Daily Current Affairs 11 December 2025- चालू घडामोडी
११ डिसेंबर २०२५ दैनिक चालू घडामोडीमध्ये India Commonwealth Kho Kho Championship 2026, भारताचा पहिला Zero-Emission Electric Tug, Indian Railways ची पहिली hydrogen train, Bank of Baroda ला ‘Best Bank in India’ पुरस्कार, International Mountain Day 2025 व glaciers संरक्षण, Jasprit Bumrah चा 100-100-100 विक्रम आणि UNESCO Intangible Cultural Heritage यादीत दिवाळी यांचा सविस्तर आढावा दिला आहे. ही माहिती UPSC, MPSC, SSC, Banking, Railway, Defence व इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी महत्त्वाची आहे.
मागील महिन्यातील चालू घडामोडीवरील पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा:
1.ऑक्टोबर २०२५ महिन्यातील घडामोडी
1.सप्टेंबर २०२५ महिन्यातील घडामोडी
2.ऑगस्ट २०२५ महिन्यातील घडामोडी
3.जुलै २०२५ महिन्यातील घडामोडी
4.जून २०२५ महिन्यातील घडामोडी
१. भारतात पहिली Commonwealth Kho Kho Championship २०२६ | India to Host First Commonwealth Kho Kho Championship 2026
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: The Economic Times
भारत ९ ते १४ मार्च २०२६ दरम्यान पहिली Commonwealth Kho Kho Championship आयोजित करणार आहे. Commonwealth Sports ने अधिकृत मान्यता दिल्याने पारंपरिक भारतीय खेळ ‘Kho Kho’ ला जागतिक व्यासपीठावर नवा दर्जा मिळाला आहे. Asia, Europe, Africa, Oceania व Americas मिळून Commonwealth मधील २४ पेक्षा जास्त देश या स्पर्धेत सहभागी होणार आहेत.
- Commonwealth ही ५६ स्वतंत्र देशांची संघटना असून एकूण लोकसंख्या साधारण २.७ अब्ज आहे.
- याआधी New Delhi येथे झालेल्या पहिल्या Kho Kho World Cup मध्ये २३ देशांनी भाग घेतला (२० men’s आणि १९ women’s संघ).
- २०२६ championship मध्ये १६ पुरुष आणि १६ महिला संघ अशा दोन्ही गटांचे सामने एकाच वेळी होतील.
- Kho Kho Federation of India विविध राज्यांशी venue बद्दल चर्चा करत आहे; Ahmedabad (Commonwealth Games 2030 host) याला मोठा फायदा होण्याची शक्यता.
- Federation General Secretary Upkar Singh Virk यांच्या मते हा इव्हेंट Doha Asian Games 2030, Commonwealth Games 2030 आणि Brisbane Olympics 2032 मध्ये Kho Kho समावेशासाठी महत्त्वाचा टप्पा ठरू शकतो.
परीक्षा दृष्टिकोन: दिनांक – ९–१४ मार्च २०२६, इव्हेंट – पहिली Commonwealth Kho Kho Championship, सहभागी देश – २४+, गट – १६ men + १६ women, संस्थान – Commonwealth Sports, भविष्यातील Asian/CG/Olympics संदर्भ.
२. देशातील पहिला Zero-Emission Electric Tug प्रकल्प | India’s First Zero-Emission Electric Tug Project
केंद्रीय पोर्ट, शिपिंग व जलमार्ग मंत्री सरबानंद सोनोवाल यांनी देशातील पहिला पूर्णपणे electric green tug प्रकल्पाचा steel-cutting समारंभ व्हर्च्युअली लाँच केला. हा tug Deendayal Port Authority (DPA), कांडला साठी Green Tug Transition Programme (GTTP) अंतर्गत बांधला जात आहे. प्रकल्पाचा उद्देश भारतीय बंदरांना स्वच्छ, हायक तंत्रज्ञानावर आधारित आणि कमी उत्सर्जन करणारी tug fleet देणे हा आहे.
- मुख्य वैशिष्ट्ये – ६० ton bollard pull, zero carbon emissions, low-noise operations, advanced navigation systems, high energy efficiency.
- तग चालवण्यासाठी आधुनिक इलेक्ट्रिक propulsion, high-capacity battery system आणि smart control technology चा वापर.
- Green Tug Transition Programme अंतर्गत २०३० पर्यंत ५० green tugs सुरू करण्याचे लक्ष्य; पहिल्या टप्प्यात (२०२४–२७) १६ green tugs.
- DPA, Kandla हा प्रत्यक्ष बांधकाम सुरू करणारा पहिला पोर्ट; Paradip, JNPA आणि VOC Port यांनीही कामे सुरू करण्यासाठी work orders दिले आहेत.
- Atreya Shipyard येथे भारतीय व परदेशी तंत्रज्ञान भागीदारांच्या सहकार्याने tug चे बांधकाम सुरू आहे; tug harbour operations, escort duties, emergency response साठी वापरला जाईल.
- प्रकल्प Maritime India Vision 2030, हरित वाढ आणि Amrit Kaal दीर्घकालीन विकास ध्येयांशी सुसंगत; भारताच्या आंतरराष्ट्रीय decarbonization व climate commitments ना पाठिंबा देणारा.
परीक्षा दृष्टिकोन: मंत्री – सरबानंद सोनोवाल, पोर्ट – Deendayal Port Authority (Kandla), कार्यक्रम – Green Tug Transition Programme, लक्ष्य – ५० green tugs by २०३०, प्रथम टप्पा – १६ tugs, shipyard – Atreya Shipyard.
३. Indian Railways ची पहिली Hydrogen Train | Indian Railways to Launch First Hydrogen Train
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: The Indian Express / Ministry of Railways
Indian Railways ने देशातील पहिली hydrogen-powered train विकसित केली असून हा प्रकल्प नवीन इंधन तंत्रज्ञानाकडे जाणारा महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे. Railway Minister अश्विनी वैष्णव यांनी लोकसभेत दिलेल्या माहितीनुसार संपूर्ण hydrogen train-set डिझाइन व डेव्हलपमेंट देशातच करण्यात आली आहे. ही ट्रेन RDSO (Research, Design & Standards Organisation) ने तयार केलेल्या मानकांनुसार pilot model म्हणून तयार केली आहे.
- Jind येथे विशेष hydrogen plant उभारण्याचे नियोजन; electrolysis द्वारे green hydrogen निर्मिती केली जाईल.
- या broad-gauge hydrogen train-set मध्ये १० कोचेस – २ Driving Power Cars (प्रत्येकी १२०० kW) आणि ८ passenger coaches मिळून एकूण २४०० kW क्षमता.
- जगातील broad gauge वरची सर्वात लांब (१० कोच) आणि सर्वात शक्तिशाली hydrogen train म्हणून वर्णन.
- ट्रेनमधून CO₂ उत्सर्जन होत नाही; केवळ water vapour हे एकमेव by-product, त्यामुळे पूर्णतः zero-emission traction.
- डिझाइन, prototype development आणि hydrogen traction system – सर्व काही प्रथमच भारतीय रेल्वेने घरच्या घरी विकसित केले.
- हा pilot प्रकल्प असल्याने पारंपरिक train systems शी cost comparison सध्या सुसंगत मानले जात नाही.
परीक्षा दृष्टिकोन: पहिले hydrogen train-set – १० कोच, २४०० kW, २×१२०० kW Driving Power Cars, hydrogen plant – Jind (electrolysis), संस्था – RDSO, minister – अश्विनी वैष्णव.
४. Bank of Baroda – The Banker कडून ‘Best Bank in India’ | Bank of Baroda Named ‘Best Bank in India’
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: Bank of Baroda Annual Report (via Wikipedia, fair use)
Bank of Baroda (BoB) ला Financial Times समूहाच्या The Banker मासिकाने Bank of the Year Awards 2025 – Asia-Pacific अंतर्गत ‘Best Bank in India’ पुरस्कार दिला आहे. या सन्मानातून BoB ची वेगवान transformation journey, phygital banking, financial inclusion आणि MSME सपोर्ट क्षेत्रातील योगदान अधोरेखित झाले. स्पर्धा परीक्षांत awards, banking reforms आणि financial inclusion यांवरील प्रश्न वारंवार विचारले जातात.
- BoB ने phygital branches संकल्पना राबवून physical शाखा आणि digital banking यांचा यशस्वी मेळ साधला – instant statements, income tax payment certificates, nominee updates सारख्या सेवा त्वरित उपलब्ध.
- ग्राहकांना video calls द्वारे किंवा शाखेतील universal service desks वर प्रत्यक्ष भेटून व्यवहार करण्याची सोय.
- देशभरात १८४ नवीन branches सुरू करून rural व semi-urban भागात उपस्थिती वाढवली; स्थानिक व्यवसाय, कर्जप्रवेश आणि financial inclusion मध्ये बळ.
- MSME साठी Smart OD (Overdraft) सुविधा – working capital सहज उपलब्ध; B2B sales data, GST returns किंवा current account activity वर आधारित digital lending.
- अशा digitally verified loans २४ तासांपेक्षा कमी वेळेत मंजूर होऊ शकतात – लहान व्यवसायांना औपचारिक कर्ज सुलभ.
- Retail customers साठी liquid fixed deposits – FD च्या higher interest rates सोबत savings account सारखी liquidity; अंशतः withdrawal नंतर उरलेल्या रकमेवर व्याज कायम.
- MD & CEO Debadatta Chand यांनी inclusive व sustainable growth, nation-building आणि भारताची financial ताकद वाढवण्याच्या ध्येयावर भर दिला.
परीक्षा दृष्टिकोन: संस्था – Bank of Baroda, पुरस्कार – ‘Best Bank in India’ (The Banker, Bank of the Year Awards 2025 – Asia-Pacific), संकल्पना – phygital branches, Smart OD, liquid FDs, CEO – Debadatta Chand.
५. International Mountain Day 2025 व glaciers संरक्षण | International Mountain Day 2025 & Glaciers Preservation
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: The Bridge Chronicle
International Mountain Day (IMD) 2025 हा पर्वतीय परिसंस्थांवर वाढत्या climate pressure च्या पार्श्वभूमीवर साजरा होत आहे. संयुक्त राष्ट्रांनी २०२५ हे International Year of Glaciers’ Preservation घोषित केले असल्याने यंदाच्या IMD ला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. पर्वतरांगांतील glaciers, पाणी, शेती, अन्नसुरक्षा आणि उपजीविका यातील परस्पर संबंध अधोरेखित करणे हा मूलभूत उद्देश आहे.
- IMD 2025 साठी सुचवलेली थीम – “Glaciers matter for water, food and livelihoods in mountains and beyond”.
- ही थीम glaciers चे freshwater supply, agriculture, hydropower व ecosystem balance मधील योगदान अधोरेखित करते.
- जगातील freshwater पैकी सुमारे ७०% glaciers व ice sheets मध्ये साठवलेले; २ अब्ज पेक्षा जास्त लोक glacier व snowmelt वर अवलंबून.
- जलद glacier retreat मुळे water scarcity, glacial lake outburst floods (GLOFs), landslides, erosion, hydropower output घट आणि food security वर गंभीर धोके.
- अनेक Indigenous communities साठी glaciers हे केवळ संसाधन नाही तर पवित्र घटक – त्यांच्या नष्ट होण्याने सांस्कृतिक व आध्यात्मिक हानी.
- International Year of Glaciers’ Preservation चे प्रमुख उद्दिष्ट – cryosphere संशोधन बळकट करणे, धोके कमी करणाऱ्या राष्ट्रीय/आंतरराष्ट्रीय धोरणांना चालना, vulnerable communities ची resilience वाढवणे.
- कृतीसूची – greenhouse gas emissions कमी करणे, glacier monitoring व early warning systems वाढवणे, integrated water resource management, youth आणि Indigenous नेतृत्वाला प्रोत्साहन, जागतिक सहकार्य.
परीक्षा दृष्टिकोन: International Mountain Day 2025 सुचवलेली थीम, २०२५ – International Year of Glaciers’ Preservation, glaciers संबंधित मुख्य facts (७०% freshwater, २+ अब्ज लोक अवलंबून), GLOFs व climate risks.
संरक्षण संबंधी बातम्या असलेल्या पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा:
2.आयएनएस निस्तारचे जलावतरण | INS Nistar Commissioned
3.भारत-अमेरिका यांच्यातील १० वर्षांचा संरक्षण फ्रेमवर्क करार | India and U.S. Sign 10-Year Defence Framework Pact
3.आंध्र प्रदेशातील व्हिझाग पोर्टने ‘इंडिया मेरीटाइम वीक’ २०२५ मध्ये मोठा करार केला | Vizag Port Signs Major Deals at India Maritime Week 2025
६. Jasprit Bumrah – तिन्ही फॉरमॅटमध्ये १००+ विकेट्स | Jasprit Bumrah’s 100-100-100 Landmark
भारतीय वेगवान गोलंदाज जसप्रीत बुमराहने ९ डिसेंबर २०२५ रोजी Cuttack येथील Barabati Stadium वर South Africa विरुद्ध पहिल्या T20I सामन्यात ऐतिहासिक विक्रम प्रस्थापित केला. Tests, ODIs आणि T20Is या तिन्ही आंतरराष्ट्रीय फॉरमॅटमध्ये १०० पेक्षा जास्त विकेट घेणारा तो पहिला भारतीय गोलंदाज ठरला. यामुळे तो जगातील निवडक ५ गोलंदाजांच्या 100-100-100 क्लबमध्ये सामील झाला.
- historic moment – तिसऱ्या षटकात Dewald Brevis (२२) ला बाद करत T20I मध्ये १००वा विकेट; नंतर Keshav Maharaj ला बाद करून clinical spell पूर्ण.
- Career tally (सामन्यानंतर): Tests – ५२ सामन्यांत २३४ विकेट; ODIs – ८९ सामन्यांत १४९ विकेट; T20Is – ८१ सामन्यांत १०१ विकेट.
- 100-100-100 क्लबमधील इतर सदस्य – Tim Southee (New Zealand), Lasith Malinga (Sri Lanka), Shakib Al Hasan (Bangladesh), Shaheen Shah Afridi (Pakistan).
- India T20I wicket-takers (updated): Arshdeep Singh – १०७, Jasprit Bumrah – १०१, Hardik Pandya – ९९, Yuzvendra Chahal – ९६, Bhuvneshwar Kumar – ९०.
- Static facts – सामना: India vs South Africa, 1st T20I (Cuttack); दिनांक – ९ डिसेंबर २०२५; ODI debut – २३ जानेवारी २०१६ (Sydney).
परीक्षा दृष्टिकोन: पहिला भारतीय – तिन्ही फॉरमॅटमध्ये १००+ विकेट, मैदान – Barabati Stadium, शहर – Cuttack, विरोधी संघ – South Africa, 100-100-100 क्लबचे ५ खेळाडू.
महत्वाच्या दिवसांसंबंधी असलेल्या पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा:
2.राष्ट्रीय अंतराळ दिवस २०२५ | National Space Day 2025 3.जागतिक ज्येष्ठ नागरिक दिवस २०२५ | World Senior Citizens Day 2025
७. UNESCO यादीत दिवाळीचा समावेश | Diwali Added to UNESCO Intangible Cultural Heritage List
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: Times of India
युनेस्कोने (UNESCO) दिवाळी उत्सवाचा समावेश Intangible Cultural Heritage यादीत केला असून भारतातील या महत्त्वपूर्ण सणाला जागतिक पातळीवर नवे मानांकन मिळाले आहे. New Delhi येथे सुरू असलेल्या UNESCO सत्रादरम्यान ही घोषणा झाली आणि देशभरात आनंद व अभिमानाने स्वागत करण्यात आले. या यादीचा उद्देश जगातील जिवंत सांस्कृतिक परंपरांचे संरक्षण व प्रसार करणे हा आहे.
- दिवाळी हा प्रकाशाचा सण म्हणून ओळखला जातो; अंधारावर प्रकाशाचा, वाईटावर चांगल्याचा आणि अज्ञानावर ज्ञानाचा विजय दर्शवतो.
- UNESCO listing दिवाळीच्या ऐतिहासिक सातत्य, वैविध्यपूर्ण विधी, आणि सामुदायिक बंध जपणाऱ्या भूमिकेची दखल घेते.
- भारतासह जगातील अनेक देशांमध्ये विविध धार्मिक व सांस्कृतिक समुदाय दिवाळी साजरी करतात.
- Exam facts – Intangible Cultural Heritage list ही “living cultural expressions” जपण्यासाठी असते; दिवाळी ५ दिवसांचा सण असून परंपरेने भगवान रामाच्या अयोध्या परतीशी जोडला जातो; लक्ष्मीपूजेसोबत संपत्ती, समृद्धी आणि नवसृजनाचा संदेश.
- घोषणेनंतर Delhi व इतर महानगरांत विशेष illuminations, सार्वजनिक सजावट व mass lamp-lighting कार्यक्रम आयोजित.
परीक्षा दृष्टिकोन: संस्था – UNESCO, यादी – Intangible Cultural Heritage, सण – दिवाळी (Festival of Lights), ठिकाण – New Delhi सत्र, मुख्य अर्थ – good over evil, cultural व social significance.
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा