Daily Current Affairs 8 January 2026 - चालू घडामोडी
८ जानेवारी २०२६ रोजीच्या दैनिक चालू घडामोडींमध्ये भारतीय लष्कराची नवी Bhairav Special Force (ड्रोन युद्धासाठी), भारत जगातील सर्वात मोठा तांदूळ उत्पादक देश, प्रसार भारतीमार्फत मणिपूरमध्ये Thadou भाषेचे रेडिओ प्रसारण पुनर्संचयित करण्याची पावले, तेजस हलक्या लढाऊ विमानाच्या पहिल्या उड्डाणाची २५ वी वर्षपूर्ती, तसेच पाकिस्तानातील Taxila (रावळपिंडी) येथे सापडलेली कुशाण सम्राट वसुदेवाच्या काळातील २,००० वर्षे जुनी नाणी व lapis lazuli यांचा समावेश आहे. ही सर्व माहिती MPSC/UPSC, संरक्षण, कृषी, संस्कृती, प्राचीन इतिहास आणि विज्ञान-तंत्रज्ञान या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची आहे.
1. भारतीय लष्कराची ‘Bhairav’ विशेष दल – ड्रोन युद्धासाठी नवी फोर्स | Indian Army’s Bhairav Force for Drone Warfare
सारांश:
भारतीय लष्कराने आधुनिक आणि hybrid warfare लक्षात घेऊन ‘Bhairav’ नावाची नव्या पिढीची तंत्रज्ञान-आधारित विशेष फोर्स उभारली आहे. या फोर्ससह संपूर्ण सेनेमध्ये एक लाखाहून अधिक ड्रोन ऑपरेटर्सचे प्रशिक्षण पूर्ण झाले असून, शत्रूच्या आतल्या भागात जलद, उच्च-तंत्रज्ञानयुक्त हल्ले करण्यासाठी Bhairav युनिट्स तयार करण्यात आली आहेत.
- Bhairav हे hybrid व multi-domain warfare (भू, वायू, सायबर, ड्रोन) लक्षात घेऊन तयार केलेले नवे special force formation आहे.
- सर्व Bhairav सैनिकांना लढाऊ ड्रोन हाताळणे, शत्रूच्या तळांवर real-time targeting, surveillance व electronic warfare याचे प्रशिक्षण दिले जाते.
- सुमारे १५ Bhairav बटालियन आधीच दोन्ही सीमेवर तैनात आहेत; लवकरच सुमारे २५ बटालियनपर्यंत विस्ताराची योजना आहे.
- ही फोर्स Para Special Forces आणि नियमित पायदळ यांच्यातील operational gap भरून काढण्यासाठी, tactical ते operational depth पर्यंत उच्च-गतीचे ऑपरेशन करण्यासाठी तयार केली आहे.
- दक्षिण कमांडअंतर्गत वाळवंट क्षेत्रातील एक Bhairav battalion “Sons of the Soil” संकल्पनेनुसार प्रामुख्याने राजस्थानातील जवानांपासून तयार केली आहे.
- या युनिट्सनी अलीकडील Exercise ‘Akhand Prahar’ दरम्यान आपली operational क्षमता यशस्वीरीत्या सिद्ध केली असून, १५ जानेवारीला जयपूर येथे होणाऱ्या Army Day परेडमध्येही सहभाग अपेक्षित आहे.
परीक्षा दृष्टिकोन: Bhairav – भारतीय लष्कराची नवी तंत्रज्ञान-आधारित Special Force; १ लाख+ drone operatives; १५–२५ बटालियन; Para SF आणि infantry यांच्यातील bridge unit; Exercise Akhand Prahar मध्ये validation.
2. भारत जगातील सर्वात मोठा तांदूळ उत्पादक | India Emerges as World’s Largest Rice Producer
सारांश:
भारताने २०२५ मध्ये चीनला मागे टाकत जगातील सर्वात मोठा तांदूळ उत्पादक देश म्हणून स्थान मिळवले आहे. केंद्रीय कृषिमंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार भारताचे तांदूळ उत्पादन १५०.१८ दशलक्ष टनांवर पोहोचले, तर चीनचे उत्पादन १४५.२८ दशलक्ष टन होते.
- स्थान: १) भारत – १५०.१८ दशलक्ष टन २) चीन – १४५.२८ दशलक्ष टन (२०२५).
- कारणे: उच्च उत्पादकतेच्या वाणांचा वापर, सिंचनात सुधारणा, यांत्रिकीकरण आणि सरकारी MSP/सब्सिडी धोरणांचा प्रभाव.
- परिणाम: अन्नसुरक्षा बळकट, जागतिक बाजारात भारताचे rice export वाढले; मात्र पाणी वापर, भूजल पातळी घसरण व monsoon dependency यावर लक्ष देणे आवश्यक आहे.
परीक्षा दृष्टिकोन: भारत – जगातील सर्वात मोठा तांदूळ उत्पादक; उत्पादन १५०.१८ MT; कृषिमंत्री – शिवराज सिंह चौहान; GS3: Agriculture, Food Security, Water Management.
3. मणिपूरमध्ये Thadou भाषेचे प्रसारण पुन्हा सुरू करण्याची पावले | Prasar Bharati to Restore Thadou Language Broadcast
सारांश:
सार्वजनिक प्रसारक प्रसार भारतीने मणिपूरमधील All India Radio इम्फाळ केंद्रातून Thadou भाषा कार्यक्रमांचे live रेडिओ प्रसारण पुन्हा सुरू करण्यासाठी आवश्यक पावले उचलली आहेत. २०२३ मधील जातीय हिंसाचारानंतर Thadou कर्मचारी इम्फाळ खोर्यातून बाहेर गेल्यामुळे live कार्यक्रम बंद झाले होते आणि केवळ रेकॉर्डेड गीते प्रसारित होत होती.
- १२ डिसेंबर २०२५ रोजी प्रसार भारतीने AIR इम्फाळ कार्यक्रम प्रमुखांना Thadou व इतर बोलींमध्ये live प्रसारण पुन्हा सुरू करण्यासाठी कर्मचाऱ्यांची माहिती सादर करण्यास सांगितले.
- Thadou Inpi Manipur या संघटनेने पूर्वीचे Thadou कर्मचारी परत बोलावणे किंवा सर्व समुदायांमधून नव्या भरतीची मागणी केली.
- सध्या Thadou सामग्री दररोज सायं. ५ ते ५.३० या वेळेत रेकॉर्डेड स्वरूपात प्रसारित होते; live चर्चासत्र/समुदाय कार्यक्रम पुन्हा सुरू करण्याची योजना आहे.
- हा निर्णय भाषिक हक्क, सांस्कृतिक ओळख आणि North-East मध्ये विश्वास निर्माण (confidence-building measure) यासाठी महत्त्वाचा मानला जातो.
परीक्षा दृष्टिकोन: Thadou – मणिपूरमधील जनजातीय भाषा; प्रसार भारती – सार्वजनिक प्रसारण संस्था; GS1 (भाषिक विविधता) + GS2 (संविधानिक संरक्षण, अल्पसंख्याक भाषा).
4. तेजस LCA च्या पहिल्या उड्डाणाची २५ वी वर्षपूर्ती | 25th Anniversary of Tejas LCA’s First Flight
सारांश:
४ जानेवारी २०२६ रोजी भारतीय वायुसेनेने व DRDO-HAL यांनी विकसित केलेल्या स्वदेशी तेजस Light Combat Aircraft (LCA) च्या पहिल्या उड्डाणाच्या २५ व्या वर्षपूर्तीचे स्मरण केले. ४ जानेवारी २००१ रोजी बेंगळुरूतील HAL विमानतळावरून Wing Commander राजीव कोठियाल यांनी Tejas Technology Demonstrator (TD-1) चे पहिले उड्डाण केले होते.
- LCA कार्यक्रम सुरू: १९८३ – MiG-21 फायटर replace करून स्वदेशी लढाऊ विमान तयार करण्याचे उद्दिष्ट.
- पहिले उड्डाण: ४ जानेवारी २००१; HAL Airport, Bengaluru; Test pilot – Wing Commander Rajiv Kothiyal.
- आज Tejas Mk1/ Mk1A स्क्वॉड्रन Indian Air Force मध्ये operational असून, future variants Navy व export markets साठी विकसित होत आहेत.
- Tejas कार्यक्रम भारताच्या defence indigenisation, Atmanirbhar Bharat आणि high-tech manufacturing क्षमतेचे प्रतीक आहे.
परीक्षा दृष्टिकोन: Tejas LCA – स्वदेशी हलके लढाऊ विमान; maiden flight date, pilot नाव, कार्यक्रम वर्षे हे तथ्य Prelims/GS3 मध्ये वारंवार विचारले जाऊ शकतात.
5. Taxila येथे सापडलेली कुशाण काळातील नाणी | 2,000-Year-Old Kushan Coins from Taxila
सारांश:
पाकिस्तानातील रावळपिंडी जिल्ह्यातील Taxila परिसरातील Bhir Mound येथे केलेल्या उत्खननात कुशाण साम्राज्याच्या सम्राट वसुदेवाच्या काळातील सुमारे २,००० वर्षे जुनी तांब्याची नाणी आणि lapis lazuli दगडाचे तुकडे सापडले आहेत. नाणी इ.स. २ रे शतकातील (२nd century AD) असल्याचे मानले जाते, तर दगड ६ वे इ.स.पूर्व काळातील व्यापार-संबंध दाखवतात.
- स्थान: Bhir Mound, Taxila (Rawalpindi, पाकिस्तान) – प्राचीन Gandhara/तक्षशिला क्षेत्रातील महत्त्वाचे शहरी केंद्र.
- नाणी: Bronze coins; obverse वर सम्राट Vasudeva; reverse वर एक स्त्री देवता – कुशाण काळातील धार्मिक बहुवाद व कलाशैलीचे उदाहरण.
- Lapis lazuli तुकडे – मध्य आशियातून/अफगाणिस्तानातून येणाऱ्या long-distance trade network चे पुरावे.
- कुशाण साम्राज्य Silk Route व्यापार, Gandhara art, Buddhism च्या प्रसारासाठी प्रसिद्ध; Taxila हे त्या काळातील शिक्षण व व्यापार केंद्र होते.
परीक्षा दृष्टिकोन: नव्याने सापडलेली कुशाण नाणी – सम्राट Vasudeva च्या काळातील; स्थळ – Bhir Mound, Taxila; विषय – Ancient History, Kushan period, Gandhara art, Silk Route (UPSC/MPSC Prelims + GS1).
दैनिक चालू घडामोडींचे नियमित पुनरावलोकन करा. मुख्य तारीखा, व्यक्ती, स्थळे आणि संकल्पना (Bhairav, Thadou, Tejas, Vasudeva इ.) स्वतःच्या नोट्समध्ये तक्त्याच्या स्वरूपात लिहून ठेवा – Prelims आणि Mains दोन्हीसाठी उपयुक्त.
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा