Daily Current Affairs 17 October 2025- चालू घडामोडी

दैनिक चालू घडामोडी - १७ ऑक्टोबर २०२५
या लेखात देश-विदेशातील आजच्या सर्वात महत्त्वाच्या चालू घडामोडींचा सविस्तर आढावा घेतला आहे, ज्यात भारताच्या डिजिटल पायाभूत योजनांपासून आंतरराष्ट्रीय क्रीडा आणि पर्यावरणीय उपक्रमांपर्यंत विविध विषयांचा समावेश आहे. यात FASTag Annual Pass च्या जलद वाढीपासून मध्यप्रदेशातील सर्वात मोठ्या फ्लोटिंग सौरऊर्जा प्रकल्पापर्यंत, जिओ पेमेंट्स बँकेच्या ANPR टोलिंग उपक्रमापर्यंत आणि WHO च्या कफ सिरपवरील इशाऱ्यापर्यंत महत्त्वाच्या बातम्या दिलेल्या आहेत. याशिवाय, जागतिक अन्न दिन २०२५ ची थीम, भारताचे UN मानवाधिकार परिषद सदस्यत्व, अहमदाबादचे राष्ट्रकुल क्रीडा शिफारस आणि ‘सिटी दॅट नेव्हर स्लीप्स’ म्हणून मुंबईची ओळख हाही भाग या लेखात वाचकांना स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयुक्त ठरेल.

ह्या पोस्ट वरील MCQ क्वीज किंवा प्रश्नोत्तरे सोडवण्यासाठी येथे क्लिक करा :

मागील महिन्यातील चालू घडामोडीवरील पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा:

1.सप्टेंबर २०२५ महिन्यातील घडामोडी
2.ऑगस्ट २०२५ महिन्यातील घडामोडी
3.जुलै २०२५ महिन्यातील घडामोडी
4.जून २०२५ महिन्यातील घडामोडी

१. FASTag Annual Pass दोन महिन्यांत २५ लाख युजर्स पार

प्रतिमा स्रोत/ Image Credit: Livemint

सारांश:
१५ ऑगस्ट २०२५ रोजी सुरु झालेल्या FASTag Annual Pass योजनेत केवळ दोन महिन्यांतच २५ लाखांहून अधिक वापरकर्त्यांची नोंद झाली आहे. राजमार्ग प्रवास सुलभ करण्याच्या दृष्टीने हा उपक्रम भारताच्या डिजिटल इन्फ्रास्ट्रक्चरचा मोठा टप्पा मानला जात आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे:

वार्षिक पास शुल्क ₹३,००० असून १ वर्ष किंवा २०० टोल क्रॉसिंगपर्यंत वैध.
१,१५० पेक्षा जास्त टोल प्लाझावर लागू.
राजमार्ग प्रवासासाठी निरंतर व रिचार्जशिवाय सुविधा.
५.६७ कोटी व्यवहारांची नोंद दोन महिन्यांत.
राजमार्ग यंत्रणेतील वेळ आणि इंधन दोन्ही बचत.

परीक्षा उपयोग:
राष्ट्रीय महामार्ग, डिजिटल टोलिंग प्रणाली, NHAI आणि FASTag योजना.

२. भारतातील सर्वात मोठा फ्लोटिंग सौरऊर्जा प्रकल्प — ओंकारेश्वर, मध्यप्रदेश

प्रतिमा स्रोत/ Image Credit: PIB

सारांश:
मध्यप्रदेशातील खंडवा जिल्ह्यातील ओंकारेश्वर धरणावर भारतातील सर्वात मोठा फ्लोटिंग सौरउर्जा प्रकल्प उभारण्यात आला आहे. Rewa Ultra Mega Solar Ltd व NHDC यांच्या संयुक्त उपक्रमातून विकसित हा प्रकल्प ६०० MW क्षमतेचा असून पहिल्या टप्प्यात १२६ MW कार्यान्वित झाले आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे:

क्षमता: १२६ MW (पहिला टप्पा), एकूण नियोजित ६०० MW.
व्याप्ती: सुमारे २६० हेक्टर जलाशय क्षेत्र.
वार्षिक उत्पादन: २,०४,५८० MWh व CO₂ उत्सर्जनात १.७३ लाख टन घट.
विकास खर्च: ₹३३० कोटी.
जल बाष्पीभवन कमी करून पाणी संवर्धनात मदत.

परीक्षा उपयोग:
सौरऊर्जा, जलाशय प्रकल्प, नवीकरणीय ऊर्जा, पर्यावरण संरक्षण.

संरक्षण संबंधी बातम्या असलेल्या पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा:

1.SIMBEX २०२५ – भारत-सिंगापूर नौदल संयुक्त सराव
2.आयएनएस निस्तारचे जलावतरण | INS Nistar Commissioned

३. जिओ पेमेंट्स बँक लाँच करणार ANPR आधारीत टोलिंग प्रणाली

प्रतिमा स्रोत/ Image Credit: Trak.in

सारांश:
जिओ पेमेंट्स बँक (JPBL) लवकरच गुरुग्राम–जयपूर दरम्यान NH-48 वर ANPR (Automatic Number Plate Recognition) आधारित Multi-Lane Free Flow (MLFF) टोलिंग प्रणाली सुरु करणार आहे. ही पाइलट योजना भारतातील पहिली पूर्णपणे बारियर-फ्री डिजिटल टोल प्रणाली ठरणार आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे:

शाहजहांपूर आणि मनोहरपूर टोल प्लाझावर पहिली अंमलबजावणी.
वाहने थांबविण्याची गरज नाही — नंबर प्लेट व वॉलेट द्वारे शुल्क वसुली.
RFID, ANPR, वाहन वर्गीकरण आणि रिअल-टाइम डेटा वापर यांचा समावेश.
इंधन बचत, पारदर्शकता आणि वाहनांच्या वेळेची कार्यक्षमता वाढेल.
भविष्यात सर्व चार-लेन महामार्गांवर विस्ताराची योजना.

परीक्षा उपयोग:
डिजिटल टोलिंग, ANPR प्रणाली, परिवहन तंत्रज्ञान, NHAI योजना.

४. WHO कडून भारतीय कफ सिरपवर टॉक्सिक रासायनिक इशारा

सारांश:
WHO ने भारतात तयार केलेल्या तीन कफ सिरपमध्ये (Coldrif, ReLife, Respifresh TR) उच्च मात्रेत Diethylene Glycol (DEG) असल्याचा गंभीर निष्कर्ष काढला आहे. मध्यप्रदेशातील २१ मुलांच्या मृत्यूमुळे या सिरपना जागतिक तपासणी यादीत समाविष्ट करण्यात आले आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे:

मध्यप्रदेशातील छिंदवाडा परिसरात २१ बालमृत्यू नोंदले गेले.
DEG रासायनिक घटकामुळे मूत्रपिंड निकामी होत आहेत.
निर्मिती संस्थांमध्ये GMP नियमांचे उल्लंघन आढळले.
CDSCO व WHO यांनी जागतिक पातळीवर इशारा जारी केला.
संबंधित बॅचेस परदेशात निर्यात झाल्या नाहीत.

परीक्षा उपयोग:
WHO, DEG रासायन, औषधी उद्योग नियंत्रण प्रणाली, आरोग्य सुरक्षा.

५. जागतिक अन्न दिन २०२५ — थीम, इतिहास आणि महत्त्व

सारांश:
१६ ऑक्टोबर रोजी साजरा होणाऱ्या जागतिक अन्न दिनाची २०२५ मधील थीम “Water is life, water is food. Leave no one behind.” अशी आहे. FAO च्या पुढाकाराने हा उपक्रम जगभरातील अन्न व जलसुरक्षेसाठी साजरा केला जातो.

महत्त्वाचे मुद्दे:

थीममध्ये जलस्रोत व अन्न उत्पादनातील एकात्मिक संबंध अधोरेखित.
FAO (Food and Agriculture Organization) मुख्य संस्था.
प्रत्येक देशात जलवापर आणि शाश्वत शेतीसाठी जागरूकता निर्माण.
१९४५ पासून FAO स्थापनेच्या स्मरणार्थ १६ ऑक्टोबर हा दिवस पाळला जातो.

परीक्षा उपयोग:
World Food Day, जलसुरक्षा, FAO थीम, पर्यावरण संरक्षण.

महत्वाच्या दिवसांसंबंधी असलेल्या पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा:

1.राष्ट्रीय अंतराळ दिवस २०२५ | National Space Day 2025
2.राष्ट्रीय अंतराळ दिवस २०२५ | National Space Day 2025 3.जागतिक ज्येष्ठ नागरिक दिवस २०२५ | World Senior Citizens Day 2025

६. भारत २०२६–२८ साठी UN मानवाधिकार परिषदेला निवडला

सारांश:
संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या निवडणुकीत भारताला २०२६ ते २०२८ दरम्यान संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार परिषदेचे सदस्यत्व मिळाले आहे. भारताची निवड ही जागतिक मानवाधिकार संरक्षणात एक मोठी विश्वासदर्शक पायरी आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे:

भारताने बहुमत मतांनी ही निवड जिंकली.
या कालावधीत भारत ४७ सदस्यीय परिषदेत सामील होईल.
मानवाधिकार रक्षण, लिंग समानता आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्याचा ठराव.
भारताचे परराष्ट्र धोरण आणि जागतिक सॉफ्ट पॉवरला प्रोत्साहन.

परीक्षा उपयोग:
UNHRC, जागतिक इतिहास, भारताचे परराष्ट्र संबंध, मानवाधिकार धोरण.

७. अहमदाबादला राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धांच्या यजमानपदाची शिफारस

सारांश:
राष्ट्रकुल क्रीडा कार्यकारी मंडळाने २०३० राष्ट्रकुल स्पर्धांसाठी अहमदाबाद शहराची यजमानपदासाठी शिफारस केली आहे. या निर्णयामुळे भारताला २०१० नंतर पुनश्च एकदा क्रीडा क्षेत्रात यजमानपदाची संधी मिळेल.

महत्त्वाचे मुद्दे:

२०३० साली स्पर्धा भारतात आयोजित करण्याचा प्रस्ताव आहे.
अहमदाबादमध्ये अत्याधुनिक सुविधा व स्पोर्ट्स सिटी डेव्हलपमेंट.
Commonwealth Games Federation (CGF) समितीची मान्यता प्रतीक्षेत.
भारताच्या क्रीडा धोरणासाठी ऐतिहासिक पाऊल.

परीक्षा उपयोग:
राष्ट्रकुल खेळ, अहमदाबाद स्पोर्ट्स इन्फ्रा, भारताचे क्रीडा धोरण.

८. महाराष्ट्रातील ‘सिटी दॅट नेव्हर स्लीप्स’ — मुंबई

सारांश:
मुंबई जिल्हा ‘सिटी दॅट नेव्हर स्लीप्स’ म्हणून ओळखला जातो. व्यापारी, आर्थिक, चित्रपट आणि सामाजिक जीवनातील सततची क्रियाशीलता हे त्याचे वैशिष्ट्य आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे:

मुंबई भारताची आर्थिक राजधानी आणि व्यापार केंद्र.
२४x७ कामकाज, मुंबई लोकल नेटवर्क आणि नाईटलाइफसाठी प्रसिद्ध.
‘सिटी दॅट नेव्हर स्लीप्स’ उपमा शहराच्या गतिमान जीवनशैलीचे प्रतीक.

परीक्षा उपयोग:
महाराष्ट्र भूगोल, आर्थिक केंद्र, शहरी विकास, पर्यटन.

हा ब्लॉग शोधा