Daily Current Affairs 13 December 2025- चालू घडामोडी
१३ डिसेंबर २०२५ दैनिक चालू घडामोडी: भारतातील सर्वात लांब मेट्रो मार्ग (Delhi Metro Pink Line), महाराष्ट्रातील जुनी पगडी पद्धत संपवणारा कायदा, Maharashtra–Microsoft MahaCrimeOS AI करार, मंगळाभोवती फिरणाऱ्या NASA MAVEN शी संपर्क तात्पुरता तुटणे, कोलकाता येथील ७० फूट Lionel Messi पुतळा, Union Cabinet चा Shanti Bill व खाजगी क्षेत्राला nuclear power मध्ये प्रवेश, आणि Denmark कडील under-15 social media बंदी प्रस्ताव यांचा सविस्तर आढावा. ही माहिती UPSC, MPSC, SSC, Banking, Railway आणि इतर competitive exams साठी उपयुक्त आहे.
मागील महिन्यातील चालू घडामोडीवरील पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा:
1.ऑक्टोबर २०२५ महिन्यातील घडामोडी
1.सप्टेंबर २०२५ महिन्यातील घडामोडी
2.ऑगस्ट २०२५ महिन्यातील घडामोडी
3.जुलै २०२५ महिन्यातील घडामोडी
4.जून २०२५ महिन्यातील घडामोडी
१. भारतातील सर्वात लांब मेट्रो मार्ग – Delhi Metro Pink Line | Longest Metro Route in India – Delhi Metro Pink Line
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: PTI / File via The Indian Express
भारतातील सर्वात लांब operational metro route म्हणजे Delhi Metro ची Pink Line (Line-7) मानली जाते. ही लाईन अर्धचंद्र/U-आकारात Delhi च्या विविध भागांना जोडते आणि Majlis Park पासून Burari पर्यंत पसरलेली आहे.
- एकूण लांबी: साधारण ५७.५ किमी (57.49 km), पूर्वी Shiv Vihar पर्यंत, नंतर Burari पर्यंत विस्तार.
- एकूण स्थानके: ४५; त्यापैकी ३८ कार्यरत, ७ बांधकामाधीन.
- महत्त्वाची स्थानके: Yamuna Vihar, Bhajanpura, Khajuri, Sonia Vihar, Jagatpur Village, Jharoda Majra, Burari इ.
- पूर्ण Pink Line प्रवासाचा कालावधी: अंदाजे ८३ मिनिटे; ११ interchange stations – इतर मेट्रो लाईन्सशी जोड.
- दुसरा सर्वात लांब मार्ग: Delhi Metro Blue Line – सुमारे ५६.११ किमी, Dwarka Sector 21 ते Noida Electronic City.
- Delhi Metro नेटवर्क: अंदाजे ३५० किमी; दररोज सरासरी २.५–३ दशलक्ष प्रवासी, उत्सवकाळात ७–८ दशलक्ष पर्यंत वाढ.
परीक्षा दृष्टिकोन: सर्वात लांब मेट्रो मार्ग – Delhi Metro Pink Line (57.49 km), सुरुवात–मंजिल – Majlis Park ते Burari, एकूण ४५ स्थानके, दुसरी – Blue Line (56.11 km).
२. महाराष्ट्राने संपवली १०० वर्ष जुनी ‘पगडी’ व्यवस्था | Maharashtra Ends Century-Old Pagdi System with New Tenancy Law
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: The Indian Express
महाराष्ट्र सरकारने शंभर वर्षांहून अधिक जुनी ‘पगडी सिस्टम’ संपुष्टात आणण्यासाठी नवे भाडे (tenancy) विधेयक मंजूर केले आहे. या व्यवस्थेत घरमालक व भाडेकरू यांच्यातील मोठी रक्कम (पगडी) देवाणघेवाण आणि मालकीसारख्या हक्कांमुळे अनेक कायदेशीर गुंतागुंत निर्माण होत होती.
- नवीन कायद्याने पगडी प्रणालीला कायदेशीर मान्यता न देता पारदर्शक rent agreement व tenancy protection वर भर.
- भाडेकरूंचे हक्क, भाडेवाढ, दुरुस्ती, redevelopment यांच्या बाबत एकसमान व स्पष्ट तरतुदी.
- जुनी इमारत, cessed buildings आणि urban housing बाजारात liquidity वाढण्याची शक्यता.
- भाडेकरू–मालक वाद सोडवण्यासाठी निश्चित यंत्रणा, tribunals किंवा designated courts ची व्यवस्था.
परीक्षा दृष्टिकोन: राज्य – महाराष्ट्र, विषय – पगडी सिस्टम रद्द करणारे नवीन tenancy legislation; उद्देश – पारदर्शक भाडे करार, urban housing सुधारणा, वाद कमी करणे.
३. Maharashtra–Microsoft भागीदारी: MahaCrimeOS AI प्लॅटफॉर्म | Maharashtra Partners with Microsoft to Launch MahaCrimeOS AI Platform
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: Business Remedies
महाराष्ट्र सरकारने गुन्हेगारी तपास व प्रतिबंध सुधारण्यासाठी Microsoft सोबत भागीदारी करून MahaCrimeOS AI प्लॅटफॉर्म सुरू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या प्रणालीद्वारे राज्यातील विविध पोलीस यंत्रणांचा डेटा एकत्र करुन कृत्रिम बुद्धिमत्ता वापरून pattern analysis, predictive policing व decision support दिले जाणार आहे.
- Microsoft च्या cloud व AI तंत्रज्ञानावर आधारित unified crime database आणि analytics engine.
- Crime trend mapping, hot-spot analysis, facial/vehicle recognition (जेथे लागू), आणि गुन्हे तपासासाठी data correlation.
- State-wide law enforcement agencies साठी एका प्लॅटफॉर्मवरून search, case tracking, inter-district माहिती शेअरिंगची सोय.
- उद्दिष्ट – गुन्हेगारीचे प्रमाण कमी करणे, जलद तपास, citizen safety आणि smart policing साध्य करणे.
परीक्षा दृष्टिकोन: प्रकल्प – MahaCrimeOS AI, भागीदारी – Maharashtra Govt + Microsoft, हेतू – AI आधारित crime analysis व predictive policing, sector – internal security / e-governance.
४. NASA ची Mars MAVEN मोहिम: दशकानंतर संपर्क तुटला | NASA Loses Contact with MAVEN Spacecraft Orbiting Mars
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: NASA / Public Domain via Wikimedia Commons
मंगळाभोवती २०१४ पासून परिभ्रमण करणाऱ्या NASA च्या MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN) spacecraft शी २०२५ मध्ये अचानक संपर्क तुटल्याची माहिती देण्यात आली आहे. MAVEN ही मंगळाच्या वरच्या वातावरणाचा अभ्यास करणारी मुख्य वैज्ञानिक मोहिम असून तिने planet च्या climate evolution संदर्भात महत्त्वपूर्ण डेटासेट पुरवले आहे.
- २०१३ मध्ये प्रक्षेपण, २०१४ मध्ये मंगळ कक्षा; mission life अनेक वेळा वाढवून दशकाहून अधिक काळ संचालन.
- संभाव्य कारणे – communication subsystem, attitude control किंवा solar storm परिणाम; NASA कडून contact re-establish करण्याचे प्रयत्न.
- MAVEN च्या डेटातून मंगळावरील वातावरण कसे हळूहळू पातळ झाले आणि पाण्याचा नाश कसा झाला याविषयी माहिती मिळाली.
- ही मोहिम अनेक इतर Mars orbiters व landers साठी relay communication मध्येही मदत करत होती.
परीक्षा दृष्टिकोन: Mission – MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN), संस्था – NASA, उद्दिष्ट – मंगळाचे atmosphere व climate evolution, स्थिती – decade नंतर संपर्क तुटला.
महत्वाच्या दिवसांसंबंधी असलेल्या पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा:
2.राष्ट्रीय अंतराळ दिवस २०२५ | National Space Day 2025 3.जागतिक ज्येष्ठ नागरिक दिवस २०२५ | World Senior Citizens Day 2025
५. कोलकात्यात ७० फूट लोखंडी Lionel Messi पुतळा | 70-Foot Iron Statue of Lionel Messi Unveiled in Kolkata
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: NDTV Sports © X (Twitter)
भारताने फुटबॉल दिग्गज Lionel Messi यांना सन्मान देण्यासाठी कोलकाता येथे ७० फूट उंच लोखंडी पुतळा उभारला आहे. हा पुतळा जगातील Messi चे सर्वात उंच पुतळ्यांपैकी एक मानला जात असून football culture असलेल्या शहरात पर्यटन आकर्षण म्हणूनही पाहिले जात आहे.
- रचना: लोखंड/स्टील स्ट्रक्चर, dynamic football pose; स्थानिक कलाकार व अभियंते यांच्या संयुक्त प्रयत्नातून उभारणी.
- स्थळ: कोलकाता (West Bengal) – फुटबॉलप्रेम आणि South American football चाहत्यांसाठी ओळखले जाणारे शहर.
- उद्देश – FIFA World Cup विजेत्या अर्जेंटाइन कर्णधाराला आदरांजली देणे आणि तरुणांना sports प्रेरणा देणे.
परीक्षा दृष्टिकोन: ७० फूट Messi पुतळा – स्थान: कोलकाता, देश: भारत; साहित्य – iron/steel; हेतू – football legend सन्मान आणि पर्यटन/क्रीडा प्रोत्साहन.
६. Shanti Bill: अणुऊर्जा क्षेत्रात खाजगी सहभागाला परवानगी | Shanti Bill Opens India’s Nuclear Power Sector to Private Participation
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: ANI via The Economic Times
Union Cabinet ने Shanti Bill मंजूर करून भारतातील nuclear power sector मध्ये खाजगी सहभागाचा मार्ग मोकळा केला आहे. या विधेयकाद्वारे खाजगी कंपन्यांना विशेष अटींसह अणुऊर्जा प्रकल्पांमध्ये गुंतवणूक आणि सहभागाची परवानगी देण्याची तरतूद आहे, तर धोरणात्मक नियंत्रण केंद्र सरकारकडेच राहणार आहे.
- Bill चे प्रमुख उद्दिष्ट – nuclear power capacity वाढवणे, low-carbon बेसलोड वीज उत्पादनाला चालना, आणि आवश्यक भांडवल व तंत्रज्ञान आकर्षित करणे.
- खाजगी भागीदारी – joint ventures, PPP किंवा सेवाभिमुख करारांच्या स्वरूपात; विद्यमान Atomic Energy Act मधील अडथळे सैल करण्याची दिशा.
- Regulation: Atomic Energy Regulatory Board (AERB) व संबंधित संस्थांद्वारे सुरक्षितता, waste management आणि non-proliferation मानकांचे कठोर पालन.
- भारताच्या Net Zero लक्ष्य, Paris Agreement commitments आणि energy transition धोरणासाठी nuclear ची भूमिका मजबूत करण्याचा प्रयत्न.
परीक्षा दृष्टिकोन: Shanti Bill – उद्देश: nuclear sector मध्ये private participation, स्तर – Union Cabinet मंजुरी, संबंध – Atomic Energy Act, energy transition, Net Zero धोरण.
संरक्षण संबंधी बातम्या असलेल्या पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा:
2.आयएनएस निस्तारचे जलावतरण | INS Nistar Commissioned
3.भारत-अमेरिका यांच्यातील १० वर्षांचा संरक्षण फ्रेमवर्क करार | India and U.S. Sign 10-Year Defence Framework Pact
3.आंध्र प्रदेशातील व्हिझाग पोर्टने ‘इंडिया मेरीटाइम वीक’ २०२५ मध्ये मोठा करार केला | Vizag Port Signs Major Deals at India Maritime Week 2025
७. Denmark – १५ वर्षांखालील मुलांसाठी social media बंदी प्रस्ताव | Denmark Proposes Social Media Ban for Children Under 15
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: Generated with Gemini AI
Denmark सरकारने १५ वर्षांखालील मुलांना social media platforms वरून प्रतिबंधित करण्यासाठी कठोर प्रस्ताव मांडला आहे. हा निर्णय बालमानसिक आरोग्य, online व्यसन, cyberbullying आणि privacy धोके लक्षात घेऊन ‘सुरक्षित digital बालपण’ या संकल्पनेवर आधारित आहे.
- प्रस्तावानुसार under-15 वापरकर्त्यांना social media accounts उघडण्यास मनाई किंवा parents ची कडक पडताळणी आवश्यक.
- Platforms साठी – वय पडताळणी यंत्रणा, algorithmic recommendations वर मर्यादा, addictive design घटक कमी करण्याची सक्ती.
- नियमांचे उल्लंघन झाल्यास प्लॅटफॉर्मवर आर्थिक दंड व इतर regulatory कारवाईची तरतूद.
- युरोपियन स्तरावर सुरू असलेल्या डिजिटल सेवांसाठीच्या कठोर धोरणांशी हा प्रस्ताव सुसंगत आहे.
परीक्षा दृष्टिकोन: देश – Denmark, विषय – under-15 social media ban प्रस्ताव, कारणे – mental health, cyberbullying, privacy; broader संदर्भ – Europe मधील digital regulation trend.
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा