Daily Current Affairs 17 January 2026 - चालू घडामोडी
2.नोव्हेंबर २०२५ महिन्यातील घडामोडी
3.ऑक्टोबर २०२५ महिन्यातील घडामोडी
4.सप्टेंबर २०२५ महिन्यातील घडामोडी
5.ऑगस्ट २०२५ महिन्यातील घडामोडी
6.जुलै २०२५ महिन्यातील घडामोडी
7.जून २०२५ महिन्यातील घडामोडी
१. स्टार्टअप इंडिया च्या १० वर्षांचा प्रवास – नवसंशोधनाने बदलले उद्योजकतेचे स्वरूप | A Decade of Startup India
स्टार्टअप इंडिया चळवळीने १६ जानेवारी २०१६ रोजी सुरुवात होऊन दहा वर्ष पूर्ण केली. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी राष्ट्रीय स्टार्टअप डेच्या निमित्ताने नवसंशोधन, सुधारणा आणि युवा उद्योजकतेच्या योगदानाचे कौतुक केले. यामुळे २ लाखांहून अधिक स्टार्टअप्स मान्यता मिळाली असून नोकऱ्या, तंत्रज्ञान-आधारित वाढ आणि आत्मनिर्भर भारताला चालना मिळाली.
- स्टार्टअप इंडिया उद्देश – नियमन सोपे करणे, निधी, मेंटॉरशिप आणि क्षेत्रनिहाय नवसंशोधनाला प्रोत्साहन.
- पीएम मोदींचे संदेश – युवकांनी भारताला जागतिक स्टार्टअप केंद्र बनवले; सुधारणा एक्सप्रेसने अवकाश, संरक्षण क्षेत्रात संधी निर्माण.
- परिणाम – फिनटेक, हेल्थटेक, एडटेक, अॅग्रिटेक, क्लीन एनर्जीमध्ये विविधता; मेट्रोबाहेरील उद्योजकता वाढली.
- राष्ट्रीय स्टार्टअप डे – दरवर्षी १६ जानेवारीला साजरा; मेंटॉर्स, गुंतवणूकदार, इन्क्युबेटर्सचे सहकार्य.
परीक्षा दृष्टिकोन: स्टार्टअप इंडिया – १६/१/२०१६; २ लाख+ स्टार्टअप्स; आत्मनिर्भर भारताला चालना; पीएम मोदी – नवसंशोधन आणि सुधारणांचे श्रेय युवकांना.
२. सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय – आरक्षित नसलेल्या जागा सर्व उमेदवारांसाठी खुल्या | Supreme Court on Unreserved Seats
सर्वोच्च न्यायालयाने १७ जानेवारी २०२६ रोजी महत्त्वाचा निकाल देत स्पष्ट केले की सार्वजनिक सेवेतील आरक्षित नसलेल्या (जनरल) जागा सामान्य श्रेणीसाठी आरक्षित नाहीत. एससी/एसटी/ओबीसी उमेदवार जर राखीव सवलतीशिवाय गुणवत्ता सिद्ध करत असतील तर त्यांना जनरल जागांमध्ये सामावून घ्यावे.
- मुख्य संकल्पना – मेरिट-इंड्यूस्ड शिफ्ट: सवलतीशिवाय गुणवत्ता सिद्ध केल्यास जनरल उमेदवार म्हणून गणना.
- प्रकरण – २०१३ AAI ज्युनियर असिस्टंट (फायर सर्व्हिस) भरती; केरळ हायकोर्टचा निर्णय रद्द.
- घटना अधिकार – कलम १४ आणि १६: समानता आणि सार्वजनिक सेवेतील संधी.
- परिणाम – भरती प्रक्रियांमध्ये स्पष्टता, सामाजिक न्याय आणि मेरिटरसी यांचा संतुलन.
परीक्षा दृष्टिकोन: अनारक्षित जागा – सर्वांसाठी खुल्या (मेरिटवर); मेरिट-इंड्यूस्ड शिफ्ट; AAI २०१३ प्रकरण; कलम १४,१६ [page:1].
३. न्यूझीलंडच्या खोल समुद्रात ३०० वर्षे जुनी ब्लॅक कोरल सापडली | Giant Black Coral Discovery
न्यूझीलंडच्या फिओर्डलँडजवळील खोल समुद्रात ३००-४०० वर्षे जुनी आणि १३ फूट उंच, १५ फूट रुंद ब्लॅक कोरल सापडली. ही दुर्मीळ शोध वैज्ञानिकांसाठी महत्त्वाची असून दीर्घकाळ स्थिर महासागरीय परिस्थिती दर्शविते.
- वैज्ञानिक महत्त्व – ब्लॅक कोरल अतिशय हळू वाढतात (काही मिलिमी/वर्ष); महासागर इतिहासाचे संग्रहालय.
- परिसर भूमिका – खोल पाण्यातील प्राण्यांसाठी निवास, प्रजननस्थान; न्यूझीलंड वाइल्डलाइफ अॅक्टद्वारे संरक्षित.
- धोका – मासेमारी, अँकरिंगमुळे नुकसान; आभूषणे, औषधांसाठी वापर परंतु अधःपात.
परीक्षा दृष्टिकोन: ब्लॅक कोरल – फिओर्डलँड, न्यूझीलंड; ३००+ वर्षे, १३x१५ फूट; संरक्षण – वाइल्डलाइफ अॅक्ट [page:2].
महत्वाच्या दिवसांसंबंधी असलेल्या पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा:
2.राष्ट्रीय अंतराळ दिवस २०२५ | National Space Day 2025 3.जागतिक ज्येष्ठ नागरिक दिवस २०२५ | World Senior Citizens Day 2025
४. पहिल्या NAMO बुक फेस्टमध्ये डॉ. जितेंद्र सिंह यांच्याहस्ते पुस्तकप्रकाशन | NAMO Book Fest Launch
केंद्रीय मंत्री डॉ. जितेंद्र सिंह यांनी दिल्लीतील पहिल्या NAMO बुक फेस्टमध्ये ‘Gen V Bano’ आणि ‘Mahatma’ ही पुस्तके प्रकाशित केली. हा दोन दिवसीय उत्सव नरेंद्र मोदी यांच्या जीवन, कल्पना आणि नेतृत्वावर आधारित पुस्तकांवर केंद्रित आहे.
- उद्देश – लेखक, विचारवंत, युवक यांच्यात चर्चा; मूल्ये, नेतृत्व, राष्ट्रनिर्माणावर भर.
- महत्त्व – वाचनसंस्कृतीला चालना, बौद्धिक संवाद; तरुणांसाठी प्रेरणा.
परीक्षा दृष्टिकोन: NAMO बुक फेस्ट – पहिला, दिल्ली; पुस्तके – Gen V Bano, Mahatma; प्रकाशन – डॉ. जितेंद्र सिंह [page:3].
५. लोकपालचा स्थापना दिवस – स्वच्छ शासनासाठी कटिबद्धता | Lokpal Foundation Day
१६ जानेवारी २०२६ रोजी लोकपाल ऑफ इंडियाने स्थापना दिवस साजरा केला. लोकपाल आणि लोकायुक्त कायदा २०१३ अंतर्गत २०१४ मध्ये स्थापलेले हे भ्रष्टाचारविरोधी स्वतंत्र संस्था आहे.
- अध्यक्ष – न्यायमूर्ती ए. एम. खानविलकर; अॅना हजारे, न्यायमूर्ती एन. संतोष हेगडे यांचे योगदान आठवण.
- कार्यक्षमता – तक्रारी वाढल्या (२०२५-२६ मध्ये धारदार वाढ); कमी प्रलंबित, वेळेत निपटारा.
- अधिकारक्षेत्र – सार्वजनिक अधिकारी, उच्चस्तरीय भ्रष्टाचार तपास; लोकांसाठी, लोकांद्वारे संस्था.
परीक्षा दृष्टिकोन: लोकपाल – २०१३ कायदा; स्थापना दिवस १६/१/२०२६; अध्यक्ष – खानविलकर; अॅना हजारे योगदान [page:4].
६. आर्यन वर्शनी – भारताचे ९२ वे शतरंज ग्रँडमास्टर | Aaryan Varshney 92nd GM
दिल्लीचे २१ वर्षीय आर्यन वर्शनी याने अर्मेनियातील अँड्रानिक मार्गेरियन मेमोरियल स्पर्धेत विजय मिळवून भारताचे ९२ वे ग्रँडमास्टर हा मान मिळवला. हा दिल्लीचा आठवा GM असा त्याचा विजय.
- यश – अंतिम GM नॉर्म; FIDE चा सर्वोच्च सन्मान – ३ नॉर्म्स + Elo रेटिंग.
- भारताची प्रगती – जगातील वेगाने वाढणारी शतरंज शक्ती; तरुण प्रतिभा उदय.
परीक्षा दृष्टिकोन: आर्यन वर्शनी – भारताचे ९२ वे GM; स्पर्धा – अँड्रानिक मार्गेरियन, अर्मेनिया; दिल्लीचा ८वा [page:5].
७. केरळमध्ये वैयक्तिक EV अवलंबनात आघाडी | Kerala Leads EV Adoption
२०२५ मध्ये केरळने टॉप EV राज्यांमध्ये वैयक्तिक चारचाकी EV अवलंबनात अव्वल स्थान मिळवले. मध्यमवर्गीय घरगुती चार्जिंग बॉक्स वाढ आणि २०१९ च्या EV धोरणामुळे हे शक्य झाले.
- एकूण EV – कर्नाटकसोबत संयुक्त अव्वल; दिल्ली नंतर EV-ICE प्रवेशदरात दुसरे.
- विशेष – फ्लीट नव्हे तर घरगुती मालकी; इंधन खर्च, शहरी घनता फायद्याची.
परीक्षा दृष्टिकोन: केरळ EV – २०१९ धोरण; वैयक्तिक ४-चाकी अव्वल; दिल्ली नंतर EV प्रवेश [page:6].
संरक्षण संबंधी बातम्या असलेल्या पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा:
2.आयएनएस निस्तारचे जलावतरण | INS Nistar Commissioned
3.भारत-अमेरिका यांच्यातील १० वर्षांचा संरक्षण फ्रेमवर्क करार | India and U.S. Sign 10-Year Defence Framework Pact
3.आंध्र प्रदेशातील व्हिझाग पोर्टने ‘इंडिया मेरीटाइम वीक’ २०२५ मध्ये मोठा करार केला | Vizag Port Signs Major Deals at India Maritime Week 2025
८. ओडिशामध्ये मातृभाषा शिक्षण आणि बाल संरक्षण मोहीम | Odisha Mother Tongue Education
ओडिशा सरकारने ‘आमे पढिबा आम भाषारे’ ही ५ वर्षे शालेय योजना सुरू केली. ३-६ वर्षे मुलांना मातृभाषेत प्राथमिक शिक्षण; राष्ट्रीय शिक्षण धोरण २०२० नुसार.
- प्रथम टप्पा – ६ आदिवासी भाषा (मुंडा, कुई इ.); ६ जिल्हे – केओंजहार, कंधमाल इ.
- सोबत – १०० दिवस बालविवाह प्रतिबंध, किशोरगर्भधारणा प्रतिबंध पायलट.
- उपाय – सायकल रॅली, युवा परिषदा, चेतावणी व्यवस्था.
परीक्षा दृष्टिकोन: आमे पढिबा – मातृभाषा शिक्षण, ओडिशा; ६ आदिवासी भाषा; NEP २०२० [page:7].
९. ७७ व्या प्रजासत्ताक दिनी EU नेते प्रमुख पाहुणे | EU Leaders at Republic Day
पंतप्रधान मोदींच्या आमंत्रणाने EU काउन्सिलचे अँटोनियो कोस्टा आणि कमिशनचे उर्सुला व्हॉन डेर लेयेन २५-२७ जानेवारीला भारत दौऱ्यावर. ते ७७ व्या प्रजासत्ताक दिनाचे प्रमुख पाहुणे असतील.
- कार्यक्रम – राष्ट्रपतींशी भेट, १६ वा भारत-EU समिट (२७/१); व्यापार, तंत्रज्ञान, हवामान चर्चा.
- विकास – २००४ पासून स्ट्रॅटेजिक पार्टनर; २०२५ मधील EU कमिशनर्स भेटीने गती.
परीक्षा दृष्टिकोन: ७७ वा प्रजासत्ताक – EU कोस्टा, व्हॉन डेर लेयेन प्रमुख पाहुणे; १६ वा समिट २७/१/२०२६; २००४ पासून भागीदारी [page:8].
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा