Daily Current Affairs 9 December 2025- चालू घडामोडी
०९ डिसेंबर २०२५ दैनिक चालू घडामोडी: महाराष्ट्राचा सौर पंप जागतिक विक्रम, IMF अहवालानुसार UPI ही जगातील सर्वात मोठी fast-payment प्रणाली, नितीन गडकरी यांचे 10–15 वर्षे वाहन scrappage मत, Neal Mohan ला TIME चा 2025 CEO of the Year सन्मान, Anant Ambani चा Global Humane Society पुरस्कार, Praggnanandhaa चे Candidates 2026 पात्रता, ISSF World Cup Final मधील भारताचा सर्वोत्तम medal tally, आणि Assam मध्ये इयत्ता 6–8 साठी history व geography अनिवार्य. ही माहिती MPSC, UPSC, banking, SSC, रेल्वे, आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे.
मागील महिन्यातील चालू घडामोडीवरील पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा:
1.ऑक्टोबर २०२५ महिन्यातील घडामोडी
1.सप्टेंबर २०२५ महिन्यातील घडामोडी
2.ऑगस्ट २०२५ महिन्यातील घडामोडी
3.जुलै २०२५ महिन्यातील घडामोडी
4.जून २०२५ महिन्यातील घडामोडी
१. महाराष्ट्राचा सौर पंप बसवणीमध्ये जागतिक विक्रम | Maharashtra Sets World Record in Solar Pump Deployment
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: Lokmat Times
महाराष्ट्राने केवळ ३० दिवसांत ४५,९११ off-grid सौर कृषी पंप बसवून Guinness World Records मध्ये नोंद केली आहे. हे पंप PM-KUSUM Component B आणि राज्यातील “Magel Tyala Saur Krushi Pump Yojana” अंतर्गत बसवण्यात आले. या उपक्रमामुळे सिंचनासाठी स्वच्छ ऊर्जा वापर वाढवणे आणि पारंपरिक वीजेवरील अवलंबित्व कमी करणे हे उद्दिष्ट आहे.
- महाराष्ट्रात आतापर्यंत ७.४७ लाखांहून अधिक सौर पंप बसवले गेले असून लक्ष्य १०.४५ लाखांपर्यंत वाढवले आहे.
- एकाच राज्य प्रशासनाने सर्वात वेगाने सौर पंप बसवण्याच्या दृष्टीने महाराष्ट्र जगात चीन नंतर दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.
- MSEDCL कडून vendor empanelment, service-level monitoring, आणि ३ दिवसांत तक्रार निकाली काढण्याची सक्ती.
- पंप क्षमता शेतीच्या क्षेत्रफळानुसार ३ HP ते ७ HP पर्यंत.
परीक्षा दृष्टिकोन: ३० दिवस – ४५,९११ सौर पंप, योजना – PM-KUSUM B व Magel Tyala Saur Krushi Pump, ७.४७ लाख पेक्षा जास्त एकूण पंप, HP रेंज ३–७ HP.
२. IMF अहवाल: UPI ही जगातील सर्वात मोठी fast-payment प्रणाली | UPI Recognised as World’s Largest Fast-Payment System by IMF
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: The Economic Times
IMF च्या २०२५ retail digital payments मूल्यांकनानुसार भारताची Unified Payments Interface (UPI) ही व्यवहारसंख्येनुसार जगातील सर्वात मोठी retail fast-payment प्रणाली ठरली. ACI Worldwide च्या २०२४ विश्लेषणानुसार जागतिक real-time payment व्यवहारांपैकी सुमारे ४९% UPI वर होतात. यामुळे ब्राझील, थायलंड, चीन, दक्षिण कोरिया यांसारख्या देशांच्या प्रणालींपेक्षा UPI बराच मोठा आहे.
- सरकार, RBI आणि NPCI यांच्या समन्वित प्रयत्नांमुळे BHIM-UPI आणि Payments Infrastructure Development Fund (PIDF) च्या माध्यमातून टियर ३–६ शहरांत डिजिटल प्रवेश वाढवला.
- ऑक्टोबर २०२५ पर्यंत ५.४५ कोटी digital touchpoints आणि सुमारे ५७ कोटी QR कोड्स स्थापित; ६.५ कोटी पेक्षा जास्त merchants ऑनबोर्ड.
- भारताने १२९.३ अब्ज real-time transactions नोंदवले – जगातील जवळजवळ निम्मे.
परीक्षा दृष्टिकोन: UPI – जगातील सर्वात मोठी fast payment system, जागतिक real-time transactions मध्ये भारताचा ~४९% हिस्सा, ५७ कोटी QR, ६.५ कोटी व्यापारी.
संरक्षण संबंधी बातम्या असलेल्या पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा:
2.आयएनएस निस्तारचे जलावतरण | INS Nistar Commissioned
3.भारत-अमेरिका यांच्यातील १० वर्षांचा संरक्षण फ्रेमवर्क करार | India and U.S. Sign 10-Year Defence Framework Pact
3.आंध्र प्रदेशातील व्हिझाग पोर्टने ‘इंडिया मेरीटाइम वीक’ २०२५ मध्ये मोठा करार केला | Vizag Port Signs Major Deals at India Maritime Week 2025
३. ननितीन गडकरी: १०–१५ वर्षे जुनी वाहने scrappage करण्याची गरज | Nitin Gadkari Backs 10–15 Year Vehicle Scrappage Rule at Auto Summit 2025
Zee Media Auto Summit 2025 मध्ये केंद्रीय रस्ते परिवहन मंत्री नितीन गडकरी यांनी १०–१५ वर्षे जुनी diesel व petrol वाहने हळूहळू phase out करण्याची गरज अधोरेखित केली. त्यांच्या मते एक जुना truck तीन आधुनिक truck इतके प्रदूषण करतो, त्यामुळे जुन्या वाहनांचा scrappage आरोग्य व पर्यावरणाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा आहे.
- दिल्ली NCR मधील सद्य scrappage नियमन राज्य सरकारच्या कार्यक्षेत्रात असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
- गडकरींनी EV आणि CNG यांना पर्याय म्हणून पुढे आणले; EV चा मासिक running cost diesel पेक्षा बरेच कमी असल्याचे नमूद केले.
- सरकार flex-engine वाहने (ethanol आधारित इंधनावर चालणारी) प्रोत्साहित करत आहे; ethanol व isobutanol हे diesel/petrol चे स्वस्त, कमी-प्रदूषण पर्याय.
परीक्षा दृष्टिकोन: Auto Summit 2025, 10–15 वर्षे scrappage, pollution तुलना, EV, CNG व flex-fuel vehicles धोरण.
४. Neal Mohan – TIME चा 2025 CEO of the Year | Neal Mohan Named TIME’s 2025 CEO of the Year
प्रतिमा स्रोत / Image Credit: The Economic Times
YouTube चे भारतीय वंशाचे CEO Neal Mohan यांना TIME Magazine ने 2025 “CEO of the Year” म्हणून सन्मानित केले आहे. २०२३ पासून CEO पदावर असताना त्यांनी content moderation, platform governance आणि creator engagement क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण धोरणात्मक बदल केले.
- Neal Mohan यांचा जन्म १९७३ मध्ये Ann Arbor (USA) येथे; काही वर्षे Lucknow मध्ये शिक्षण – हिंदी व संस्कृतचे ज्ञान.
- Stanford University मधून undergraduate आणि MBA, NetGravity व DoubleClick मध्ये कारकीर्द; २००७ मध्ये DoubleClick च्या $3.1 billion विक्रीत महत्वाची भूमिका.
- YouTube वर Susan Wojcicki सोबत दीर्घकाळ काम; २०२३ मध्ये तिच्यानंतर CEO बनले.
- Donald Trump channel suspension प्रकरणातील दीर्घकाळ चालू असलेल्या खटल्याचे २०२५ मध्ये $24.5 million सेटलमेंट त्यांच्या नेतृत्वाखाली झाले.
परीक्षा दृष्टिकोन: Neal Mohan – YouTube CEO (2023), TIME CEO of the Year 2025, DoubleClick–Google डील, $24.5m settlement.
५. Anant Ambani ला Global Humane Society Animal Welfare Award | Anant Ambani Receives Global Humane Society Animal Welfare Award
वंतरा (Vantara) या wildlife conservation उपक्रमाचे संस्थापक Anant Ambani यांना Global Humane Society कडून Global Humanitarian Award for Animal Welfare मिळाला. हा पुरस्कार मिळवणारे ते सर्वात तरुण आणि पहिले Asian ठरले आहेत.
- Global Humane Society ही American Humane Society ची आंतरराष्ट्रीय शाखा असून प्राणीकल्याण मानकांचे प्रमाणन करते.
- Vantara येथे वैज्ञानिक, evidence-based welfare systems, दीर्घकालीन rehabilitation व species protection साठी integrated मॉडेल वापरले जाते.
- हे केंद्र ex-situ व in-situ conservationचे संमिश्र मॉडेल वापरते; endangered व extinct-in-the-wild species पुनर्संचयनात मदत.
परीक्षा दृष्टिकोन: Global Humane Society – international arm of American Humane, पुरस्कार – Global Humanitarian Award for Animal Welfare, प्राप्तकर्ता – Anant Ambani, उपक्रम – Vantara.
महत्वाच्या दिवसांसंबंधी असलेल्या पोस्ट वाचण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा:
2.राष्ट्रीय अंतराळ दिवस २०२५ | National Space Day 2025 3.जागतिक ज्येष्ठ नागरिक दिवस २०२५ | World Senior Citizens Day 2025
६. Praggnanandhaa – Candidates 2026 साठी पात्र ठरणारा पहिला भारतीय | Praggnanandhaa Becomes First Indian to Qualify for Candidates 2026
ग्रँडमास्टर R Praggnanandhaa यांनी FIDE Circuit 2025 जिंकून Candidates 2026 मध्ये पात्र ठरणारा पहिला भारतीय पुरुष खेळाडू होण्याचा ऐतिहासिक मान मिळवला. Wijk Aan Zee Masters, Superbet Chess Classic Romania, UzChess Cup Masters, London Chess Classic Open अशा प्रमुख स्पर्धा जिंकून त्यांनी सर्वाधिक circuit points मिळवले.
- Stepan Avagyan Memorial मध्ये उपविजेता आणि Sinquefield Cup मध्ये १२वे स्थान; FIDE World Cup मध्ये चौथ्या फेरीपर्यंत मजल.
- Candidates 2026 (Cyprus, 28 मार्च–16 एप्रिल) साठी सात खेळाडू निश्चित – Anish Giri, Fabiano Caruana, Matthias Bluebaum, Javokhir Sindarov, Wei Yi, Andrey Esipenko, Praggnanandhaa.
- आठवा slot – ऑगस्ट २०२५ ते जानेवारी २०२६ या सहा महिन्यांच्या सरासरी रेटिंगवर, विशिष्ट गेम्सच्या किमान संख्येच्या अटीसह.
- महिला Candidates 2026 मध्ये भारताकडून Divya Deshmukh, Koneru Humpy आणि R Vaishali पात्र.
परीक्षा दृष्टिकोन: FIDE Circuit 2025 विजेता – Praggnanandhaa, Candidates 2026 – Cyprus, भारतीय महिला खेळाडू – Humpy, Vaishali, Divya.
७. ISSF World Cup Final 2025 – भारताचा सर्वोत्तम medal tally | India Achieves Best-Ever Medal Tally at ISSF World Cup Final 2025
Doha येथे झालेल्या 2025 ISSF World Cup Final मध्ये भारताने एकूण ६ पदके जिंकून या स्पर्धेच्या इतिहासातील आपला सर्वोत्तम medal tally नोंदवला आणि medals table मध्ये चीननंतर दुसऱ्या स्थानावर राहिला. भारताने २ सुवर्ण, ३ रौप्य आणि १ कांस्य असे एकूण ६ पदके पटकावली.
- सुवर्ण – Simranpreet Kaur Brar (Women’s 25m pistol), Suruchi Phogat (Women’s 10m air pistol).
- रौप्य – Sainyam (pistol – double podium), Aishwary Pratap Singh Tomar (Men’s 50m rifle 3 positions), Anish Bhanwala (Men’s 25m rapid fire pistol).
- कांस्य – Samrat Rana (Men’s 10m air pistol).
- China – 4 gold व 9 एकूण पदके; USA – तिसऱ्या क्रमांकावर.
- Zorawar Singh Sandhu – men’s trap final मध्ये 119 qualifying स्कोअरने पोहोचला, परंतु 8-shooter final मध्ये 7वा.
परीक्षा दृष्टिकोन: एकूण ६ पदके (२G, ३S, १B), स्थान – २रा, प्रमुख खेळाडू – Simranpreet, Suruchi, Sainyam, Tomar, Anish, Samrat, स्थळ – Doha.
८. Assam मध्ये इयत्ता ६–८ साठी इतिहास आणि भूगोल अनिवार्य | Assam Makes History and Geography Compulsory for Classes 6–8
Assam सरकारने इयत्ता ६, ७ आणि ८ साठी history आणि geography हे विषय अनिवार्य करण्याचा निर्णय घेतला आहे. Chief Minister Himanta Biswa Sarma यांच्या नेतृत्वाखालील कॅबिनेटने Justice Biplab Kumar Sharma समितीच्या शिफारशींवर आधारित हा अभ्यासक्रम बदल मंजूर केला.
- आता विद्यार्थ्यांना social science, history आणि geography हे तीनही घटक अभ्यासावे लागतील; history व geography प्रत्येकी ५० गुणांचे राहतील.
- पूर्वी या विषयांना टाळण्याचा पर्याय होता; तो हटवण्यात आला.
- राज्याच्या इतिहास व भूगोलाविषयी लवकर awareness वाढवणे, नागरिक भावनेची जडणघडण करणे हे उद्दिष्ट.
- कॅबिनेटने Assam Engineering College मध्ये Dassault Systems India सोबत Rs 243 कोटींचा प्रकल्प मंजूर केला – aerospace, defence, automotive व EV तंत्रज्ञान प्रशिक्षणासाठी.
- Rs 335 कोटी खर्चाचा दुसरा sainik school Karbi Anglong (Longvaku) येथे उभारण्यासही मंजुरी; ८०% निधी केंद्रीय संरक्षण मंत्रालय, २०% राज्य सरकार.
परीक्षा दृष्टिकोन: इयत्ता ६–८ – history व geography अनिवार्य, प्रत्येकी ५० गुण; Dassault Systems प्रकल्प – Rs 243 कोटी; दुसरा sainik school – Karbi Anglong, Rs 335 कोटी.
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा