Daily Current Affairs 10 September 2025- चालू घडामोडी
दैनिक चालू घडामोडी (१० सप्टेंबर २०२५)(Daily Current Affairs 10 September 2025): भारतातील उपराष्ट्रपती निवडणूक, क्रीडा प्रगती, IT क्षेत्रातील आव्हाने, संरक्षण व जैवविविधतेच्या मुद्द्यांना स्पर्श करणारे आजचे सर्व महत्वाचे प्रश्न येथे संक्षिप्त व मुद्देसूद स्वरूपात दिले आहेत. MPSC, UPSC, बँकिंग, रेल्वे, पंचायत समिती, शिक्षक भरती आणि सर्व स्पर्धा परीक्षा तसेच चालू घडामोडी ब्लॉग, क्विझ, व मुलाखतीसाठी ही माहिती अत्यंत उपयुक्त ठरेल. सर्व माहिती प्रमाणित स्रोतांतून घेतली आहे, त्यामुळे विद्यार्थी आणि स्पर्धा परीक्षार्थी यांच्यासाठी हे उत्कृष्ट रिव्हिजन टूल आहे.
मागील महिन्यातील चालू घडामोडीवरील पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा:१. सी.पी. राधाकृष्णन भारताचे १५ वे उपराष्ट्रपती निवडले | CP Radhakrishnan Elected as India’s 15th Vice President
सारांश:
सी.पी. राधाकृष्णन (माजी तमिळनाडू BJP अध्यक्ष व महाराष्ट्राचे राज्यपाल) यांची ९ सप्टेंबर २०२५ रोजी भारताचे १५ वे उपराष्ट्रपती म्हणून निवड झाली. त्यांनी विरोधी उमेदवार, माजी सर्वोच्च न्यायालय न्यायाधीश बी. सुदर्शन रेड्डी यांचा १५२ मतांनी पराभव केला, एकूण ७६७ MPs पैकी (९८.२%) मतदान झाले. ही निवड संसदेमध्ये NDA च्या ताकदीचे प्रतीक ठरली, तसेच प्रतिपक्षातील क्रॉस-वोटिंगचे संकेतही दिले. उपराष्ट्रपतीपदाची जागा २१ जुलै २०२५ पासून रिकामी होती (जगदीप धनखड यांनी आरोग्य कारणास्तव राजीनामा दिला होता).
- राधाकृष्णन हे दोनवेळा कोयंबतूरचे लोकसभा खासदार, तमिळनाडू BJP अध्यक्ष, भारतीय कोयर बोर्डचे अध्यक्ष आणि महाराष्ट्र, तामिळनाडू, झारखंड, तेलंगणा या राज्यांचे राज्यपाल राहिले आहेत.
- यांनी 452 प्रथम पसंती मते मिळवली, तर रेड्डींना 300 मते मिळाली; 15 मते अमान्य ठरली.
- सर्वोच्च पदावरील त्यांच्या प्रशासकीय व राजकीय अनुभवानं संसदीय कार्यक्षमता वाढण्यास मदत होईल.
- संविधानाच्या सातत्य आणि संसदेचा स्थिरता यावर भर देत या निवडणुकीचे महत्त्व अधोरेखित होते. NDA च्या नेतृत्वात राधाकृष्णन यांच्या राजकीय आणि सांस्कृतिक योगदानाची प्रशंसा झाली.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- निवडणूक: ९ सप्टेंबर २०२५ (७६७ पैकी ७८१ MPs, १३ अनुपस्थित)
- NDA चे संसदेमध्ये वर्चस्व पुन्हा सिद्ध
- उपराष्ट्रपतीपदासाठी “राज्यसभा अध्यक्ष” म्हणून जबाबदारी वाढली
- राष्ट्रहिताच्या दृष्टीने अनुभवी नेत्याची नियुक्ती
२. SAI आणि IIT दिल्लीचे क्रीडा नवोपक्रमांसाठी समन्वय | SAI, IIT Delhi Join Forces for Sports Innovation
सारांश:
स्पोर्ट्स अथॉरिटी ऑफ इंडियाच्या (SAI) नॅशनल सेंटर फॉर स्पोर्ट्स सायन्स रिसर्च (NCSSR) आणि IIT दिल्ली यांच्यात ९ सप्टेंबर २०२५ रोजी सामंजस्य करार झाला. क्रीडा विज्ञान, शारीरिक कामगिरी, नवोपक्रम, स्वदेशी स्पोर्ट्स इक्विपमेंट आणि पैराअथलीट्ससाठी प्रशिक्षणास चालना देण्याचे या कराराचे उद्दिष्ट आहे.
- कार्यबाह्य संशोधन, क्रीडा विज्ञान क्षेत्रात सहकार्य व नवउपक्रम, हिंदी स्वावलंबनाची वाढ.
- संयुक्त संशोधन, वैज्ञानिक पद्धतीने ऍथलीट कामगिरी विश्लेषण, इन्फ्रास्ट्रक्चरची वाढ.
- IIT दिल्लीमध्ये उच्च दर्जाची बायोमेकॅनिक्स प्रयोगशाळा सुरू—वास्तविक कामगिरी व दुखापत प्रतिबंधनावर भर.
- करारामुळे स्वदेशी उपकरण निर्मिती, आयातावर अवलंबून राहावं लागू नये म्हणून योगदान.
छोट्या-छोट्या उपक्रमांनी:
- प्रशिक्षण पद्धती, डेटा-ऍनॅलिसिस, संशोधन, पॅरा-अथलीट्ससाठी अनुकूल कार्यक्रम.
- विज्ञान व तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून “गर्व से स्वदेशी” आणि “आत्मनिर्भर भारत” मोहिमांना हातभार.
खेळासंबंधी बातम्या असलेल्या पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा:
2.भारताची २०३० राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धा आयोजित करण्यासाठी अधिकृत निविदा | India Bids to Host 2030 Commonwealth Games
3.‘रियल माड्रिड’ २०२५ मध्ये जगातील सर्वात मूल्यवान फुटबॉल क्लब | Real Madrid Named World’s Most Valuable Football Club in 2025
३. HIRE Act 2025: भारतीय IT निर्यात क्षेत्रासाठी मोठा धोका | HIRE Act 2025 Threat to Indian IT Exports
सारांश:
अमेरिकेतील “Halting International Relocation of Employment Act (HIRE Act 2025)” कायदा मंजूर झाल्यास भारतीय IT, BPO, आणि ग्लोबल कॅपेबिलिटी सेंटर्स (GCC) क्षेत्रावर थेट, दीर्घकालीन परिणाम होतील. अमेरिकन कंपन्यांना भारतासारख्या देशात दिल्या जाणाऱ्या IT/BPO सेवांसाठी २५% एक्साइज कर लावण्याची तरतूद, आणि त्या व्यवहाराला अमेरिकन कर-कपात पासून अपात्र करणे, हे भारतीय कंपन्यांच्या जगभरातील स्पर्धात्मकतेवर घाला ठरेले.
- २५% अतिरिक्त एक्साइज टॅक्स + कर-कपात नाही = जवळपास ४६% अतिरिक्त खर्च.
- तत्परिणामी, TCS, Infosys, Wipro, HCLTech, Tech Mahindra यासारख्या आघाडीच्या कंपन्या स्वतःच्या ग्राहकांसाठी सेवा महाग करावी लागतील, किंवा आपले नफ्यातून भरपाई करावी लागेल.
- कायद्यातील “अॅपॉर्शनमेंट” क्लॉजमुळे, संमिश्र बाजारासाठी प्रमाणपूर्ण कर आकारणी.
- सर्व नवीन पेमेंट्सवर १ जानेवारी २०२६ पासून लागू होणार.
घडामोडी:
- करार, सेवा संर्धने, कंत्राट पुनर्रचना व कामांचे वितरण पुन्हा ठरवावे लागेल.
- नियमन/पात्रता, सप्लायर्स, ऑटोमेशन व AI सोल्यूशन्सचा वापर वाढेल.
- व्यापार-धोरण व धोरणात्मक तणावाचे संभाव्य वाढते संकट.
४. ऑस्ट्रेलियाचे ‘घोस्ट शार्क’ : नौदल तंत्रज्ञानांत क्रांती | Australia’s ‘Ghost Shark’ and Naval Warfare
सारांश:
ऑस्ट्रेलिया सुमारे १.७ अब्ज ऑस्ट्रेलियन डॉलर्स (१.१ अब्ज यूएस $) गुंतवून “Ghost Shark” नावाच्या स्वयंचलित एक्स्ट्रा लार्ज ऑटोनॉमस अंडरसी व्हेईकल्स (XL-AUVs) प्रणाली विकसित करत आहे. या बिनमेजवान, बस-आकाराच्या पाणबुड्या लांब-प्रवास, गुप्त मोहीम, गस्त व स्ट्राइक ऑपरेशन्स करू शकतात. २०२६च्या सुरुवातीस ह्या नौका ऑस्ट्रेलियाच्या नौदल सेवेत दाखल होणार आहेत.
- Ghost Shark: पूर्णपणे AI-आधारित—प्रणाली 'Lattice' ने नेव्हिगेशन, प्रपल्शन व मिशन नियंत्रण.
- गोपनीयतेसाठी पारंपरिक प्रेशर हूल नाही, ‘फ्लडेड’ इंटीरिअर, टेन्शन वाढवणारे कार्य.
- कमी खर्चात सातत्यपूर्ण सागरी गस्त, आयएसआर (इंटेलिजन्स, सव्हेलन्स) व स्ट्राईक क्वालिटी—AUKUS मंजुरीच्या विलंबाचा भरपाई.
- उद्योगवाढ—१२० विद्यमान नोक-या, १५०+ नवीन स्किल्ड जॉब्स, ४० पेक्षा अधिक सप्लायर्समध्ये ६००+ रोजगार.
वैशिष्ट्यपूर्ण मुद्दे:
- स्वदेशी औद्योगिक उत्पादनाचे उदाहरण.
- बहुउद्देशीय व आर्थिकदृष्ट्या टिकाऊ पाणबुडी विकास.
५. भारतीय नौदलास ११ व्या ACTCM बार्ज ‘LSAM 25’ची मिळकत | Indian Navy Inducts 11th ACTCM Barge ‘LSAM 25’
सारांश:
८ सप्टेंबर २०२५ रोजी भारतीय नौदलाने M/s Suryadipta Projects Pvt Ltd, ठाणे येथे बनवलेल्या ११ व्या ACTCM (Ammunition Cum Torpedo Cum Missile) बार्ज LSAM २५ चे जलावतरण केले. हा प्रकल्प “मेक इन इंडिया” आणि “आत्मनिर्भर भारत” योजने अंतर्गत MSME भागीदारीत विकसित झाला, ज्याने देशातील नौदल लॉजिस्टिक्सची कार्यक्षमता मोठ्या प्रमाणात सुधारली आहे.
- या बार्जमध्ये दारुगोळा, टॉरपीडो आणि क्षेपणास्त्र सुरक्षितपणे वाहून नेण्यासंह आयोजन होते.
- संगणकीय परीक्षण व डिझाईन- NSTL (Visakhapatnam); गुणवत्ता प्रामाणपत्र- IRS.
- १० पैकी ११ बार्ज यशस्वीपणे उत्पादन व सेवेत कार्यरत.
- भारत सरकारच्या संरक्षण उत्पादन क्षेत्रातील MSME सहभागाचे उदाहरण.
संरक्षण संबंधी बातम्या असलेल्या पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा:
2.आयएनएस निस्तारचे जलावतरण | INS Nistar Commissioned
६. iDEX-DIO व EdCIL यांचा ASPIRE कार्यक्रमासाठी करार | iDEX-DIO, EdCIL MoU for ASPIRE Program
सारांश:
iDEX-DIO आणि EdCIL (India) Limited या दोन भारतीय संस्था “ASPIRE” (Accelerating Strategic Progress in Research and Education) कार्यक्रमासाठी ९ सप्टेंबर २०२५ रोजी एकत्र आल्या. या उपक्रमाचा उद्देश स्टार्टअप, संरक्षण, आणि शैक्षणिक तंत्रज्ञान क्षेत्रात नवोपक्रम वाढवणे, स्वदेशी तंत्रज्ञान निर्मितीला गती देणे आणि औद्योगिक, शैक्षणिक आणि संरक्षण क्षेत्रातील सहकार्य वाढवणे असा आहे.
- iDEX: ६५०+ स्टार्टअप्स; ५०+ उत्पादने; ३२५० कोटी रुपयांची खरेदी.
- EdCIL: २४% वार्षिक वाढ; आंतरराष्ट्रीय शैक्षणिक प्रकल्प कार्यान्वयनातील अग्रेसर.
- संरक्षण-शिक्षण टेक्नॉलॉजिक फ्युजन, नवोपक्रम, कौशल्य वृद्धीस उत्तेजन.
- आत्मनिर्भर भारत मोहिमेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा टप्पा.
७. भारतीय सशस्त्र दलांचा Zapad 2025 युद्धाभ्यासात सहभाग | Indian Armed Forces in ZAPAD 2025 Exercise
सारांश:
रशियातील Nizhniy, Mulino येथे १०–१६ सप्टेंबर २०२५ दरम्यान झालेल्या Zapad 2025 या बहुपक्षीय युद्धाभ्यासात भारतीय सशस्त्र दलांचा ६५ सदस्यीय तुकडी सहभाग घेत आहे. या सरावाचा उद्देश भारताच्या बहुपक्षीय संरक्षण सहकार्याला मजबुती देणे, तांत्रिक कुशलता वाढवणे, ॲडव्हान्स्ड ऑपरेशन्समध्ये सहभाग व इतर देशांतील लष्करी तंत्रज्ञान व रणनिती समजून घेणे असा आहे.
- ६५ सदस्यीय कमांड- ५७ आर्मी, ७ एअरफोर्स, १ नौदल प्रतिनिधी; नेतृत्व- कुमाऊं रेजिमेंट.
- मिशन प्लॅनिंग, तांत्रिक सराव, काउंटर-टेररिझम, तंत्रज्ञान संचलन, सह-प्रशिक्षण.
- अनेक आंतरराष्ट्रीय संरक्षण नीतिगतमध्ये भारताची भूमिका बळकट करण्यास मदत.
- इंटर-सर्विसेस एकत्रीकरण, प्रतिस्पर्धी परिस्थितींना सामोरे जाण्याची सवय.
८. ‘स्वच्छोत्सव २०२५’ – स्वच्छ आणि हिरवी उत्सव संस्कृती | Swacchotsav 2025: Clean and Green Festivities
सारांश:
१७ सप्टेंबर ते २ ऑक्टोबर २०२५ दरम्यान “स्वच्छता ही सेवा” (SHS 2025) अभियानाची सुरुवात झाली आहे, ज्याद्वारे ‘स्वच्छोत्सव’ म्हणून उत्सव काळात स्वच्छता, हरितता व सामाजिक सहभाग प्रसारले. १९५० हून अधिक नगरपालिका, राज्य-मंत्रालये, आणि जल शक्ति विभागाचा सहभाग आहे.
- थीम: स्वच्छ, हिरवी, जबाबदार सण साजरे करायला प्रोत्साहन.
- CTUs: सार्वजनिक स्थळ, बाजार, ट्रान्सपोर्ट हब, व इव्हेंट व्हेन्यूजमधील साफसफाई.
- डंपसाइट निर्मूलन: लिगसी वेस्ट रिमेडिएशन व सर्क्युलर इकॉनॉमीला साथ.
- सफाईमित्र सुरक्षा शिबिर: सफाई कर्मचाऱ्यांसाठी आरोग्य, सुरक्षा उपक्रम.
तणावमुक्त, शाश्वत उत्सवाची चळवळ वाढवण्यासाठी ही उपक्रम महत्त्वाची ठरत आहे.
९. ‘जायंट आफ्रिकन स्नेल’चे भारतातील अक्राळविक्राळ आक्रमण | Giant African Snail Invasion in India
सारांश:
जायंट आफ्रिकन स्नेल (Lissachatina fulica) ही जगातील सर्वात आक्रमक प्रजातीपैकी एक आहे. २०२४ मध्ये चेन्नई व उपनगरांमध्ये याचे आक्रमण वाढले. हा स्नेल मानवासाठी आरोग्याच्या दृष्टिकोनातून तसेच शेती व पर्यावरणासाठीही धोकादायक आहे; यातून मोठ्या प्रमाणात आर्थिक व जैविक नुकसान होते.
- मानवांमध्ये ब्रेन इन्फ्लमेशन आणि आजार (एंजिओस्ट्रॉन्गिलियासिस) फैलावणारे परजीवी वाहक.
- ५०० पेक्षा अधिक पिके खातो, स्थानिक जैवविविधतेवर परिणाम.
- १९४७ मध्ये भारतात; जलद प्रसार, हवामान बदल आणि मॉन्सून काळातील पुर यामुळे वाढ.
- आक्रमणामुळे रोग, शेती नुकसान आणि नियंत्रण कठीण; महाराष्ट्र, तामिळनाडू, केरळमध्ये महत्त्वाचा धोका.
कायमची टेहळणी, पेस्ट मॅनेजमेंट, समुदाय जनजागृती या मार्गांनी धोका कमी करता येईल.
१०. हिमालयन ब्राऊन बेअर : संरक्षण व आपत्ती | Himalayan Brown Bear: Conservation and Conflict
सारांश:
हिमालयन ब्राऊन बेअर (Ursus arctos isabellinus) हा हिमालयातील प्रमुख शिकारी प्राणी आहे. २०२५ मध्ये वाढत्या मानवी-वन्यजीव संघर्षामुळे पुन्हा चर्चेत आला आहे. स्थावर, बदलत्या हवामान व मानववाढीमुळे जीवसृष्टीवर परिणाम होत आहे आणि बेअरला आपली जागा गमवावी लागते.
- उत्तर-पश्चिम हिमालयासारख्या परिसरात अधिवास, पण वास-हानी, जंगलतोड व अन्नाच्या टंचाईमुळे मानवाच्या जवळ येणे वाढले.
- हवामान बदलामुळे सर्दी कमी, खाद्य पौष्टिकांचे अभाव, परिणामतः गावाजवळील क्षेत्रात प्रवेश.
- यावर उपाय: कचरा व्यवस्थापन, पाळीव पशु संवर्धन, समुदाय जागरूकता, नियंत्रित चरताव.
- संरक्षणासाठी हवामानापर्यंत साधणाऱ्या धोरणांची गरज; लोकांचा सहभाग व शाश्वत विकास महत्त्वाचा.
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा