प्रकल्पांना सातत्यपूर्ण निधी उपलब्ध होईल.
- NewSpace India Limited (NSIL) आणि AST SpaceMobile यांच्यातील व्यावसायिक कराराचा भाग.
- सॅटेलाइटमध्ये direct-to-smartphone broadband सेवा देण्याची क्षमता आहे.
- LVM-3 ची ६,५०० किलो क्षमता असलेली मोठी व्यावसायिक लाँच.
- फुकुशिमा (२०११) नंतर बंद असलेल्या प्लांटची सुरक्षा तपासणी पूर्ण झाली.
- जपानची ऊर्जा गरज पूर्ण करण्यासाठी न्यूक्लिअर पॉवर पुन्हा सुरू.
- सुरक्षा मानके कठोर करून पुन्हा चालू करण्यास मंजुरी.
- मनुका उत्पादन, प्रक्रिया आणि निर्यात वाढीसाठी विशेष संशोधन केंद्र.
- शेतकऱ्यांना नवीन तंत्रज्ञान आणि उच्च दर्जाच्या जाती उपलब्ध होतील.
- सांगलीच्या मनुका उद्योगाला जागतिक स्पर्धात्मकता मिळेल.
परीक्षा दृष्टिकोन: Rolling Budget – मध्य प्रदेश २०२६-२७ पासून; वैशिष्ट्य – प्रत्येक वर्षी ३ वर्षांचे नियोजन; महत्त्व – लवचिकता, सातत्यपूर्ण निधी.
१२. ISRO – BlueBird Block-2 सॅटेलाइट लाँच | ISRO BlueBird Block-2 Satellite Launch
ISRO ने २४ डिसेंबरला BlueBird Block-2 सॅटेलाइट लाँच करण्याची घोषणा केली असून हे व्यावसायिक उपक्रमाचे महत्त्वाचे पाऊल आहे. LVM-3 रॉकेटद्वारे हे सॅटेलाइट Low Earth Orbit मध्ये सोडले जाईल.
परीक्षा दृष्टिकोन: BlueBird Block-2 – ISRO व्यावसायिक लाँच २४ डिसेंबर; रॉकेट – LVM-3; ग्राहक – NSIL+AST SpaceMobile; क्षमता – ६,५०० किलो LEO.
१३. जपान – जगातील सर्वांत मोठा न्यूक्लिअर प्लांट पुन्हा सुरू | Japan Restarts World's Largest Nuclear Plant
जपान सरकारने फुकुशिमा अपघातानंतर बंद पडलेला जगातील सर्वांत मोठा न्यूक्लिअर पॉवर प्लांट पुन्हा सुरू करण्याची घोषणा केली आहे. हा निर्णय ऊर्जा सुरक्षेसाठी महत्त्वाचा मानला जात आहे.
परीक्षा दृष्टिकोन: जपान – जगातील सर्वांत मोठा न्यूक्लिअर प्लांट पुन्हा सुरू; संदर्भ – फुकुशिमा (२०११) नंतर पहिल्यांदा.
१४. महाराष्ट्र सांगली – मनुका संशोधन केंद्र | Maharashtra Sangli Dedicated Raisin Research Centre
महाराष्ट्रातील सांगली शहराला स्वतंत्र मनुका (raisin) संशोधन केंद्र मिळणार असून हे केंद्र देशातील मनुका उद्योगाला चालना देईल. सांगली हा देशातील प्रमुख मनुका उत्पादक जिल्हा आहे.
परीक्षा दृष्टिकोन: सांगली (महाराष्ट्र) – मनुका संशोधन केंद्र; महत्त्व – देशातील प्रमुख मनुका उत्पादक क्षेत्राला चालना.
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा